వాల్ మార్ట్ – సాంకేతిక పరిజ్ఞానం (Technology) – ఉత్పాదకత (productivity) – ప్రయోజనం (Utility) : ఒక పరిశీలన

వాల్-మార్ట్ వలన ఉత్పాదకత (productivity, efficiency) పెరిగి వినియోగదారుడూ, ఉత్పత్తిదారులూ (రైతులూ, పారిశ్రామికులూ) లాభపడతారంటున్నారు. సప్లై చెయిన్ లోని లంకెలు తగ్గిపోయి ధరలు తగ్గుతాయంటున్నారు. గోదాములూ, శీతల గిడ్డంగులూ వచ్చి సంపద ఆదా అవుతుందంటున్నారు.
నాకు ఇండియా లో వాల్ మార్ట్ ప్రవేశం గురించి వ్యతిరేకత లేదు, అనుకూలతా లేదు. ఓపెన్ మైండ్ తో దీని గురించి ఆలోచిద్దామనుకొని, మొదలుపెట్టాను. FDI లూ వాల్-మార్ట్ లూ కొంచెం క్లిష్టమైన విషయాలు కాబట్టీ, నా బుర్ర కి అందేలా ఓ చిన్న ఉదాహరణ గురించి ఆలోచించటం మొదలుపెట్టాను.

అనగనగా ఓ చిన్న పల్లెటూళ్ళో  ఒకే ఒక భూస్వా మి ఉన్నాడనుకొందాం. అతనికి ఓ ఇరవై యెకరాల వరి పొలం ఉంది అనుకొందాం. అంటే ఆ ఊరిలో ఉన్న మొత్తం పొలం ఇరవై ఎకరాలు మాత్రమే! ఆ ఊళ్ళోనే ఓ ఇరవై మంది కూలీలు ఉన్నారని కూడా అనుకొందాం. ఆ ఇరవై కూలీల కూ ఈ ఆసామి పొలం లో పంట  కోస్తే తలొక వెయ్య రూపాయలూ గిడతాయనుకొందాం.  మొత్తానికి ఆసామికి ఓ నాలుగు వందల బస్తాల పంట చేతికి వచ్చింది.  కూలీలకు ఆసామి మొత్తం మీద ఇరవై వేలు చెల్లించవలసి వచ్చింది.
ఓ సంవత్సరం ఆసామీ వరికోత యంత్రాన్ని వాడాలని నిశ్చయించుకొన్నాడు.  ఎందుకంటే ఆ యంత్రం ఎనిమిది వేల బాడుగ లో పంట మొత్తాన్నీ కోసేస్తుంది.  ఆ యంత్రాన్ని నడిపిన వ్యక్తికి ఓ రెండు వేలు ఇస్తే సరిపోతుంది. అంటే మొత్తం ఖర్చు పది వేలు. ఇంటికి 400 బస్తాలూ చేరాయి.
ఈ ఉదాహరణ లో ఉత్పాదకత పెరిగిందా? ఆసామి కి చివరికి వచ్చింది 400 బస్తాలే. కానీ ఖర్చు తగ్గి పది వేలు ఆదా అయింది. దీనిని ఉత్పాదకత అనరు. ఆసామి ఇంటికి ఓ 500 బస్తాల ధాన్యం వస్తే దానిని ఉత్పదకత అంటారు. ఆసామి మెషిన్ వాడటం వలన తనకు మిగిలిన పది వేల తో ఆసామి భార్యకి ఏ చెవి పోగులో చేయిస్తాడు.
ఊరి మొత్తానికి కొత్త టెక్నాలజీ వలన వచ్చిన ప్రయోజనం(utility) ఏమిటి? ఇరవై ఉద్యోగాలు పోయాయి. ఒక ఉద్యోగం వచ్చింది ( మెషిన్ డ్రైవర్ ఉద్యోగం). మెషిన్ డ్రైవర్ కి ఎక్కువ జీతం దక్కింది….సంతోషించవలసిన విషయమే..కొన్నాళ్ళకి ఊళ్ళో కూలీలందరూ మెషిన్ ని తోలటం నేర్చుకొన్నారు. కానీ ఊళ్ళొ ఉంది ఒకే ఆసామీ, ఇరవై ఎకరాల పొలం మాత్రమే! మెషిన్ తోలటానికి ఒకడు చాలు.  మెషిన్ తోలటానికి ఇరవై మందీ పోటీ పడితే, ఆసామీ బేరం చేసి  జీతం తగ్గించి దానిని వెయ్యికి కుదించాడు.(ఇదే లాజిక్ ఐటీ రంగానికి కూడా వర్తిస్తుంది. అందరూ కంప్యూటర్లు నేర్చుకొంటే, లేబర్ సప్లై పెరిగి జీతాలు కొన్నాళ్ళకి గుమాస్తా జీతాల స్థాయికి చేరుతాయి.) అంటే జీతం మళ్ళీ మొదటి, తలా ఒక కూలీ కి ఎంత వచ్చిందో అంతే అయ్యింది. ఈ లోపు ద్రవ్యోల్బణం వలన ఆ వెయ్యి రూపాయలకీ వచ్చే సరుకులు కూడా తగ్గిపోయాయి.
అంటే ఊళ్ళో ఉన్న జనాలు మెషిన్ తోలటం నేర్చుకొని (చదువుకొని) కూడా ఉద్యోగాలు లేకుండా తయారయారు. ఉద్యోగం ఉన్న వాడి జీతం తగ్గి, దాని విలువ పడిపోయింది. ఇక్కడ టెక్నాలజీ వలన ఉత్పాదకత ఏమీ పెరగలేదు.మెషిన్ వచ్చాక కూడా 400 బస్తాలే పండాయి. టెక్నాలజీ సహజ వనరులైన ముడి సరుకుల (పొలం లోని పంట) ని వేగం గా సంపద (ధాన్యం) గా మార్చటం లో తోడ్పడటం మాత్రమే  చేసింది. సెమీకండక్టర్, బయో టెక్నాలజీ, జెనెటిక్స్ వంటి రంగాలలో టెక్నాలజీ నే ప్రధానం. టెక్నాలజీ ఇసుక నుంచీ సెమీకండక్టర్ చిప్స్ ని తయారు చేస్తుంది.ఇక్కడ టెక్నాలజీ లేక పోతే ముడి సరుకైన ఇసుక కి విలువే లేదు.ఉత్పాదన అంతా టెక్నాలజీ వలననే జరుగుతుంది. అలానే, బయోటెక్నాలజీ పంట ని 400 బస్తాల నుంచీ, 600 బస్తాలకు చేరుస్తుంది. (ఉత్పాదకత పెరగటం వలన ధరలు తగ్గుతాయి. కానీ దీనికీ, ఇన్-పుట్ కాస్ట్ తగ్గించి దిగకొట్టబడిన ధరలకీ వ్యత్యాసం చాలా ఉంటుంది.సమాజం పై వాటి ప్రభావం భిన్నం గా ఉంటుంది. ) కానీ, వాల్-మార్ట్ వంటి కంపెనీలు తెచ్చే టెక్నాలజీ వలన ఉత్పాదకత కానీ, ప్రయోజనం కానీ పెరగదు. ఆ సంస్థ,  కొందరు వినియోగదారులకు ఖర్చులను తగ్గించి, తద్వారా తన అదాయాన్ని కూడా పెంచుకొంటుంది.    ఈ ఆదాయం,  తగ్గిన “దళారుల మధ్యవర్తుల, ప్రమేయం”, వలన వచ్చినది. అంటే మధ్యవర్తుల ను బయటికి నెట్టటం ద్వారా ఖర్చు తగ్గించుకొని , తద్వారా లాభ పడి, అందులో కొంత వినియోగ దారులకి విదిలించి, మిగిలిన ఆదాయాన్ని తన దేశానికి తరలించుకుపోతోంది . మొత్తం గా మన సంపద మన దేశం దాటి పోతోంది.

కానీ టెక్నాలజీ ఆధారితమైన ప్రొడక్ట్ కంపెనీ ల వలన  సంపద పెరిగి , ఉత్పాదకత పెరుగుతుంది. వాల్ మార్ట్ వంటి బడా మార్వాడీ బాబుల వలన కాదు.

జాబ్ శాటిస్ఫాక్షన్ – మాస్లొవ్ నీడ్స్ హీరార్కీ.. ..రాజకీయాలూ, సిధ్ధాంతాలూ..

ఇటీవల ప్రైవేటు ఉద్యోగాలలో జీతాలు బాగా వస్తున్నాయి. కానీ జాబ్ శాటిస్ఫాక్షన్  (ఉద్యోగ సంతృప్తి?) తగ్గిపోతోంది. దీనికి కారణాల గురించి ఆలోచిస్తే అబ్రహాం మాస్లోవ్ గారి అవసరాల (Maslow’s hierarchy of needs) సిధ్ధాంతం గుర్తుకొచ్చింది. ఈ సిధ్ధాంతం గురించి నెట్ లో చాలా సమాచారం దొరుకుతుంది. కాబట్టీ దాని గురించి ఆఠే మాట్లాడి మీకు బోర్ కొట్టించను.

స్థూలం గా చూస్తే ఈ సిధ్ధాంతం ప్రకారం మనిషి కి భౌతికమైన అవసరాలూ, తన భవిష్యత్ భద్రత గురించిన అవసరాలూ, ప్రేమించబడటం వంటి భావోద్వేగపరమైన అవసరాలూ,  మర్యాదా మన్ననకు సంబంధిధించిన అవసరాలూ, చివరి గా ఆత్మ సాక్షాత్కారానికి సంబంధించిన సెల్ఫ్ యాక్చ్యువలైజేషన్ అవసరాలూ ఉంటాయి.
వీటిలో అన్నిటికన్నా కింది స్థాయి లో భౌతిక అవసరాలు ఉంటే,  అదే క్రమం లో ఆత్మ పరమైన అంశాలు పై స్థాయి లో ఉంటాయి. ఈ టపాలో నేను భావోద్వేగ అవసరాల గురించి మాట్లాడ దలచ లేదు. ఎందుకంటే,అవి ఉద్యోగ తృప్తి కి అంతగా సంబంధం ఉన్న అంశాలు కావు.

ఏ మనిషైనా, ముందు గా కింది స్థాయి లోని భౌతిక మైన అవసరాలు తీరిన తరువాతే, పై స్థాయి లోని భద్రత మొదలైన అవసరాల గురించి ఆలోచిస్తాడు. భౌతికమైన అవసరాలు తక్షణ మనుగడ కి సంబంధించిన విషయాలు. మనిషి ప్రస్తుతం ఆహారం లేక పోతే చనిపోతాడు. మనిషి రేపటి తన భద్రత గురించి అలోచించాలంటే, ఈ రోజు బ్రతికి ఉండాలి. ఈ రోజు బ్రతికి లేని మనిషి రేపు బ్రతికి ఉండలేడు కదా? ఇండియాలో చాలా మంది పేదలకు రెక్కాడితే గానీ డొక్కాడదు. వీరికి ఏ పది సంవత్సరాల తరువాతో ప్రభుత్వ దీర్ఘకాలిక ప్రణాళికల ఫలితాల గురించి ఆలోచించే వెసులు బాటు ఉండదు. అందుకే ఎవరు తక్షణం నోటు ఇస్తారో వారికే వోట్ వేస్తారు. అలానే సిధ్ధాంత పరం గా కమిట్ అయ్యి దీర్ఘకాలం ఆలోచించే పార్టీలకి కూడా, ప్రస్తుత ఎన్నికలలో గెలవకపోతే మనుగడ ఉండదు. రేపు మనగలగాలంటే, ఇవాళ ఆ పార్టీలు బతికి బట్టకట్టాలి. అంటే మామూలు జనాల తక్షణావసరాలకి తగ్గట్టు గా తమ  విధానాలు ఉండాలి. భౌతిక అవసరాలు చాలా వరకూ తీరిన మధ్య తరగతి కి, టీవీ (లేక సిస్టం ) ముందు నుంచీ లేవకుండా వోటు-నోటు, జనాకర్షక రాజకీయాలను విమర్శించటం చాలా సులువు.  అర్ధం చేసుకోవటం కొంచెం కష్టం. దేశం లోని పేదరికం తగ్గి సంపద పెరిగితే కానీ జనాలు భవిష్యత్ భద్రత అవసరాల గురించి, దీర్ఘ కాలిక విధానాల కి మద్దతు ఇవ్వరు. కానీ హ్రస్వ దృష్టి తో చేసే జనాకర్షక విధానాల వలన దేశం లో సంపద స్థాయి పెరగదు. ఇదొక విష వలయం. ఈ విష వలయాన్ని ఉత్తరించటానికి జనామోదం గల నిజమైన  నాయకుడు కావాలి.
ఉద్యోగాల విషయం లో దిగువ తరగతి వారు పూట గడవటం కోసం నౌకరీలు చేస్తారు. వీరికి రేపటి గురించి ఎక్కువ గా ఆలోచించే లక్జరీ ఉండదు. మధ్య తరగతి వారు, అందులోనూ తెలుగు వారు ఉద్యోగాలని తమ భవిష్యత్ భద్రత కోసం చేస్తారు. వీరిలో చాలా మంది తమకు ఇష్టమైన, తమ సెల్ఫ్ యాక్చ్యువలైజేషన్ కి ఉపయోగ పడే ఉద్యోగాలు చేయరు. ఏ కొద్ది మంది అదృష్టవంతులో తమ ఇష్టమైన, మరియూ తమ భద్రతావసరాల ను తీర్చే ఉద్యోగాలు చేస్తారు.  ఈ ప్రైవేటు ఉద్యోగాలు చాలా వరకూ తమకు సంబంధించి మర్యాద పరమైన అవసరాలను తీర్చేవి గా ఉండవు. ఉదాహరణ సాఫ్ట్వేర్ ఉద్యోగాలు. ఉద్యోగాల ద్వారా సెక్యూరిటీ పరమైన అవసరాలను అధిగమించి, తమ సృజనాత్మక ఇఛ్ఛలకు  తృప్తి కలిగించే ఉద్యోగాలను పొందటం రాను రానూ కష్టమౌతూంది. దీనికి ముఖ్య కారణం మన కాపిటలిస్ట్ వ్యవస్థ లోని ద్రవ్యోల్బణం, అధిక ధరలూ. ఎవరైనా వచ్చే ఐదేళ్ళ లో తన రొటీన్ ఉద్యోగం ద్వారా తన భద్రతావసరాలకు సరిపడా సంపాదించి, తరువాత తన కు ఇష్టమైన వృత్తిలో కి మారుదామనుకొంటే , అలాంటి ప్లాన్స్ ని, అదుపులో లేని,  ఊహకందని ద్రవ్యోల్బణం తలకిందులు చేస్తుంది. ప్రైవేట్ సంస్థలు, ఉద్యోగ భద్రతా లేమిని ఉద్యోగుల తో పని చేయించటనికి ఒక సాధనం గా వాడుతాయి. “తమకు అసక్తికరమైన విషయాలోని పాషన్ వలన, సకారాత్మకం గా మనుషులు పని చేయటం”, కాపిటలిస్ట్ వ్యవస్థ లో కొంచెం తక్కువే అని చెప్పాలి. (ముఖ్యం గా ఇండియా లోని మధ్య తరగతి ఉద్యోగాల విషయం లో).
ఏ సినిమా స్టార్ల , పొలిటిషియన్ల పిల్లల కో తమ కు ఇష్టమైన తమ సృజనాత్మకతకు అద్దం పట్టే రంగాలలో పని చేసే అదృష్టం దక్కుతుంది. ఎందుకంటే వారి సెక్యూరిటీ నీడ్స్ వారి పెద్దల సంపాదన వలన తీరిపోయి ఉంటాయి కాబట్టీ! కాపిటలిస్ట్ వ్యవస్థ లో మెజారిటీ మధ్య తరగతి ప్రజలు తమ భౌతిక, భద్రత అవసరాలను దాటి, తమ కు తృప్తి నిచ్చే రంగాలలో పని చేసుకోవటం కష్ట సాధ్యమైన, అరుదైన విషయం.
సోషలిస్ట్ వ్యవస్థ, “మనిషి భౌతిక, భద్రత అవసరాలను తన(వ్యవస్థ)కు వదిలి, మనిషి ని తన సెల్ఫ్ యాక్చ్యువలైజేషన్ నీడ్స్ మీద ధ్యాస పెట్టమంటుంది”. అందువలననే కాబోలు ఒకప్పుడు కళాకారులూ, రచయితలూ సోషలిజాన్ని ఎక్కువ గా సమర్ధించే వారు. కానీ, మౌలిక అవసరాలు తీరిన తరువాత, సిన్సియర్ గా పని చేసే వారు చాలా అరుదు గా కనపడతారు. రష్యా అనుభవం ద్వారా తెలిసేదేమంటే, వాస్తవం లో సొషలిస్ట్ వ్యవస్థ కూడా మనిషి కి ఇష్టమైన ఉద్యోగాలను చేసుకోనివ్వకుండా, వ్యవస్థ, తనకి  అవసరమైన ఉద్యోగాలను మనిషి చేత చేయిస్తుంది అని.ఇండియాలాంటి చోట్ల ఇష్టమైన రంగం లో ఉద్యోగం చేయమంటే 90% జనాలు క్రికెట్టూ, సినిమలూ ఎంచుకొంటారు. అప్పుడు మిగిలిన రంగాలలో పని చేయటానికి జనాలు మిగిలి ఉండరు. మనుషుల మెడ పై “జాబ్ ఇన్సెక్యూరిటీ” అనే కత్తి వేలాడక పోతే, రష్యా లో అయినట్లు గా,మనుషుల ఉత్పాదక తగ్గుతుందేమో!

వ్యక్తిత్వం (personality), శీలం (character), దార్శనికత్వం(visionary) గట్రా..!

ఈ రోజు టీవీ ఛానల్స్ ను తిప్పుతూ కూర్చొంటే, ఓ ఛానల్ లో personality development కోర్స్ గురించిన ప్రకటన వస్తోంది. “వార్నీ! వ్యక్తిత్వం అనేది ఒకటి ఉంటుందని తెలుసు, కానీ, దానిని అభివృధ్ధి కూడా చేసుకోవచ్చునన్న మాట. అదీ… , ఏదో కోర్స్ లో చేరి”, అనుకొంటూ ఉండగా, అదే చానల్ లో అబ్రహాం లింకన్, గాంధీజీ వంటి వారి గుణగణా లను మనం ఎలా పొందవచ్చు అనే విషయం మీద ఒక స్పాన్సర్డ్ ప్రోగ్రాం మొదలైంది.
నాకు, “గాంధీ గారికీ, లింకన్ గారికీ, వీరి కోర్స్ కి వెళ్ళకుండానే ఆయా లక్షణాలు వచ్చాయి కదా!”, అనే ఆలోచన వచ్చింది.
“ఈ కోర్స్ ల లో ఉపయోగకరమైన మాటలు చెప్తారు. వాటిని ఆచరించాలా లేదా అనేది వ్యక్తి యొక్క ఇష్టం.ఏదేమైనా గుర్రాన్ని నీళ్ళ వద్దకు గైకొని(?) పోగలం, దీనికి నీటిని త్రాపలేము. నీటి వద్దకు తీసికొని పోవటం పెద్ద విద్య కాదు. దానికి త్రాపటమే కష్టమైన విద్య. (మార్క్స్ గారి ప్రకారం, ఉన్నటువంటి సమాజ వ్యవస్థ ఎలా ఉంది అని తెలుకోగలగటం పెద్ద విద్యకాదు. దానిని మార్చటమే అసలు విషయం. . కానీ ఈ రెండో విషయం లోనే విఫలమైంది ఆయన సిధ్ధాంతం ). ఆ బాధ్యతను ఈ కోర్స్ లు తీసుకోలేవు కదా!”, అనుకొని చానల్ మార్చాను.
ఈ చానల్ లో ఒక కారెక్టర్ ఆర్టిస్ట్, తన తదుపరి తెలుగు చిత్ర రాజమునందు తాను పోషించబోవు “కారెక్టర్” గురించి విశదీకరించుచున్నాడు.
“సినిమాలలో హీరో, హీరోయిన్ ల పక్కన ఉండే పాత్రలనే కారెక్టర్ ఆర్టిస్ట్ అని ఎందుకంటారో! హీరో, హీరోయిన్ ల కు కారెక్టర్ ఉండదా?! దాని అవసరం నేటి హీరో, హీరోయిన్ ల కు లేదా?” ఈ రీతిన పరిపరి విధముల నా తలంపులు (తల వంపులు కాదని మనవి!) పోవుచుండ నా మది లో ఓ ప్రశ్న తటిల్లత వోలె మెరిసినది.
“అసలు వ్యక్తిత్వమునకూ, శీలమునకూ వ్యత్యాసం ఏమి? నీటి వద్దకు తీసుకొనిపోబడిన అశ్వమునకు శీలము ఉండిన చో దానికి నీటిని త్రాగించుటకు కష్టపడవలసిన అవసరము ఉన్నదా?”

వేరొక చానల్ లో స్వాతంత్ర్య దినోత్సవం సందర్భం గా బోసు బాబు నాయకత్వ లక్షణాల గురించి చూపిస్తున్నాడు. అటువంటి నాయకులు ఇప్పుడు ఎందుకు లేరు? నాయకులు కూడా కొన్ని పరిస్థితులలో,అవసరాన్ని బట్టి కొన్ని కాలాల లోనే తయారౌతారా?  ఏ కాలానికి తగ్గ నాయకుడు ఆ కాలానుగుణం గా వస్తారా? అన్ని కాలాలకూ వర్తించే సర్వకాలీన నాయకుడు అంటూ ఉండదా?
*************
వ్యక్తిత్వము అను మాట వ్యక్తి నుంచీ వచ్చింది. వ్యక్తం అయిన వాడు వ్యక్తి. అంటే బయటికి వ్యక్త పరచబడని ఆలోచనలు, ఆవేశాలు వ్యక్తిత్వం లో భాగం కావు.personality అనే ఇంగ్లీషు ముక్క కు మూలం కూడా mask అని అర్ధం వచ్చే లాటిన్ ముక్కలో ఉంది.

సాధారణం గా మనం వ్యక్తిత్వాన్ని, కారెక్టర్నీ మనం పాజిటివ్ సెన్స్ లోనే వాడుతాం. మనమొక మనిషికి వ్యక్తిత్వం ఉంది అంటే, అతనికి మంచి వ్యక్తిత్వం ఉంది అనేఅర్ధం లో ఉపయోగిస్తాం. అలానే, కారెక్టర్ అనే పదాన్ని కూడా ఉపయోగిస్తాం.

ఒక మనిషి మాటా, అతని పాండిత్యమూ, హాస్య చతురతా,అందం, ఒడ్డూ పొడుగూ మున్నగునవన్నీ అతని వ్యక్తిత్వం లో ని భాగాలు. అలానే పదుగురికీ తెలిసేటట్లు అతను చేసే మంచి పనులూ, చెడ్డపనులూ, దానాలూ, మోసాలూ ఇవికూడా అతని వ్యక్తిత్వం లోని అంశాలే. వ్యక్తిత్వం లోనే సకారాత్మక వ్యక్తిత్వమూ, నకారాత్మక వ్యక్తిత్వమూ ఉంటాయి. ఏ మనిషి వ్యక్తిత్వం లోనూ అన్నీ మంచి విషయాలే ఉండవనేది తెలిన విషయమే. (ఏది మంచి? ఏది కాదు? అనే దానిని తేల్చటం ఓ బ్రహ్మ విద్య అనుకోండి!).
వ్యక్తిత్వం అనేది చాలా వరకూ, “మనుషుల మధ్య అస్థిత్వం లోకి వచ్చే”, విషయం (interpersonal issue). మనకు పక్క వాడి తో పరిచయం లేనపుడు, వాడి వ్యక్తిత్వం ఏదైతే మనకెందుకు? అయితే, దీనికి సెలబ్రిటీ ల వ్యక్తిత్వం ఒక మినహాయింపు. అది one way traffic లాంటిది. వాళ్ళ ని మన జీవితం లో కలిసే అవకాశం లేక పోయినా, వాళ్ళ వ్యక్తిత్వం గురించి మనకి ఆసక్తి ఉంటుంది.

బయటికి కనపడని మనుషుల చెడు ఆలోచనలూ, వారు చాటు మాటు గా చేసే చెడు పనులూ, లేక మంచి పనులూ వారి వ్యక్తిత్వం లో భాగమవ్వాలంటే, అవి బయట పడి నలుగురికీ తెలవాలి. వ్యక్తిత్వం అనే సులువైన విషయాన్ని, మన self అనే విషయం చాలా సంక్లిష్టం చేస్తుంది.
మనం నలుగురికీ మన గురించిన మంచి మాత్రమే తెలియాలనుకొంటాం. దానితో తగిన ఇమేజ్ చూపించటానికి ప్రయత్నిస్తాం. మన గురించిన చెడుని దాచుకొని, మంచి నలుగురుకీ తెలిసే లా ప్రవర్తిస్తాం. ఇది పరిణామ శాస్త్రం ప్రకారం మన వ్యక్తిగత మనుగడ కి అవసరం కూడా.ఎందుకంటే, చెడ్డ పేరు ఉన్నవారిని సమాజం కష్టపెడుతుంది కనుక.
ఒక్కోసారి మనం లోకానికి, మన గురించిన చెడు ని కూడా తెలియ చేస్తాం. మనం మంచి అనుకొన్న విషయాన్ని లోకం చెడు అనుకొన్నపుడు ఇది జరుగుతుంది.  ఒక్కోసారి మనం కప్పెట్టిన చెడు ని లోకం కనిపెట్టి బయటకు లాగుతుంది.
మనిషి వ్యక్తిత్వాన్ని పెంపొందించుకోవటానికి ముఖ్య కారణాలన్నీ లౌకిక మైనవి (డబ్బూ, అధికారమూ, పేరూ వగైరాలు).
ఇక శీలం (character) అనేది  స్వభావ సిధ్ధమైన గుణాన్ని తెలియ చేస్తుంది. మనిషి “ముసుగు వేసుకోని” స్వరూపమే అతని శీలం.(ఒక మనిషి తన మనసు లోపల రహస్యం గా చేసే ఆలోచనలు కూడా అతని కారెక్టర్ లో భాగమే. ఈ రహస్య ఆలోచనలు ఇతరులకు ఎప్పటికీ తెలియక పోవచ్చు. కానీ ఆ మనిషి దీర్ఘకాలిక బాహ్య ప్రవర్తన ద్వారా అతని ఆలోచనలను కొంత వరకూ అంచనా వేయగలం.   ఆలోచనలు కూడా మనిషి శీలం లో భాగం కాబట్టీ, మనిషి కారెక్టర్ పూర్తి గా ఇతరులకు ఎప్పటికీ తెలియక పోవచ్చు. ఎందుకంటే, మనిషి తన ఆప్త మితౄలకు కూడా చెప్పుకోలేని కొన్ని రహస్య అలోచనలను కలిగి ఉండగలడు.రహస్యమైన పనులు చేయగలడు. ఆ ఆలోచనలను బహిర్గతం చేయటానికి అతని అంతరాత్మా, విలువలూ అంగీకరించకపోవచ్చు.మనిషి అచేతన(unconscious) లో అతనికే తెలియని భావాలుండవచ్చు.  ఇంకా, మానసిక వ్యాధి గ్రస్తుల ప్రవర్తనా, ఆలోచనలూ ఒక మిస్టరీనే! )

శీలం బయటి వత్తిడులని తట్టుకొనే resilience ని కూడా కలిగి ఉంటుంది.కారెక్టర్ ఉన్నవ్యక్తి తాను నమ్మిన విలువలను ఎన్ని కష్టాలకైనా ఓర్చి నెగ్గించుకొంటాడు. అలా అని మొండి పంతం పట్టే వారంతా కారెక్టర్ ఉన్న వారు కాదు. వ్యక్తిగతగా తన మాటే నెగ్గాలనుకొనే వారు మంకు మనుషులు మాత్రమే!    నీతీ , నిజాయితీ ధైర్యం లాంటివి ఒక మనిషి లో ఉంటే ఉంటాయి. లేక పోతే లేదు. వీటిని core characteristics అనుకొందాం.  వీటిని పెంపొందించుకోవటం చాల కష్టం. ఈ కాలం లో ఏ మనిషీ వీటిని పెంపొందించుకోవటానికి ప్రయత్నించటం కుదరదు. ఎందుకంటే మన సమాజం లో వీటి వలన ఒరిగేది ఏమీ లేదు. ఒక్కోసారి మనిషి ఈ లక్షణాలని నటించటం ద్వారా లబ్ధి పొందటానికి ప్రయత్నించ వచ్చు. నటించినంత మాత్రాన ఆ లక్షణాన్ని కలిగిఉన్నట్లు కాదు.

కారెక్టర్ లో కూడా మంచీ చెడూ రెండూ ఉంటాయి. ఒక మాఫియా డాన్ చెడు కారెక్టర్ ని కలిగి ఉంటే, ఒక స్టేట్స్-మాన్ మంచి కారెక్టర్ ని కలిగి ఉంటాడు.
వ్యక్తిత్వ వికాసం కోర్స్ లు ఏతా వాతా చెప్పేదేమంటే, మనం వ్యక్త పరిచే బాహ్య (superficial) ప్రవర్తనను సాధ్యమైనంత లాభదాయకం గా మార్చుకొమ్మని. ఇది చాల వరకూ కుదిరే విషయమే! ఒక ప్రవర్తననను చాలా కాలం వ్యక్తపరచగ , వ్యక్త పరచగా, కొంత కాలానికి అది మన నిజ స్వభావం లో ఒక భాగమైపోతుంది(internalization). నాకు “థాంక్స్” అని చెప్పటం కొత్తలో చాలా ఇబ్బంది గా ఉండేది. కానీ ఓ నాలుగైదేళ్ళ కు అలవాటైపోయి, థాంక్స్ చెప్పకుండా ఉంటే ఇబ్బంది గా అనిపిస్తోంది.
వ్యక్తిత్వ కోర్స్ ల తో ఇబ్బందేమిటంటే, ఇవి సమాజానికి మొత్తం గా ఉపయోగ పడే compassion వంటి లక్షణాలని internalize చేసుకోమని చెప్పవు. వ్యక్తి కి ఉపయోగ పడే  “చొరవ” వాటి లక్షణాల గిరించి మాత్రమే చెబుతాయి.ఒక ఇంటర్వ్యూ కి ఎవరూ వ్యక్తిత్వ కోర్స్ తీసుకోకుండా హాజరయారనుకొందాం. అప్పుడు ఒక అభ్యర్ధికి ఆ ఉద్యోగం వచ్చే అవకాశం X అనుకొందాం. కొన్నాళ్ళకు ఆ ఇంటర్వ్యూ కి అందరూ ఆ పర్సనాలిటీ కోర్స్ చదివి, తరువాత అటెండ్ అయారనుకొందాం. అప్పుడు కూడ ఒక అభ్యర్ధికి ఆ ఉద్యోగం వచ్చే అవకాశం X గానే ఉంటుంది. అంటె ఇలాంటి కోర్స్ ల వలన వచ్చే మొత్తం ప్రయోజనం సున్నా! కోర్స్ ట్రైనింగ్ ఇచ్చే వాడి జేబు లోనికి మాత్రం పైసలు వచ్చాయి. వాడికి ఉపాధి దొరికింది. ఉద్యోగాల సంఖ్య పెరగనంత వరకూ ఇలాంటి కోర్స్ ల వలన వ్యవస్థ స్థాయి లో వచ్చే ప్రయోజనం ఏమీ ఉండదు. అయితే వృత్తి విద్యా నైపుణ్యాన్ని పెంచే కోర్స్ లు ఈ లాజిక్ కి మినహాయింపు. వాటి వలన కనీసం నైపుణ్యం పెరిగి ఉత్పాదకత పెరుగుతుంది.

ఒక మనిషికి గొప్ప కారెక్టర్ ఉండి, సరైన వ్యక్తిత్వం ఉండక పోవచ్చు. మన పల్లెల లోని రైతులు చాలా మంది ఈ కోవకే వస్తారు. (ఈ విషయం లో నాకు చార్లెస్ డికెన్స్ great expectations నవల లోని పిప్ పాత్ర గుర్తుకు వస్తుంది.) వీరు సరిగా మాట్లాడటం నేర్చుకొంటే వీరు మంచి వ్యక్తిత్వం కలవారౌతారు .
మరి కొంత మందికి గొప్ప వ్యక్తిత్వం ఉండి, మంచి శీలం లేక పోవచ్చు. బిల్ క్లింటన్లూ, రిసెషన్లను కొని తెచ్చిన హెడ్జ్ ఫండ్ మానేజర్లూ ఈ కోవ కి చెందిన వారే! గొప్ప నెగటివ్ కారెక్టర్ అంటే గాడ్-ఫాదర్ పాత్ర గుర్తుకు వస్తుంది.గొప్ప నెగటివ్ వ్యక్తిత్వం అంటే , ప్రతి విషయానికీ బూతులు తిట్టే ఆటగాళ్ళు (భజ్జీ లాంటి వారు, మెకన్రో లాంటి వారు) గుర్తుకు వస్తారు.  జార్జ్ బుష్ కి మంచి కారెక్టర్ ఉంది కానీ, వ్యక్తిత్వం లేదని నా అనుమానం.
గొప్ప వ్యక్తిత్వమూ శీలమూ ఉన్న వారు చాలా అరుదు. నాకు ఈ విషయం లో ఛత్రపతి  శివాజీ గుర్తుకొస్తాడు. “గడ్ ఆలా, పరూ సిమ్హ్ గేలా!”, అన్న ఆయన వ్యక్తీ కరణా, యుధ్ధాలలో చిక్కిన ముస్లిం స్త్రీలను ఆయన గౌరవించిన విధానం ఆయన వ్యక్తిత్వాని కి సూచికలైతే, ఔరంగజేబుని ఎదిరించి నిలుపుకొన్న సార్వ భౌమత్వం ఆయన సమరశీలతకు ఒక తార్కాణం.

నెగటివ్ కారక్టరూ, నెగటివ్ పెర్సనాలిటీ రెండూ కలిగి ఉన్న వ్యక్తికి ఒక ఉదాహరణ  హిట్లర్ అని అనిపిస్తుంది . దీనికి వివరణ అవసరమా!
వ్యక్తిత్వమూ శీలమూ లేని faceless people  సమాజం నిండా ఉంటారు కదా?వారి ప్రవర్తనా ఇష్టాఇష్టాలూ పరిస్థితుల ప్రకారం, స్వప్రయోజనం ప్రకారం మారిపోతూ ఉంటాయి.చదువుకొన్న, అభివృధ్ధి చెందిన మానవ సమూహాలలో మంచి వ్యక్తిత్వం ఉన్న మనుషులు ఎక్కువ గా ఉండే అవకాశం ఉంది. అలానే, కష్టాలు పడుతున్న, వెనుకబడిన సమూహాలలో కారెక్టర్ ఉన్న మనుషులు ఎక్కువ గా ఉండవచ్చు.వెనుకబడిన సమూహాలలో గొప్ప వ్యక్తిత్వం కలిగిన వ్యక్తులకు వారి స్థాయికి మించిన జనాదరణ లభిస్తుంది, మన ఒలింపిక్ మెడల్ విజేతలకు లభించినట్లు గా.   అమెరికా వంటి దేశాలలో ఒలింపిక్ విన్నర్స్ కి లభించే గుర్తింపు కంటే, మన దేశం లో మన విన్నర్స్ కి లభించే ఆదరణ చాలా రెట్లు ఎక్కువ కదా? ఏ చెట్టూ లేని చోట ఆముదం చెత్టే మహా వృక్షం. అలానే వెనుకబడిన వర్గాలలోని వ్యక్తిత్వమున్న నాయకులూ, కరిష్మా ఉన్న నాయకులూ ఆయా వర్గాల అస్థిత్వం (identity) లో ఒక భాగమైపోయి, ఆయా వర్గాలలో ఎక్కువ జనాదరణని పొందుతారు.ఇదే సూత్రం ప్రకారం, అభివృధ్ధి చెందిన వర్గాలలోని కారెక్టర్ ఉన్న వ్యక్తులు కూడా ఎక్కువ ఆదరణ ని పొందాలి. కానీ అలా జరగదు. ఎందుకంటే, కారెక్టర్ అనేది నలుగురికీ సులువు గా తెలిసే వ్యక్తమైన విషయం కాదు కాబట్టీ.

నాయకునికి గొప్ప శీలమూ, వ్యక్తిత్వమూ తప్పని సరి. ఇంకా నాయకుడనే వాడు గొప్ప దార్శనికుడై ఉండాలి. అతనికి ఆవేశమూ ఆలోచనా సమపాళ్ళ లో ఉండటమే కాకుండా, తన ఆలోచనలనూ, కలలనూ “నిజం” గా మలచుకొనే క్రియాశీలత ఉండాలి(ఈ లెక్క ప్రకారం thought leadership అనేది ఒక పెద్ద మిధ్య). సమాజపు విలువల కన్నా ఒక మెట్టు పైన ఉన్న విలువలను ప్రతిపాదించి కూడ వాటిని నిజం గా మలచగల సమర్ధత ఉండాలి. (conceptual గా ఈ విలువల స్థాయి కి ఒక అంతం అంటూ ఉందదు. ఒక విలువ కన్నా పైస్థాయి లో వేరొక విలువ ఉంటుంది. ఏ స్థాయి విలువ సమాజానికి సరిపోతుందనేదీ, అవసరమనేదీ, ఆచరణీయమనేదీ నాయకుడు నిర్ణయించుకోవాలి. అలానే కింది స్థాయి విలువల పై “చలం” గారి లా చిన్న చూపు తగదు. కింది స్థాయి విలువలు ఏర్పడిన పరిస్థితులనూ, అనివార్యతను సానుభూతి తో అర్ధం చేసుకోవాలి. నాయకుడు, తన విలువలను, ఒంటరి ఉలిపి కట్టె లా తాను మాత్రం పాటిస్తే చాలదు. తాను మాత్రమే పాటిస్తే అతనికి గొప్ప కారెక్టర్ ఉండవచ్చు. కానీ ఆ విలువలను సమాజం లో చెలామణి లోనికి తే గలిగినపుడే అతను అసలైన నాయకుడవుతాడు.)
ఈ రోజుల్లో గొప్ప వ్యక్తిత్వం ఉన్న నాయకులు ఎక్కడన్నా ఒకరు తగులుతారు (నాకు గుర్తుకు వచ్చే వారు జైపాల్ రెడ్డి, జై రాం రమేష్ , సుబ్రమణ్య స్వామి ). గొప్ప శీలం ఉన్న నాయకులు చాలా  తక్కువ (అన్నా హజారే గుర్తుకు వస్తున్నాడు.ఇది నా నమ్మకం మాత్రమే! ఒక మనిషి కారెక్టర్ దీర్ఘకాలం లోనే బయటపడుతుంది). నాయకత్వానికి కావలసిన క్రియాశీలత చాలామంది లో ఉంటుంది. ముఖ్యం గా కార్పొరేట్ నాయకులలో ఇది మెండు. కానీ, కారెక్టర్ విషయం లో సందేహాలుంటున్నాయి. cultivated personality చాలా మందికి ఉంటుంది. కానీ అసలైన వ్యక్తిత్వం ఉండేది ఎందరికి?
“శీలం అనేది కష్టాల వలన పెంపొందుతుంద”నేది ఒక బలమైన నమ్మకం. resilience అనేది శీలానికి ఉండే ఒక ముఖ్య లక్షణం.వ్యక్తిత్వాన్ని ఒక కుండ తో పోల్చవచ్చు. కోర్స్ ల ద్వారా నేర్చుకొనే వ్యక్తిత్వం ఏ కుండ లో పోస్తే ఆ కుండ ఆకారం తీసుకొనే నీటి లాంటిదైతే, అ కుండ కు ఇనుముతో చేసినట్లు గట్టితనాన్ని ప్రసాదించేదే మంచి కారెక్టర్. కానీ ఈ ఆధునిక సమాజం లో జనాలు మరీ కష్టాలు పడే రోజులు పోయాయి. నాయకులు జనాల లోంచే వస్తారు. జనాలు తిరుగుబాట్లు చేయకుండా ఉండటానికి , లేక ఓట్ల కోసం, ప్రజాస్వామ్య నాయకులు జనాలకు కావలసిన కనీసావసరాలను కొంతైనా కల్పిస్తున్నారు. దీని వలన కావచ్చు, గొప్ప కష్టాలలోంచీ వచ్చే, సమ్మెట దెబ్బలు పడిన ఇనుము లాంటి కారెక్టర్ ఉన్న నాయకులు రావటం లేదు.

మన వ్యవస్థలకు ఎటువంటి నాయకులు అవసరం?రాజకీయాలలో ఓట్లు పట్టే వాడే నిజమైన నాయకుడు. వచ్చే ఎన్నికలను గెలవ లేని వాడికి ఎంత గొప్ప కారెక్టర్ ఉన్నా ఏమి లాభం? కార్పొరేట్ వ్యవస్థ లో మదుపరుల డబ్బుని పెంచే నాయకుడు కావాలి.అది ఏ మార్గం ద్వారా పెరిగిందనేది అనవసరం. కొత్త కొత్త సృజనాత్మక ఉత్పత్తులు తయారు చేసే, రిస్క్ చేసే నాయకుడు మనకు అవసరం లేదు. మనకు తెలిసిన, అలవాటైన సేవల ద్వారా నాలుగు రాళ్ళూ సంపాదించగలిగితే చాలు. దీనికి ఒక కారెక్టర్ ఉన్న నాయకుడు అవసరం లేదు. స్వంత నిర్ణయాలు తీసుకొని వాటికి కట్టుబడే వాడు ఈ వ్యవస్థ లో చాలా ప్రమాద కరం. ఒక cultivated personality ఉన్న నాయకుడు చాలు. భారతీయ కార్పొరేట్ వ్యవస్థ లో, బాస్ నిర్ణయమే చివరికి శిరోధార్యం.flexibility ఉన్న వాళ్ళు కావాలి. అంటే కారెక్టర్ అనవసరం. ఐ టీ సేవల రంగం లో అయితే, ఈ రోజు జావా నేర్చుకొమ్మంటే నేర్చుకోవాలి, రేపు సీ నేర్చుకొమ్మంటే నేర్షుకోవాలి అంటే సర్దుకుపోయే తత్వం ప్రధానం. సర్దుకుపోయే తత్వం వ్యక్తిగత మనుగడ కి ఉపయోగమేమో కానీ, అది ఒక నాయకత్వ లక్షణం కాదు. నాయకుడు బలమైన సంకల్పం కలవాడై, తాను అనుకొన్నదానికోసం మనసు మారకుండా నిలబడే దృఢ చిత్తుడై ఉండాలి. కానీ ఇలాంటి  గుణాలు ఏ రంగం లోనూ ప్రోత్సహించబడటం లేదు.  ఇటువంటి వాతావరణం లో నాయకుడి అవసరం ఎందుకు ఉంటుంది?  సినిమాలలో జనం తమని identify చేసుకొన గలిగిన కారెక్టర్ ఉన్నవాడే హీరో. వాడికి సున్నితమైన లక్షణాలు ఎలా అబ్బుతాయి? మన సమాజానికి నాయకుల అవసరం ఉన్నట్లు కనపడదు. స్వతంత్రం రావటం తోనే ఆ అవసరం తీరిపోయిందేమో!

ప్రేమ రాహిత్యం, వస్తు రాహిత్యం , నా తికమకలూ, కొంత విశ్లేషణ..

నాకు తెలిసిన ఒకాయన బాగా ఆస్థిపరుడు. ఎప్పూడూ AC కారుల్లోనే తిరుగుతూ ఉండగల ఆస్థి ఆయనది. ఇద్దరు ముగ్గురు నౌకర్లను పెట్టుకోగలిగిన స్తోమతుంది.  కానీ, ఆయన తన కొడుకుకి ఒక డొక్కు సైకిల్ ఇచ్చి మార్కెట్ కి వెళ్ళి కూరగాయలు తీసుకొని రమ్మంటాడు. ఆ కుర్రవాడు అయిష్టం గానే కూరగాయలకి వెళ్తుంటాడు.
ఆయనని అదేమని అడిగితే, “తాను ఎంతో శ్రమ కోర్చి ఆ ఆస్థి సంపాదించాననీ, శ్రమ విలువ తెలియాలంటే, తన కొడుకు ని కూడా జీవితం లోని కష్టం సుఖం తెలిసేటట్లు పెంచాలనీ”, చెప్పాడు. ఇప్పుడు కుర్రవాడిని కొంచెం కష్టం తెలిసేటట్లు పెంచితే అతను పెద్దయాక కష్టాలు వచ్చినా వాటిని ఎదుర్కోవటానికి ఇప్పటి తన పెంపకం ఉపయోగపడుతుందని కూడా పెద్దాయన ఆలోచన.
అయితే ఇదే తర్కాన్ని ప్రేమ కి కూడ ఉపయోగించవచ్చా? చిన్నప్పుడు పెద్ద వాళ్ళ ప్రేమ కి నోచుకోని పిల్లలు, పెద్దయాక ప్రేమలో విఫలమైతే దానిని సులువు గా తట్టుకోగలరా? చిన్నప్పుడు పిల్లలు ప్రేమ రాహిత్యం లో పెరగటం మానసికం గా ఏ మాత్రం ఆరోగ్యదాయకం కాదనేది ఇంగిత జ్ఞానం. మనస్తత్వ శాస్త్ర వేత్తలు చెప్పేది కూడా ఇదే!
మరి కష్టాల విషయం లో “సరి” అయిన తర్కం, ప్రేమ విషయం లో ఎందుకు పని చేయదు? ఒక పిల్ల వాడిని TV ప్రోగ్రాంలు చూడనీయకుండా పెంచామనుకోండి. వేరొకడిని ముందు నుంచీ TV ని అందుబాటులో ఉంచుతూ పెంచామనుకొందాం.  TV చూడని వాడికి హఠాత్తుగా ఒక రోజు TV ఎదురయిందనుకొందాం. మనం ఇద్దరినీ ఒక గది లో పెట్టి , పక్క రూం లో TV ఉంచి, ఇద్దరికీ TV ని చూడకుండా నియంత్రించుకోమని అడిగామనుకొందాం! అప్పుడు… రోజూ TV చూసే వాడి తో పోలిస్తే అప్పుడే TV చూడటం మొదలు పెట్టిన వాడికి తనను తాను TV చూడకుండా ఆపుకోవటం చాలా కష్టమౌతుంది. ఇది కూడా కామన్ సెన్స్.
ఇక వస్తు వ్యామోహం విషయాన్ని కొంచెం సేపు పక్కన పెట్టి, మళ్ళీ ప్రేమ విషయానికి వద్దాం. పిల్లలు పెద్దల ప్రేమకు నోచుకొనకపోవటం ఒక తీరని లోపం. ఒక కోరిక తీరని స్థితి. అలాంటి పిల్లలకి యుక్త వయసు వచ్చాక, సహచరులు (opposite sex) కొంచెం  ఆసక్తి చూపించినా అది ప్రేమ లానే అనిపించి వారు నిలువెత్తు భావావేశ పరం గా చిక్కుకొని పోయే ప్రమాదం ఉంటుంది. TV చూడని వాడు మొదటి సారి చూసినపుడు నియంత్రించుకోలేడు కదా! ఇదీ అలానే!
ఇక్కడ ఇంకొక సంశయం! చిన్నప్పటి నుంచీ కష్టాలు పడేవారు, పెద్దయాక కష్టాలను విజయవంతం గా ఎదుర్కోగలరు. అలానే చిన్నప్పుడు ఆదరణ కు నోచుకోని వారు పెద్దయాక ప్రేమ వైఫల్యాన్ని సులువుగా ఎదుర్కోగలరా?
వస్తువుల లేమి వలన మనుషుల శీలం (character) ఓటిది అవదు. పైగా దృఢమౌతుంది.. కానీ ప్రేమ రాహిత్యం వలన మనుషుల మనస్తత్వం ఓటికుండలా బలహీనమౌతుంది. ఎందుకంటే, మానవ సంబంధాల వలన భావోద్వేగాలు ప్రభావితమౌతాయి. వస్తువుల లేమి వలన మన భావోద్వేగాలు లోతుగా ప్రభావితమవ్వవు. ప్రేమ అనేది మనిషి మనసు కి తిండి లాంటిది. తిండి తినకపోతే శరీరం ఎలా కృశించిపోతుందో, ప్రేమకు నోచుకోని మనసుకూడా అలానే న్యూనతకు లోనవుతుంది. మన శరీర ఆరోగ్యాన్ని “మనం ఆహారాన్ని ఏ పాత్రలో తిన్నాం” అనే విషయం నిర్ణయించజాలదు. అదే విధం గా  వస్తు సంపద లేమి మన మనసు యొక్క ఆరోగ్యాన్ని నిర్ణయించదు.  పై పెచ్చు లేమి నేర్పిన పాఠాలు తరువాత ఉపయోగపడతాయి. చిన్నప్పుడు మూకుడు లో అన్నం తిన్న వాడు తరువాత అన్నాన్ని ఏ పాత్రలోనైనా తినగలడు.
చిన్నప్పటి ప్రేమ రాహిత్యం వలన యుక్త వయసులో ప్రేమ లో పడే వారి మనసు బలహీనం గా ఉంటుంది. వారికి చిన్నప్పుడే ప్రేమ లేమి తెలియటం వలన, పెద్దయాక మానవ సంబంధాలలో, నమ్మకం తో ముందుకి పోరు. మానవ సంబంధాలకు నమ్మకం ముఖ్యం. కాబట్టీ, వీరు ఆయా సంబంధాలలో విఫలమయే అవకాశం ఎక్కువ.  కాకపోతే, అంతకు ముందే చిన్నప్పటి అనుభవం వలన ఈ వైఫల్యాన్ని వీరు త్వరగానే జీర్ణించుకొంటారు. అదే, చిన్నప్పుడు ప్రేమ రాహిత్యాన్ని చవి చూడని వారు,  పెద్దయాక సంబంధాలలో విశ్వాసం తో పురోగమిస్తారు. అయితే మొదటి వైఫల్యం వలన వీరికి కలిగే మనస్థాపం చాలా ఎక్కువ గా ఉంటుంది. కానీ వీరి వ్యక్తిత్వం దృఢం గా ఉంటుంది. కంచు పాత్ర కి దెబ్బ ఎక్కువ తగిలినా తట్టుకొన్నట్లు, వీరికి మొదటి వైఫల్యం వలన బాధ ఎక్కువ కలిగినా తట్టుకొంటారు. అదే ప్రేమ రాహిత్యం తో పెరిగిన వారికి మొదటి ప్రణయం లో తగిలిన దెబ్బ పెద్దగా అనిపించదు (వీరికి ప్రేమేఛ్ఛ ఎక్కువగా ఉన్నా, అది సఫలం కాదేమోననే అపనమ్మకం కూడా ఉంటుంది (once bitten, twice shy).చిన్నప్పుడే దెబ్బలు తిని ఉండటం వలన, వీరు మళ్ళీ దెబ్బ తగులుతుందేమో అనే సందేహం తోనే సంబంధాలు నెరపటం వలనా). కానీ వీరు గాజు పాత్ర లాంటి వారు. తగిలిన చిన్న దెబ్బ ను కూడా తట్టుకొనే శక్తి వీరికి చాలా తక్కువ గా ఉంటుంది.

Creativity -Randomness Vs Deterministic

Creativity -Randomness Vs Deterministic

Seemingly random events can have deterministic causes.

Let’s take the example of a football game. The time, at which ball hits the goal, looks random. It is almost impossible to predict how many times the ball hits the gaol on one side. Yet, we know that it will be a result of the game played by both sides of the players. So if we know the relative efficiencies and game plans of both sides the probability of guessing how many goals may hit the goal post increases. The probability of guessing goal increases as is the information about its cause increases. If we know in what direction the ball moves at each moment of the game in advance, we can predict about the goals that both sides will do. The number of goals may look random, but they can be calculated based on certain information.

Similarly an invention can be a result of seemingly random thoughts (similar to Brownian motion) striking correctly in the mind of the inventor. Alternately, it can also be a result of the external circumstances the inventor undergoes.

The trigger for creativity can be a chance event with in our understanding, like the trigger for goal that was scored.

The trigger can be from outside our understanding like the “flash out of a blue in a scientist’s mind”, which does not seem to originate from the thoughts in his mind.

ఇతరుల అభిప్రాయాలను ఎందుకు గౌరవించాలి?

తెలుగు అంతర్జాలం లో తెలంగాణా, స్త్రీ వాదం , కులం వంటి అనేక విషయాల మీద వాదోప వాదాలూ, చర్చలూ జరుగుతుంటాయి. ఈ చర్చలలో తరచూ అభిప్రాయాలే వాస్తవాలు గా చెలామణి అవుతున్నట్లని పిస్తుంది. ఎదుటి వారి అబిప్రాయాలను గౌరవించేవారి సంఖ్య చాలా తక్కువ.
స్టాటిస్టిక్స్ లో sampling theory అని ఒక సిధ్ధాంతం ఉంది. దానిని ఇక్కడ వివరిస్తాను కొంచెం ఓపిక పట్టండి.
ఒక పెద్ద బుట్టలో నాలుగు రంగుల గోళీలు , ఒక్కో రంగు గోళీలూ 1000 సంఖ్యలో ఉన్నాయనుకొందాం.బుట్టలోని ఈ అన్ని రంగుల గోళీలనూ కలగాపులగం గా కలిపేశామనుకొందాం. ఈ బుట్ట మన సమాజం వాస్తవం గా ఉన్న స్థితిని ప్రతిబింబిస్తుంది.గోళీల రంగులు సమాజం యొక్క లక్షణాలైన సమానతా, అధికారం, అభివృధ్ధీ మొదలైన లక్షణాలను ప్రతిబింబిస్తాయనుకొందాం.
మనం ఈ బుట్టలోంచీ ఒక గుప్పెడు గోళీలు తీస్తే ఆ గోళీలలో ఎరుపు రంగు గోళీలు ఎక్కువ ఉండవచ్చు. దీనిని మనం ఒక biased sample అంటాం.బుట్టలో అన్ని రంగుల గోళీలూ సమాన సంఖ్యలో ఉన్నప్పటికినీ మనం తీసిన గోళీలలో ఎరుపు రంగు గోళీలు ఎక్కువ ఉన్నాయి. మన గుప్పెడు గోళీలూ మన వ్యక్తి గత అనుభవాన్ని సూచిస్తాయి.అయితే ఈ అనుభవం లో కూడా patterns ఉంటాయి.నల్ల గోళీల బరువు మిగిలిన రంగు గోలీల బరువు కన్నా ఎక్కువ అనుకొందాం.  బుట్ట కిందికి నల్ల గోళీలు ఎక్కువ చేరుతాయి. తరువాత అక్కడ (బుట్ట అడుగు) నుంచీ తీసిన sample లో నల్ల గోళీలే ఎక్కువ ఉంటాయి. ఉదాహరణ కి, ఒక గ్రామీణ దళితుడి అనుభవం లో ‘కుల వివక్ష’ ఉండే అవకాశం ఎక్కువగా ఉంటుంది.

మన పక్క వ్యక్తిని ఇంకో గుప్పెడు గోళీలు తీయమంటే అతని గుప్పెటకి తెలుపు రంగు గోళీలు ఎక్కువ రావచ్చు. అలానే ఒక పెద్ద గిన్నె తో గోళీలను తీసినట్లైతే ఆ గిన్నెలోని వివిధ రంగుల గోళీల సంఖ్య మధ్య అంతరం తగ్గుతుంది. అంటే sample పెద్దదయిన కొద్దీ అది వాస్తవ పరిస్థితికి దగ్గరవుతుందన్నమాట.  అంటే ఒక విషయం లో మన వ్యక్తిగత అనుభవం పెరిగే కొద్దీ, ఆ విషయం పై మనం వాస్తవానికి చేరువవుతున్నామన్నమాట.అయితే, ఒక attitude తొ మొదలుపెట్టి దానికి విరుధ్ధమైన విషయాలను తమ మది లోకి రాకుండా తిరస్కరిచే వారు, అ విరుధ్ధమైన విషయాలలో ముందుకు సాగరు. ఆ విషయాలలో వారికి అనుభవం ఉన్నా , ఆ విషయాలలో వారు ఎదగరు.

గుప్పెట తో గోళీల sample తీసెటపుడు, మనం తెలివిని ఉపయోగించనవసరం లేదు. కానీ అభిప్రాయాలను ఏర్పరచుకోవటానికి మన అనుభవాలను తెలివితో విశ్లేషించి more objective అభిప్రాయాలను ఏర్పరచుకోవచ్చు.

ఇక అంతర్జాల చర్చల విషయానికి వస్తే, అనేక మంది రాగద్వేషాలతో చర్చలు చేస్తుంటారు. విషయాన్ని అన్వేషిద్దాం అని కాక తమ వాదనే గెలవాలి అని వాదిస్తుంటారు.. ఒక విషయం పై ఎవరి అనుభవం ఎంతో మనకు తెలియదు. కొంతమంది wishful tinking తొ మాట్లాడుతారు.ఆదర్శాల , సిధ్ధాంతాల రంగు కళ్ళజోడులు పెట్టుకొని మాట్లాడుతారు.అనామకం గా దుర్బుధ్ధి తో దుర్భాషలాడతారు,వారి భౌతిక మనుగడ కి ముప్పు లేదు కా బట్టీ! వారి వారి వ్యక్తిత్వం, ఇష్టాఇష్టాలు బట్టి మాట్లాడుతారు.ఇంకొందరు వారికున్న ఇతరేతర లాభ నష్టాలను(vested interests) బట్టి, చర్చలలో వాదాలు లేవ నెత్తుతారు. ఒక మనిషికున్న ఇటువంటి బలహీనతలన్నిటినీ పక్కన పెడితే, మన అభిప్రాయం అనేది మన అనుభవం అనే biased sample నుండీ పుడుతుంది. అలానే ఎదుటి వారి అభిప్రాయాలు కూడా biased అయి ఉంటాయి. ఈ అభిప్రాయాలు వాస్తవాన్ని ఎంతవరకూ ప్రతిబింబిస్తాయి అనేదానికి ఒక కొలబద్ద లేదు.

కాబట్టీ, ఒక విషయం లో మన అభిప్రాయం ఎంత కరక్టో, ఎదుటి వారి అభిప్రాయం కూడా అంతే కరక్ట్.
శాస్త్రీయ పరిశోధనలు మాత్రమే కొంత వాస్తవానికి దగ్గరగా రాగలవు. శాస్త్రం కూడా తన పరిశోధనల ఫలితాలలో కొంత bias ను అంగీకరిస్తుంది. అది వేరే విషయం.
అందుకే మనకు మన అభిప్రాయం మాత్రమే కరక్ట్ అనిపించినా, అది కేవలం మన “అభిప్రాయం” మాత్రమే అని గుర్తెరిగి, ఇతరుల అభిప్రాయాన్ని కూడా గౌరవించటం మంచిది.
ఈ పైన చెప్పింది నా అభిప్రాయం మాత్రమే 🙂 . మరి మీ అభిప్రాయాన్ని కూడా చెప్పండేం..?

స్త్రీ, దళిత వాదాల ప్రయోజనాలూ,నష్టాలూ పరిమితులు.

స్త్రీ, దళిత వాదాల ప్రయోజనాలూ,నష్టాలూ పరిమితులు.

ఒక మనిషి ఆలోచనలనూ, ప్రవర్తననూ ఆ మనిషి జీవించే సమాజ వ్యవస్థ లోని భౌతికమైన కారణాలు ప్రభావితం చేస్తాయి. ఈ భౌతికమైన కారణాలు మారినప్పుడు ఆ మనిషి ఆలోచనలలో కూడా మార్పు వస్తుంది.అదే విధం గా ఆలోచనల వలన వ్యవస్థ మారటం కూడా జరుగుతుంది. కానీ వ్యవస్థ అందుకు సిధ్ధం గా ఉన్నప్పుడే ఈ మార్పు జరుగుతుంది.

స్త్రీల మీది వివక్షకు కారణాలు మధ్య యుగాలలోని పరిస్థితులలో ఉన్నాయి. శారీరక శ్రమ ఎక్కువగా ఉండటం, సమాజం నిరంతర యుధ్ధాలలో మునిగి తేలుతుండటం, స్త్రీ కి శారీరకం గా సంతానాన్ని కనటం, రుతు క్రమం  మొదలైనవి స్త్రీ మీది పురుషుల ఆధిపత్యానికి మూల కారణాలు.
(తెలుగు భాష మూలాలు మధ్య యుగాలలోనే ఉన్నాయి. ఆ రోజుల్లో స్త్రీ ని ఒక రక్షించుకొన వలసిన సంపద గా భావించే వారు. ఒక జంతువు నో, వస్తువునో, బండినో అన్నట్లు గానే స్త్రీ ని “వచ్చింది” అంటారు. అదే స్త్రీ ఏ రాజు గారి భార్యో అయితే సేవకుడు “వచ్చారు” అని పుం లింగం లొ పిలిచినట్లు గా పిలిచే వారు. ఇంగ్లీష్ లో ఈ మధ్య స్త్రీ వాదులు ఆక్ట్రెస్ అనే పదాన్ని వాడటం లేదు. వారు ఆడ వారిని ఆక్ట్రెస్  అని పిలవటం లింగ వివక్ష కు నిదర్శమ్నం అని అంటున్నారు.స్త్రీ ని కూడా ఆక్టర్ అని పిలవాలని అంటున్నారు. ఇక తెలుగు లో ఆడ వారిని కూడా “వచ్చాడు” అని పిలవమనే కాలం ఎంతో దూరం లో లేదనుకొంటా.)
ఇక అసలు విషయానికి వస్తే, భారతీయ సమాజం సమాజం లో  రాజారామమోహన రాయలు, ఆంధ్ర సమాజం లో కందుకూరి వీరేశలింగం పంతులు మొదలైన వారి సంస్కరణల వలన స్త్రీ విధ్య తో స్త్రీ జనోధ్ధరణ మొదలైంది. తరువాత వచ్చిన స్వతంత్రం వలన ప్రజాస్వామ్యమూ, వోటు హక్కూ స్త్రీలకు వచ్చాయి.  మగాడు చేసే పని లో శారీరకమైన శ్రమ తగ్గిపోయింది. తెలివితో చేసే పని ఎక్కువయ్యింది. స్త్రీలు కూడా ఆ పని చేయటం లో ఏ విధం గానూ తక్కువ వారు కాదు.వీటన్నిటి పర్యవసానం గా స్త్రీ కి ఆర్ధిక స్వాతంత్ర్యం ఒనగూడింది.(స్త్రీలు ఉద్యోగాలు చేస్తే లేబర్ సప్లై ఎక్కువై, లేబర్ కాస్ట్ తగ్గుతుంది. కాబట్టీ కాపిటలిస్టు లు కూడా స్త్రీ సమానత్వాన్ని ప్రోత్సహించారు. స్త్రీ ఇంట్లో చేసే వంట ని కమర్షియలైజ్ చేసి, మెక్డోనాల్డ్స్ వంటి వాటి తో లాభలు పండించే అవకాశం వలన కూడా కాపిటలిస్ట్ ల కి ఉపయోగమే ! )  ఆర్దిక స్వాతంత్ర్యం లేకుండా స్త్రీ వాదాన్ని ఆచరణ లో పెట్టటం స్త్రీలకు కష్టమైన పని. గర్భనిరోధక సాధనాల వలన పిల్లలను కనటం మీద స్త్రీ కి అదుపు ఏర్పడింది. దీని వలన స్త్రీ కి తన ఉద్యోగం, జీవితం పై నియంత్రణ పెరిగింది.ఈ అన్ని కారణాల వలన స్త్రీ పురుష సమానత్వం అనేది సమాజం లో వచ్చిన ఒక పరిణామం.కానీ పాత అలవాట్లు అంత త్వరగా వదలవు కొంత మంది మగ వాళ్ళు ఇంకా మారిన పరిస్థితులను అర్ధం చేసుకోలేక పోవటం వలన,పాత అలవాట్లను ఒదులుకోలేక పోవటం వలన పురుషాధిక్య భావజాలాన్ని కలిగి ఉన్నారు. చాలా మంది మగ వాళ్ళూ స్త్రీ పురుష సమానత్వాన్ని స్వాగతించారు. మగ వారు సమానత్వాన్ని స్వాగతించకపోతే సమానత్వం అనేది ప్రస్థుత సమాజపు ఒక విలువ గా స్థిర పడేది కాదు.
పై చెప్పిన కారణాలన్నింటి వలనా మగ వారి తో  సమానం గా విద్యావంతులైన ఆడవారు కొంత మంది మగ వాళ్ళ లో గూడు కట్టుకొన్న ఆధిపత్య భావన కు వ్యతిరేకం గా స్త్రీ వాదాన్ని ముందుకు తెచ్చారు. ఇదే స్త్రీ వాదాన్ని ఏ మధ్య యుగాలలో నో ముందుకు తెచ్చే పరిస్థితి లేదు. ఒక వేళ ద్రౌపది వంటి ఏ స్త్రీ వాదో కొన్ని ప్రశ్నలు అడిగినా అది అప్పటి సమాజాన్ని ఎంత మార్చగలిగిందో మనకందరికీ తెలుసు. స్త్రీ వాదం లేక పోయినా ఈ సమాజం లోని ప్రజాస్వామ్య శక్తుల దృష్ట్యా, మారిన పని స్వభావం దృష్ట్యా స్త్రీ పురుష సమానత్వం వైపుకి మన సమాజం అడుగులు వేస్తోంది అనటం లో ఏ మాత్రం సందేహం లేదు.
స్త్రీ వాదం వివక్ష చూపించే పురుషుల పై పోరాటం జరిపి సమానత్వ సాధనను వేగ వంతం చేస్తుందనేదాంట్లో కూడా ఏ మాత్రం సందేహం లేదు.
కానీ స్త్రీ వాదులు రెండు గుంటలలో పడే ప్రమాదం ఎక్కువ గా కనిపిస్తోంది. ఒకటి పురుషుల నందరినీ స్త్రీ వ్యతిరేకులు గా అర్ధం చేసుకొని ఆ విధమైన ప్రచారం సాగించటం. రెండవది ఆధిపత్యం కోసం ప్రయత్నించటం. వీటి వలన స్త్రీ పురుష వర్గాల మధ్య ద్వేషపూరితమైన ఆధిపత్య పోరు మొదలై అసలుకే మోసం వచ్చి, మళ్ళీ సమాజాలు మధ్య యుగాలలోకి జారి పోయే ప్రమాదం ఉంది. స్త్రీ వాదం చాలా వరకూ పట్టణాల లోని ఉన్నత తరగతి స్త్రీ ల నుంచీ వస్తోంది. వీరు పురుషాధిపత్యం ఎక్కువ గా ఉన్న గ్రామాలలోకి తమ ఉద్యమాన్ని తీసుకొని అక్కడి ఆధిపత్యాన్ని ప్రశ్నించాలి. కాని మన గ్రామాలలో స్త్రీ ల కు ఆర్ధిక స్వాతంత్ర్యం లేని కారణం గా వారి జీవితాలలో నయా స్త్రీ వాదం ఎంతవరకూ మేలు చేస్తుందో సందేహాస్పదం.
ఇక దళిత వాదం విషయానికి వస్తే,  పోడు వ్యవసాయ వ్యవస్థలో ఎక్కువ భూమిని ఆక్రమించి వ్యవసాయం చేసిన వాళ్ళూ భూస్వాములయ్యారు. వారికి ఎక్కువ కులం ఇచ్చి కుల వ్యవస్థ ఆదరించింది. అదేవిధం మొదటి నుంచీ ఇక్కడి వారైన దళితులు కూలీలు గా మిగిలి పోవలసి వచ్చింది. అప్పటి కుల వ్యవస్థ ను అప్పటి భాహ్మణులు రాజులూ సమర్ధించారు. కానీ ఈ వ్యవస్థ లో కూడా అంబేద్కర్ పెట్టిన రిజర్వేషన్ల వలనా, ప్రజాస్వామ్యం వలనా అసమానతలు తగ్గాయి. కానీ ఇక్కడ చేయవలసింది చాలా ఉంది, ముఖ్యం గా గ్రామా ల లో భూమి లేని దళిత వ్యవసాయ కూలీ ల విషయం లో.
ఇక దళితవాదం ఆధిపత్య భావజాలాన్ని ఎదుర్కోవలసిందే. కానీ ఆ భావం లేని అగ్రకులస్థుడి  దగ్గరికి వెళ్ళి వాడికులాన్నితిట్టడం తగదు. దీని వలన ఉద్యమమే కొంతమంది సమర్ధకులనూ, సానుభూతిపరులనూ కోల్పోతుంది. ఇది ఉద్యమానికే నష్టం.ఉద్యమకారులు పోరాటాల గురించిన నిర్ణయాలు తీసుకొనే ముందు, ఈ విధమైన నష్టాన్ని కూడా పరిగణన లోకి తీసుకొంటే మంచిది.
ఇక స్త్రీ వాదులు కానీ దళిత వాదులు కానీ తమ పోరాటం ఆధిపత్య భావజాలం మీద కానీ వ్యక్తుల మీద కాదు అంటారు. కానీ ఆధిపత్య భావజాలం వ్యక్తుల బుర్రలలో ఉంటుంది. కాబట్టీ చివరికి వ్యక్తులను లక్ష్యం చేసుకోవటం ఒకానొక దశ లో తప్పదు.ఇలాంటి దశ లో పైన ఉండే సిధ్ధాంత కర్తలకు ఉన్న క్లారిటీ రోడ్డు పైనా, ఊళ్ళలోనూ పోరాటాలూండే సామాన్యులకు ఇది అర్ధమయ్యే అవకాశం తక్కువ. దీనివలన క్షేత్ర స్థాయి లో ఉద్యమ లక్ష్యాలకు విరుధ్ధమైన హింస చోటుచేసుకోవచ్చు.
అదే విధం గా ఆధిపత్య పోరాటాల వలన ఒనకూడే ప్రయోజనం సున్నా. వీటి వలన ఎదుటి వారు అంతా ఏకమయ్యి మళ్ళీ తిరోగమనానికి దారి తీయవచ్చు.

ఓ అమెరికా వాడి రైలు బండి

ఒక ఆంధ్ర సాఫ్ట్ వేర్ ఇంజినీర్ కథ