రైలు ప్రయాణం – ఆధుని’కులం’

ఓ అమెరికా వాడి రైలు బండి ప్రయాణం

chennai
chennai
chennai central lo america vaadu
chennai central lo america vaadu


ఉదయం ఎనిమిది గంటలు.చెన్నై సెంట్రల్ స్టేషన్ లో ఉన్న పెద్ద టీవీ తెర ముందు కూర్చొని, తీరికగా ఒక ఇంగ్లీష్ నవల పేజీలు తిప్పుతున్నాడు హారీ. పక్క సీట్ లో ఉన్నతన లాప్ టాప్ బ్యాగ్ వైపు అప్పుడప్పుడూ చూస్తున్నాడు.

“ఇండియా లో దొంగతనాలెక్కువ. జాగ్రత్త గా ఉండాలి”, అని చెప్పాడు హారీ అనబడే హరికృష్ణ  కి వాళ్ళ ‘డాడ్ అనబడే నాన్న’. ఆయన అమెరికా లోని కాలిఫోర్నియా లో ఉంటాడు.

“ఎక్స్ క్యూజ్ మీ..కెన్ ఐ సిట్ హియర్?”, ఎవరో అంటే తలెత్తి చూశాడు హారీ. ఓ వ్యక్తి పక్క సీట్లో ఉన్న హారీ లాప్ టాప్ వైపు చెయ్యి చూపిస్తూ అడుగుతున్నాడు.

“హౌ కెన్ ఐ టెల్ ఇఫ్ యు కెన్ సిట్ ఆర్ నాట్..ఇఫ్ యువర్ బాక్ ఈజ్ నాట్ స్ప్రేయిండ్ యు షుడ్ బి ఏబుల్ టు సిట్”  అని పెద్దగా నవ్వేశాడు హారీ.

తన లాప్ టాప్ తీసుకొని ఒళ్ళో పెట్టుకొని పక్క సీట్ వైపుకి చేత్తో చూపిస్తూ, “అయాం కిడ్డింగ్…ప్లీజ్ సిట్” అన్నాడు ఆ మనిషి తో.  “ఇండియన్ ఇంగ్లీష్ ఈజ్ ఫన్నీ యు నో. సం టైంస్ వి అమెరికన్స్ గెట్ ఇట్ రాంగ్” అన్నాడు అమెరికన్ ఆక్సెంట్ లో.

“మీరు అమెరికనా?” ఇంగ్లీష్ లో అన్నాడా వచ్చిన వ్యక్తి, పక్క సీట్లో కూర్చొంటూ.

“మా నాన్న డెబ్భై ల లో అమెరికా లో సెటిల్ అయాడు. నేను అక్కడే పుట్టి పెరిగాను. కాబట్టీ నేను ఖచ్చితం గా అమెరికన్ నే”, అన్నాడు హారీ ఒకింత గర్వం గా . .

సంభాషణ ఇంగ్లీష్ లోనే కొనసాగుతోంది..
“నా పేరు సుబ్బారావు”, అని చేయి చాపాడు వచ్చినతను.

“హారీ …హరికృష్ణ..” అని చెయ్యి కలిపాడు హారీ.

“మీరు ఎక్కడికి వెళ్తున్నారు?”

“హైదరాబాద్”.

“ఓ..! నేనూ అక్కడికే..నేను విజయవాడ వరకూ నవజీవన్ లో వెళ్ళి అక్కడి నుంచీ కోణార్క్ పట్టుకుంటాను..మరి మీరు?” అడిగాడు సుబ్బారావు

“నేనూ అంతే ”

“పగలు ప్రయాణం పెట్టుకున్నారేమిటి సార్?అయినా మీరు ట్రైన్ లో వస్తున్నారేంటండీ..ఫ్లైట్ టిక్కెట్లుదొరకలేదా?”

హారీ, “వీడికెందుకు, నోసీ ఇండియన్”, అని మనసులో అనుకొని, ఇలా అన్నాడు, “హైదరాబాద్ నుంచీ వచ్చేటప్పుడు ప్లేన్ లోనే వచ్చాను. ఇక్కడి అమెరికన్ కాన్సులేట్లో పని ఉండి వచ్చాను. కానీ ఇప్పుడు ట్రైన్ లో వెళ్తున్నాను. దీనికి ఓ కారణం ఉంది. నేను ఒక ‘ఇండో అమెరికన్ స్టూడెంట్ ఎక్స్చేంజ్ ప్రోగ్రాం’ లో రీసెర్చ్ చేయటానికి అమెరికా నుంచీ హైదరాబాద్ వచ్చాను. ‘ద సోషల్ గ్రూప్స్ ఇన్ ఆంధ్ర ప్రదేశ్’  అనే విషయం మీద పరిశోధన చేస్తున్నాను. మా నాన్న చెప్పాడు, “ఆంధ్ర లో ఉండే వివిధ వర్గాల ప్రజల గురించి కొంచెం ప్రాక్టికల్  గా తెలుసు కోవాలంటే ఓ సారి సెకండ్ క్లాస్ లో ట్రెయిన్ ప్రయాణం చెయ్యి” అని.  దీనికి పగలు ప్రయాణం అయితేనే మెరుగు…కాస్త జనాలతో మాట్లాడవచ్చు.. అందుకే ఇప్పుడు ఇక్కడ ఉన్నాను.”

“మీరు జెనరల్ క్లాస్ లో వెళ్తే మీకు జనాల గురించి ఇంకా విపులం గా అర్ధమౌతుంది…కానీ మీరు జెనరల్ లో ప్రయాణం చెయ్యలేరులెండి….ఇంతకీ.. మీకు తెలుగు వచ్చా?”

“తెల్గూ అర్ధమౌతుంది..కొంచెం నెమ్మది గా మాట్లాడ గలుగుతాను”,

“కానీ మీరు ఇక్కడి సామాన్య జనాలతో మాట్లాడటం చాలా కష్టం కదా…!మీ అమెరికన్ ఆక్సెంటూ..మీ తెలుగూ వాళ్ళకి అర్ధం కాదు”,సందేహం వెలిబుచ్చాడు సుబ్బారావు.

“చెన్నై లో ఉండే తెలుగు ఫ్రెండ్ ఒకతను నా కూడా వస్తానన్నాడు.చివరి నిమిషం లో ఫోన్ చేసి రానని చెప్పాడు”, అని వాటర్ బాటిల్ ఎత్తి నీళ్ళు తాగి,”మీరేం చేస్తారు?” అన్నాడు హారీ.

“నేను గ్రాడ్యుయేట్ అయ్యింది కామర్స్ లో. ఓ ప్రైవేట్ బాంక్ లో మానేజర్ గా పని చేశాను..దాదాపు ఆంధ్రా అంతా తిరిగాను.. ఓ సంవత్సరం కిందట రిజైన్ చేసి హైదరాబాద్ లో సొంత వ్యాపారం ఒకటి పెట్టాను”, అని,  “అవునూ మీరు ఆంధ్రా లోని జాతుల గురించి అధ్యయనం చేస్తున్నారు కదా, మీ కులమేదో మీకు తెలుసా?”

“వీడేంటబ్బా..! ఇవ్వక పోయినా చనువు తీసేసుకొంటున్నాడు!”, అని మనసు లోనే అనుకొని, “నా మాతృభాష తెలుగు అని తెలుసు…ఇండియా లో కులాలు అని ఉంటాయి అని తెలుసు…కొన్ని పై కులాలు..కొన్ని కింది కులాలు…కానీ నా కులం నాకు తెలీదు…బహుశా  మా డాడ్ కి తెలిసి ఉంటుంది. ఈ సారి నాన్న తో చాట్ చేసినప్పుడు అడగాలి” అన్నాడు. ఒక్క క్షణమాగి, “మీ కులమేమిటి?” అనడిగాడు.

“నాకూ నా కులం తెలియదు. నాకు ఊహ తెలిసినప్పటి నుంచీ హైదరబాదు లోని ఓ అనాధాశ్రమం లోపెరిగాను. వార్డెన్ నా పేరు సుబ్బారావు అని పెట్టాడు. అది కామన్ గా ఉండే పేరు కదా? నేను నల్లగా ఉన్నాను కాబట్టీ నా ఇంటి పేరు నల్లతోలు అని రిజిస్టర్ లో రాశాడు. సో, నా పేరు నల్ల తోలు సుబ్బారావు అయ్యింది”

హారీ, “ఏమి కథలు చెప్తున్నాడు..!” అనుకొని..”ఏమైనా ఇండియన్స్ తో జాగ్రత్త గా ఉండాలి..డాడ్ చెప్పనే చెప్పాడు”, అనుకొన్నాడు.

” మీకు ఇండియా ఎలా అనిపిస్తోంది సార్ ?”

“ఇండియా నాకు కొత్తేమీ కాదు. మా డాడ్ తో పాటు వస్తూ ఉండే వాడిని..కానీ ఈ రైల్వే స్టేషన్ లో ఈ జనాలను చూసిన తరువాత ఈ ప్రయాణం ఎలా చేయగలనా అనిపిస్తోంది. దానితో పాటు జనాల తో మాట్లాడాలి..నా ఫ్రెండేమో రాలేదు.”

“మీ రీసెర్చ్ కోసం దానికి సంబనిధించిన పుస్తకాలు చదువుకుంటే సరిపోతుంది కదా?  మీరు ఈ ట్రెయిన్ ప్రయాణం ఎందుకు మొదలుపెట్టారో నాకు ఇంకా అర్ధం కావటం లేదు”

“పుస్తకాలు ఒక విషయం గురించి లాంగ్ వ్యూ ని ఇస్తాయి. అడవి లో ఉన్న ఒక కొండ ఎక్కి కిందకి చుట్టూ చూశామనుకోండి, దూరం గా పచ్చటి చెట్లు గుబురు గా కనపడతాయి. కానీ ఆ చెట్లకింద ఏమి ఉందో కనపడదు. ఏ చెట్టు ది ఏ కాయో తెలియదు. ఇదంతా తెలియాలంటే అడవి లోకి వెళ్ళి చెట్ల కింద చూడాల్సిందే కదా?”

దానికి సుబ్బారావు, “నా బ్రతుకు అంతా ఈ ఆంధ్రప్రదేశ్ అనే అడవి లో చెట్లకిందే గడిచింది. ఏ చెట్టు ఏ జాతిదో, ఏ చెట్టు కింద ఏ మొక్క పెరుగుతుందో ఇట్టే కని పెట్టేస్తాను.ఏ చెట్టు కి ఏ కాయ కాస్తుందో..ఆ కాయ రుచి ఏమిటో కూడా చెట్టుని చూసి కనిపెట్టేస్తాను. మీకు ఏమైనా సందేహాలుంటే నన్నడగండి” అన్నాడు సుబ్బారావు.
“వీడేంటబ్బా అందిస్తే అల్లుకు పోయే వాడిలా ఉన్నాడు!”, అని తనలోనే అనుకొని, “చూడండి మిస్టర్ రావ్, నాకు ఈ ఆంధ్రా లో ఉన్న సమాజం అనేది మీరు కాలేజీ లో చదివిన అకౌంటెన్సీ లాంటి ఒక సబ్జెక్ట్ లాంటిది. దీని గురించి నేను కొండ మీది నుంచీ చూసి నా బుధ్ధి మాత్రం ఉపయోగించి తెలుసుకొంటున్నాను. దీనికి నా  భావావేశాలతో ఏ మాత్రం సంబంధం లేదు. నా అంచనా ప్రకారం మీ భావావేశాలకూ లంకెలేదు. ఇక్కడి సాంఘిక వ్యవస్థ కి మీరు కూడా ఒక బయటి వ్యక్తే . కానీ మీరు ఇక్కడి పరిణామాలన్నింటినీ దగ్గర గా చూశారు. “నిజమైన వ్యక్తులూ, ఈ సమాజిక వ్యవస్థ లో వారి సాధక బాధకాలూ, ఆవేశ కావేశాలూ. ఈ ఆంధ్ర లో ఒక దళితుడి మనో భావాలేమిటి…ఒక ముస్లిం ఫీలింగ్స్ ఏమిటి…ఒక అగ్ర కులస్థుడి పరిస్థితి ఏమిటి? ఒక తెలంగాణా వాది ఆవేశం ఎందుకు?”,… ఇదీ నాకు కావలసినది. మీరు మంచి కలుపు గోలు వ్యక్తి లా ఉన్నారు. ఈ ప్రయాణం లో మీరు నాకు మామూలు జనాలతో ఒక యాంకర్ లా పనిచేస్తారా? దానికి మీకు కొంత డబ్బు కూడా ఇస్తాను” హారీ మైండ్ కి రైల్లో జనాలతో మాట్లాడటానికి ఇంతకంటే మంచి తోవ కనపడలా.

“సరే”, అనేశాడు సుబ్బారావు.”మీ సీట్ నంబర్ ఎంత సార్?” అని హారీ దగ్గరినుంచీ టికెట్ తీసుకొని చూసి,”ఓ కే సార్  టీ సీకి చెప్పి, నా సీట్ కూడా మీ సీట్ దగ్గరికి మార్పించుకొంటాను”, అన్నాడు సుబ్బారావు.

ఈ లోగా వాళ్ళ ట్రైన్ బయలుదేరుతున్నట్లు అనౌన్స్ అయ్యింది. ఇద్దరూ లేచి ట్రైన్ వైపు నడక సాగించారు.

*************************

తమిళుడి లాగా అడ్డపంచె చుట్టి ,  ఓ చేతి లో సిగరెట్ పట్టి, ఇంకో చేతిలో క్యాష్ బాగ్ తో ప్లాట్ ఫారం మీదికొచ్చాడు మాగుంట దయాకర రెడ్డి. జుట్టు అక్కడక్కడా తెల్లబడింది. ఆయనకో నలభై ఐదు ఏళ్ళు ఉండవచ్చు. తొంభయ్యవ దశకం మొదట్లో రొయ్యల చెరువులేసి బాగానే  సంపాదించాడు. మెడలో బంగారు గొలుసూ చేతిలో నాలుగు వేళ్ళకీ ఉంగరాలు.

రొయ్యల చెరువు ల లో దయాకర రెడ్డి పార్ట్-నర్ లోకేశ్వర రెడ్డి కీ, అతనికీ మధ్య వాటాల విషయం లో ఏవో స్పర్ధలు వచ్చాయి. దానితో తన లాయర్ ని కలవటానికి చెన్నై వెళ్ళి  వస్తున్నాడు దయాకర రెడ్డి.

ప్లాట్ ఫాం మీద నాటు గా ఉన్న ఓ పల్లెటూరి పడుచు కనపడింది. ఆమె ను చూస్తే కావలి లో ఉన్న తన కీప్ గుర్తుకొచ్చింది దయాకర్ రెడ్డి కి. “దీని గుడ్డలూడ దీస్తే బ్రమ్మాండం గా ఉంటది”, అనుకొన్నాడు మనసులో. ఆయన రిజర్వేషన్ చేయించుకోలేదు కానీ, “టీ సీ కి ఓ యాభయ్యో వందో కొడితే ఫైను రాసేస్తాడుగదా.. . దానికేమీ భయపడ బళ్ళా” అనుకొని కదులుతూ ఉన్నసెకండ్ క్లాస్ భోగీ లోకి ఎక్కాడు.  హారీ, సుబ్బారావూ అక్కడ కూర్చొని ఉన్నారు. దయాకర రెడ్డి సిగరెట్ బయటికి విసిరేసి బాగ్ లోంచీ ఆ రోజు సాక్షి పేపర్ తీశాడు.

Indian Train Journey
Indian Train Journey

సుబ్బారావు ఆయన్ని చూసి, “ఎక్కడికెళ్తున్నారు సార్?” అన్నాడు.
“నెల్లూరు పోవాల”,అన్నాడు రెడ్డి. “మరి మీరు?” అని ఇద్దర్నీ చూశాడు. వాళ్ళు చెప్పారు.
“నెల్లూరంటే రొయ్యల చెరువులకి ప్రసిధ్ధి కదా. ఇప్పుడెలా ఉన్నాయి సార్?”
“బాగానే ఉండాయి..కానీ ఈ మధ్య కౌంటు తగ్గుతాంది…రేటూ తగ్గింది..”, అని బాగ్ లోంచీ సాక్షి పేపర్ తీశాడు.

ట్రయిన్లో మిడ్డీ వేసుకొన్న ఓ టీనేజ్ అమ్మాయి పోతోంది. ఆ అమ్మాయి వైపు అసహనం గా చూసి, “మాధవి లా చక్క గా చుడీదార్ లు వేసుకోవచ్చు కదా..!”, అనుకొన్నాడు తన కూతుర్ని గుర్తు తెచ్చుకొంటూ. పేపర్ లో హెడింగ్స్ చదవటం మొదలెట్టాడు.

సుబ్బారావు పేపర్ లో రెండు షీట్లు అడిగి తీసుకొని చదువుతూ..”సార్, రాజశేఖర రెడ్డి చావు వెనక కుట్ర ఉందంటున్నారే ..నిజమేనంటారా..?” అన్నాడు.

వెంటనే దయాకర రెడ్డి, “నిజమేనండీ, పెద్ద లెవల్లోనే ఏదో కుట్ర జరిగి ఉంటుంది”, అన్నాడు.

అది విని, “ఈయన రెడ్డి లాగా ఉన్నాడే..అయినా కన్ ఫం చేసుకొందాం..”, అనుకొని,సుబ్బారావు హారీ కి మాత్రమే కనిపించేలా కన్ను గీటి, దయాకర్ రెఆడ్డి తో “నా పేరు కిషోర్ నాయుడు..ఈ సార్ పేరు అశోక్ రెడ్డి”, అన్నాడు.

“నా పేరు దయాకర రెడ్డి”, అని హారీ వైపుకు తిరిగి “మీరు ఏం చేస్తారండీ” అన్నాడు దయాకర రెడ్డి.

హారీ వచ్చీ రాని తెలుగు లో ఏదో చెప్పాడు.

రెడ్డి, “సార్ మీరు మాట్లాడింది ఒక్క ముక్కా అర్ధం కాలా”, అంటూ నవ్వేశాడు.

మళ్ళీ సుబ్బారావే అందుకొని,”ఏదేమైనా ‘వైఎస్సార్ ‘గొప్ప నాయకుడు సార్. ఆయన లేని లోటు ఇప్పుడు తెలుస్తోంది. రాష్ట్రమంతా గొడవలుగా ఉన్నాయి. అతను ఉండి ఉంటే ఈ గలటా లు వచ్చేవి కావు” అన్నాడు సుబ్బారావు.

హారీ తన మణికట్టుమీద గడ్డం ఆనించి దయాకర్ మొహాన్ని పరిశీలన గా చూడసాగాడు.

దయాకర్ రెడ్డి మనసులో, “వీడు చెప్పే మాటలే నమ్మాలి. నన్ను ఉబ్బేసి  బురిడీ కొట్టిద్దామనుకొంటున్నాడు”, అనుకొని, కొంచెం బిగదీసుకొని,పెదాలు సరిగా విడివడకుండా పైకి మాత్రం”కరక్టే! గట్టోడే!”,అన్నాడు.

“కానీ ఆయన హయాం లో కరప్షన్ కూడా ఎక్కువ గానే జరిగినట్లుంది సార్..! ”

దయాకర్ రెడ్డి లోపల, “అసలు బుధ్ధి బయట పెడుతున్నాడు”, అనుకొని, పైకి మాత్రం, కళ్ళు కొద్దిగా చిట్లించి,”తినేటప్పుడు తిన్నాడు, చేసే టప్పుడు చేశాడు. ఈ రోజులలో తినకుండా ఎవరు చేస్తాండారు?”, అన్నాడు దయ.

“వాళ్ళ కొడుకు జగన్ కి మైనింగ్ కుంభకోణం తో సంబంధాలున్నాయంటున్నారు కదా సార్?”

“ఆ ..,అదంతా అపోజిషనోడు చేసే గోల. కరక్టు కాదు. కుర్రోడు వాళ్ళ నాన్న లాగే స్టఫ్ఫున్నోడు”, అన్నాడు దయ.

“మీకు జగన్ వ్యక్తిగతం గా తెలుసా?” అన్నడు హారీ.

దానిని సుబ్బారావు తెలుగు లోంచీ తెలుగు లోకి అనువదించి రెడ్డి ని అడిగాడు.

దయాకర్ మనసులో, “ఈ అశోక్ ఎవరోగానీ నాయుడికి సరైన కౌంటరే ఇస్తున్నాడు. లేకపోతే ఈ కిషోర్ నాయుడు గాడు నాకు కుల తత్వం అంటగట్టటానికి చూస్తున్నాడు”, అనుకొని,”అబ్బే…, వాళ్ళెక్కడ, మనమెక్కడ సార్..! ”

హారీ,”మరి ఆయన స్టఫ్ ఉన్నోడని ఈయనకెలా తెలిసిందభ్భా..!” అనుకొని, “మీకు వై ఎస్సార్ వలన వ్యక్తి గతం గా ఏమన్నా లాభం కలిగిందా?” అన్నాడు హారీ.

హారీ తో,”నాకేమి లాభం?  …..లేదు”,అన్నాడు దయ. “కుర్రాడు డీసెంట్ గా తేల్చేశాడు”, అనుకొన్నాడు.

“ఈ ఇండియన్స్ అంతా ఒట్టి క్లానిస్టిక్ ట్రైబల్ వెధవల్లా ఉన్నారు”, అనుకొన్నాడు హారీ.

“మద్రాస్ లో మీకు ఏం పని సార్?”, అన్నాడు సుబ్బారావు.

మనసులో “వీడికెందుకు?”, అనుకొని, పైకి మాత్రం,”బిజినెస్” అన్నాడు, ముక్త సరిగా.

ట్రైను స్పీడందుకొంది.దూరం గా ఉన్న తాడి చెట్లూ, పొలాలూ వృత్తాకారం లో, ట్రైన్ కి ఎదురు  దిశ లో తిరుగుతున్నాయి.కను పాప పై జామెట్రీ, ఆప్టిక్స్ ల మాయాజాలం..!

ఇంతలో దయాకర రెడ్డి టాయ్ లెట్ కి వెళ్ళాడు.

సుబ్బారావు హారీ తో, “సార్ మనం ఇలానే వచ్చే వాళ్ళతో మాట్లాడి తే సరి పోతుందా? లేక పోతే ట్రైను అంతా తిరిగి ఫ్రాంక్ గా సార్ కి ఇంటర్వ్యూ కావాలని చెప్పి జనాలతో మాట్లాడదామా?”,అన్నాడు.
“ఇంటర్వ్యూ అయితే జనాలను సహజమైన మూడ్ లో చూడ లేము. మనం తక్కువ మందిని కలుసుకో గలిగినా ఈ పధ్ధతే మెరుగు అన్నాడు”, హారీ.

దయాకర్ రెడ్డి తిరిగి వచ్చి,హారీ పక్కన కూర్చొని, హారీ వైపుకి వంగి, “ఏం సార్, పాపం అమెరికా అంతా అదేంటో రిసెషన్ లో పడినదంటే! ఇప్పుడు ఎలా ఉంది పరిస్థితి ఆడ?” అన్నాడు హారీ తో.

” ‘యూ ఎస్ ఏ’ కి ఏమీ పరవాలేదు..ఇట్ విల్ బౌన్స్ బ్యాక్ సూన్..” అన్నాడు హారీ ఒకింత గర్వం గా.
సుబ్బారావు లోపల్లోపల, “ఈ అమెరికా మనిషి కి కూడా కుల పిచ్చి ఉంది..ఈయన కులం పేరు అమెరికా కులం” అనుకొని, “,  “అమెరికా మీద జాలి చూపించొద్దు. సార్ కి కోపమొస్తుంది. ఆయన అమెరికా వాడే కదా”, అన్నాడు.
ఈ విషయం దయాకర రెడ్డి కి అస్సలు అర్ధం కాలా, ” సార్ అమెరికా వాడు ఎలా అవుతాడు? వాళ్ళ నాన్న… కాదు..వాళ్ళ తాతల నుంచీ అమెరికా లో ఉన్నా, సారు ఇండియనే”, అన్నాడు.

గూడూరు కొద్ది ఇంకా కొంత దూరం ఉంది.దూరం గా ఒక వైపుకి చూపుడు వేలు ని చూపిస్తూ, హారీ తో, ” అదిగో ఆ దిక్కు లో అ ఉంటాయి మా చెరువులు. నెల్లూరు ఎప్పుడన్నా వస్తే చెప్పండి చూపిస్తా”, అన్నాడు దయ.
“అబ్బే.., ఆ ఉద్దేశమేమీ లేదు”, అన్నాడు హారీ.

ట్రెయిన్ ఓ దళిత బస్తీ గుండా పోతోంది. అంబేద్కర్ విగ్రహం ఒకటి కనపడుతోంది. హారీ అన్నాడు, “ఐ గెస్ థట్స్ ది బస్ట్ ఆఫ్ అంబేద్కర్. ఆయన భారత రజ్యాంగ నిర్మాత కదా?”

రెడ్డి, “అందుకొని.ఆయనే రిజర్వేషన్లు పెట్టాడు. ఈ రిజర్వేషన్ల వలన మా లాంటి వాళ్ళకి చానా నష్టం. చాలా వరకు మాలా మాదిగలు వాటి వలన బాగు పడ్డారు” అన్నాడు.

సుబ్బారావు,”ఏం బాగు పడటం లే సార్. ఇంకా చాలా చోట్ల అణచివేత కు గురౌతూనే ఉన్నారు. మొన్నటికి మొన్న చుండూరు సంఘటనే ఒక రుజువు”,అని కీ ఇచ్చాడు.

రెడ్డి కి ఆవేశం వచ్చింది. ఆయన ఆలోచనలు ఆవేశాన్ని ఫాలో అవ్వసాగాయి. “మరి కారంచేడు లో వాళ్ళని పూజించారా..?ఆడ వాళ్ళని అల్లరి చేస్తే ఎందుకు కొట్టరు? మొన్నటి దాకా మా మోచేతి నీళ్ళూ తాగే వాళ్ళు మా ఆడ వాళ్ళని అల్లరి పెడతారా..?”, అన్నాడు.

సుబ్బారావు, “కొట్టటం కాదు సార్..చంపారు కదా?”, అన్నాడు.
దానికి రెడ్డి,”వాళ్ళూ తరవాత చంపారు కదా?”, అన్నాడు.

రెడ్డి ఆవేశం చూస్తే ఒక సంఘటన గుర్తుకొచ్చింది హారీ కి. అతను రీసెర్చ్ మొదలు పెట్టటానికి ముందు అమెరికా లో ఒక చిన్న ఐ టీ ఉద్యోగం చేశాడు. ఒక సారి హారీ, వాళ్ళ బాస్ చేసిన డిజైన్ లో ఒక లోపాన్ని కొంచెం హార్ష్ గా విమర్శించి, ఆ డిజైన్ తో ముందుకు పోవటానికి నిరాకరించాడు. తరువాతి రోజు హారీ ని వాళ్ళ బాసు ఫైర్ చేశాడు.ఒక చిన్న ధిక్కారానికి హారీ పెద్ద మూల్యం చెల్లించుకో వలసి వచ్చింది. పవర్ ఈక్వేషన్స్ అలా ఉంటాయి మరి.

సుబ్బారావు ఇచ్చిన కీ దయాకరరెడ్డికి ఏమాత్రం నచ్చలా.మనసులోసుబ్బారావుని, “ఈడు ఏ నాయుడో..పెతోడూ నాయుడే..లేబర్ నాకొడుకు”, అని తిట్టుకొన్నాడు. ఈలోగా ‘టీ సీ’ వచ్చి టికెట్లు చెక్ చేయటం మొదలు పెట్టాడు. రెడ్డి నుంచీ ఓ యాభై నొక్కి, ఆయనకు పక్క భోగీ లో వేరే సీట్ చూపించి, అక్కడ కూర్చోమని చెప్పి,వెళ్ళిపోయాడు. రెడ్డి పేపర్ లో షీట్స్ అక్కడే మర్చిపోయి పక్క భోగీ లోకి వెళ్ళిపోయాడు.

************************

Nellore
Nellore

ట్రెయిన్ నెల్లూరు స్టేషన్ కి వచ్చింది. హారీ సుబ్బారావు ని అడిగాడు, “మీకు పెళ్ళి అయిందా?”.

“లేదు సార్, కుటుంబ నేపధ్యమూ కులమూ మతమూ లేని వాడికి పిల్లనెవరు ఇస్తారు? నాకేమో ఆడ పిల్లలతో మాట్లాడే కలుపుగోలు తనం లేదు”

జనాలు సందడి గా ట్రెయిన్ ఎక్కుతున్నారు.
షేక్ మస్తాన్ వలి తన పద్దెనిమిదేళ్ళ కూతురు రజియా తో కలిసి భోగీ ఎక్కాడు. వచ్చి సుబ్బారావు పక్కన కూర్చొని,”ఆడ కూర్చోమ్మా”,అని చెయ్యి చూపించి కూతుర్ని కూర్చోమన్నాడు.
“ఎక్కడి వరకూ సార్”, అన్నాడు సుబ్బారావు మస్తాన్ తో.
“ఓంగోలు దాకా సార్. కసునూరు దర్గా కి వచ్చినాము. అమ్మాయి ఎంసెట్ రాస్తా ఉంది, ఇంజనీరింగ్ కి. బాగా రాయాలని దర్గా కి పోయి వస్తన్నాము”, అన్నాడు మస్తాన్ వలి.
సుబ్బారావు తన లో, “తెలుగు బాగానే మాట్లాడుతున్నాడు..దూదేకుల సాయిబ్బేమో…!”, అనుకొని,  ఆ అమ్మాయి వంక చూసి..”బాగానే ఉంది… బురకా వేస్కోలేదేమిటో…!” అనుకొన్నాడు.
సుబ్బారావు కి తను చదువుకొనేటప్పుడు తన దోస్తు అనే ఒక మాట గుర్తుకొచ్చింది,  “తులం బంగారమిచ్చి అయినా సరే తురకమ్మాయి పక్క కి చేరాలి…”,నవ్వుకొన్నాడు సుబ్బారావు. మస్తాన్ వలీ వైపు చూశాడు. ” ఆ గెడ్డం ఎందుకో వీడికి..! మీసాలు మాత్రం లేవు..వీడి గడ్డం తరగా..నెత్తి మీద ఆ కాప్ ఎందుకు?నేనే ముస్లిం నని పెద్ద బడాయి..జన జీవనం లో కలిసి పోవచ్చు కదా…?”

ఇంత లో ఓ ముస్లిం కొలీగ్ చెప్పింది గుర్తుకు వచ్చింది సుబ్బారావు కి. …దాని ప్రకారం..”గెడ్డం పెట్టుకొంటే ఎక్కువ పుణ్యం లాంటిది వస్తుందట…”సాయిబ్బుల గడ్డాన్ని, ఒక హిందువు బొట్టు పెట్టుకోవటం తో సమానం గా చూడు భాయీ”, అన్నాడు వాడు సుబ్బారావు తో.
సుబ్బారావు ఆలోచనల పరంపర కొన సాగుతోంది, “అయినా నాకెందుకు వీడి మీద అసహనం…? నేను కూడా ఒక సాయిబ్బు గా పుట్టానేమో ఎవరికి తెలుసు? పెరగటం మాత్రం హిందూ పధ్ధతికి దగ్గరగా పెరిగాను..ఒక వేళ ముస్లిం గా పెరిగితే ఇతనిలానే గడ్డం పెంచుకొనే వాడినేమో…! నేను అనాధని. నాకు సాంస్కృతికం గా వంశపారంపర్యం గా వచ్చింది ఏమీ లేదు”, అనుకొంటూ హారీ వైపుకి చూశాడు. ట్రెయిన్ కదిలి ఊరి బయటకు వచ్చింది. హరీ పొలాల వైపుకు చూస్తున్నాడు. సుబ్బారావు, “ఇతను కూడా సాంప్రదాయ పరం గా ఒక అనాధే.ఇతని తాతల పధ్ధతుల గురించి ఇతనికి ఏ మాత్రం అయిడియా ఉంటుంది?”, అనుకొని, “సార్ మీకు రామాయణ భారతాలు తెలుసా?”, అన్నాడు హారీ తో.
దానికి హారీ, “మా నాన్న కి భారతీయ సాంప్రదాయం అంటే ఇష్టం. నా చేత అన్ని పురాణాలూ చదివించారు.నేను అమెరికన్ అవ్వటానికి ఎంత గర్వ పడతానో నా హిందూ మూలాల గురించి అంతే గర్వ పడతాను. మా అమ్మ అయితే ఇంకా చీరలే కడుతుంది”
సుబ్బారావు కి హఠాత్తు గా వెలిగింది మస్తాన్ వలీ గడ్డమూ నెత్తి మీదటోపీ ఎందుకు పెట్టుకున్నాడో.
“ఇక అసలు పని లోకి దిగాలి అనుకొని”, సుబ్బారావు మస్తాన్ వలీ తో పరిచయాలు చేసుకొని మాటలు మొదలెట్టాడు.

scenary
scenary

“మీరు ఏమి చేస్తారండీ?”
“ఓంగోలు స్కూల్లో సైన్స్ టీచర్ ని”, అన్నాడు మస్తాన్ వలీ.
“మీ అమ్మాయికి ఇంజనీరింగ్ లో సీట్ వస్తే తరవాత పై చదువులకి అమెరికా పంపిస్తారా?”
మస్తాన్ వలీ అవునని తలూపాడు.
“ఆశ్చర్యమే. మీ మతం ఆడ పిల్లలకి విద్య ని ఆమోదించదు కదా?”, అన్నాడు సుబ్బారావు.
“అవన్నీ మూఢ విశ్వాసాలు సార్. ఏ మతం లో అయినా అసలైన విశ్వాసాలు కొన్ని ఉంటే..సామాన్య ప్రజలు ఆచరించే మూఢ విశ్వాసాలు కొన్ని ఉంటాయి”,అని..ఇంకా ఇలా అన్నాడు,”మత స్థాపకులకు సత్య దర్శనమౌతుంది..ఆ సత్యాన్ని మిగిలిన సాధారణ మానవులు చూడటానికి వారు కొన్ని సులువైన సూత్రాలను పొందు పరుస్తారు.  కొందరు స్థాపకులు ఈ సూత్రాలను మార్చే విషయం లో ఉదారం గా ఉంటే మరి కొందరు కఠినం గా ఉంటారు. రెండు విధానాల లోనూ లాభ నష్టాలున్నాయి. మత సూత్రాలను సులువు గా మార్చ గలిగితే, స్థాపకుడి తరువాత వచ్చే సత్య దర్శనం కాని అనుచరులు వక్ర భాష్యం చెప్పటానికి అవకాశం ఉంటుంది. అప్పుడు మత స్థాపకుడి మూల సూత్రాల సారం కల్తీ కాబడుతుంది. అందుకనే మా ప్రవక్త మూల సూత్రాల విషయం లో చాలా స్థిరం గా ఉన్నాడు. అయితే దీని వలన ఒక నష్టం ఉంది. మూల సూత్రాల లో కొన్ని సామాజిక నియమాలకి సంబంధించిన సూచనలు స్థాపకుడి కాలానికి సంబంధించినవి. అవి కాలం తో పాటు మారాలి. ఇస్లాం యొక్క స్థిరమైన విధానం వలన ఈ మార వలసిన విషయాలు కూడా మారలేదు. వీటిని ఎవరికి వారు వ్యక్తిగతమైన స్థాయి లో అన్వయించుకోవాలి. ”

” “మీరు దర్గా కి పోయి వస్తున్నాను”, అంటున్నారు..దర్గా ల కి పోవటం అసలైన ఇస్లాం ప్రకారం సరి కాదు గదా?
“ఆ..ఏదో మా ఆవిడ పోరు భరించలేక వెళ్ళి వస్తున్నాం..”
“ఏదేమైనా మీ మత విషయాల గురించి తెలుగు లో నాతో ఇలా విపులం గా చెప్పిన వాళ్ళు లేరు సార్”, అన్నాడు సుబ్బారావు.
“అక్కడే ఉంది సమస్య..ఇస్లాం గురించిన సాహిత్యం మన తెలుగు లో చాలా తక్కువ. ఎవరైనా పూనుకొని తెలుగులో రాయాలి”, అన్నాడు మస్తాన్.

హారీ కల్పించుకొని, “అమెరికా గురించి మీ అభిప్రాయమేమిటి?”, అన్నాడు మస్తాన్ తో… .
“నాకు అమెరికా జనాల గురించి ఎటువంటి ద్వేషం లేదు సార్. ఇస్లాం ద్వేషానికి వ్యతిరేకం..ఇస్లాం అంటేనే శాంతి అని కదా అర్ధం..నా ప్రాబ్లం బుష్ సమయం లో అమెరికా విదేశీ విధానాల గురించే. ఇప్పుడు పరిస్థితి మెరుగయ్యింది…ఇప్పుడు అమెరికా అధ్యక్షుడే ఒక ముసల్మాన్ కి పుట్టిన వాడు కదా?”

కాసేపాగి మస్తాన్ నమాజుకు లేచాడు. మస్తాన్ నుదుటి మీద అడ్డం గా నల్ల గీత పడి ఉంది. అది చూసి, “అబ్బో సాయిబ్బు గారు భక్తుడే, కోస్తా ముస్లిం ల లో సాధారణం గా ఇంత భక్తి ఉండదే..!”, అనుకొన్నాడు సుబ్బారావు. ఇంతలో అతనికి ఒక సందేహం కలిగింది. “మీరు మక్కా వైపుకి తిరిగి నమాజ్ చేయాలి కదా..ట్రెయినేమో అన్ని దిక్కులలోకీ తిరుగుతూ ప్రయాణం చేస్తోంది..మరి మీకు మక్కా దిశ ఎలా తెలుస్తుంది…ఒక్కో సారి మీరు అదిగో ఆ కనిపించే గుడి లో దేవుడి కి నమాజ్ చేసినట్లు అవుతుంది కదా..?”

మస్తాన్ కి సుబ్బారావు ఎగతాళి చేస్తున్నాడేమో అని అనుమానం వచ్చింది. “నేను వీళ్ళ బొమ్మలకీ..రాళ్ళకీ రప్పలకీ మొక్కడమేమిటి…?”,అనుకొన్నాడు. పైకి మాత్రం,”దిక్కు అనేది రయిల్లో ఉన్నప్పుడు సాధ్యం కాదు. కానీ మనసు లో మక్కా ని పెట్టుకొంటే చాలు…అయినా మీ హిందువులు లింగానికి మొక్కడం కంటే ఇది అన్యాయం కాదు కదా అన్నాడు”.
సుబ్బారావు కి పరిస్థితి సజావు గా లేదనిపించి మౌనం వహించి ఓంగోలు కోసం ఎదురు చూడ సాగాడు.

********************

ongole
ongole

మస్తాన్ నమాజ్ అయ్యేటప్పటికి ఒంగోలు వచ్చేసింది. కూతురి తో సహా ఆయన దిగి వెళ్ళిపోయాడు. మస్తాన్ వెళ్ళిన తరువాత సుబ్బారావు హరీ తో, “దయాకర రెడ్డీ, మస్తాన్ వలీ కేసుల వలన నాకొకటి అర్ధమయ్యింది. జనాల నిజ స్వరూపం తెలుసుకోవాలంటే ప్రైవసీ లిమిట్స్ దాటి వాళ్ళని కెలకాలి. అలా కెలికితే వాళ్ళకు చిరాకు పుట్టి కొట్టినా కొడతారు. కాబట్టీ మిస్టర్ హారీ, ఈ జనాల వలన నాకు కన్నో కాలో పొతే మీదే బాధ్యత. మీరే నష్ట పరిహారం ఇవ్వాలి” అన్నాడు.

దానికి హారీ హాయిగా నవ్వేసి,” మీకు దేహశుధ్ధి జరగకుండా చివరి నిమిషం లో తప్పించుకొనే నేర్పు ఉందని నాకు తెలుసు మిత్రమా. అందుకే ఈ పని మీకు ఇచ్చాను”,అన్నాడు.

ఇంతలో ఒకతను వచ్చి టికెట్ చేతి లో పట్టుకొని, సీట్ నంబర్ల కోసం కిందా పైనా చూస్తున్నాడు. అతని మెడలో సిలువ వేలాడుతోంది. సుబ్బారావు, “మీ సీట్ నంబర్ ఎంతమాస్టారూ?”, అన్నాడు. అతను చెప్పాడు. అతనికి సుబ్బారావు సీట్ చూపించి, “కూర్చోండి” అన్నాడు.

ఆ వచ్చినతను చొక్కా పై రెండు గుండీలూ విప్పదీసి, “అబ్బా..ఏమి ఎండ?” అనుకొంటున్నాడు.
సుబ్బారావు హారీ కేసి తిరిగి, “ఇక్కడ ఉన్న మాకే చాలా వేడి గా ఉంది..అమెరికా నుండీ వచ్చారు..మీకు చాలా ఇబ్బంది గా ఉండి ఉంటుంది”, అన్నాడు.
దీనికి హారీ స్పందించేలోగానే, “ఏమిటి సార్ మీరు అమెరికా నుంచీ వచ్చారా..!”,అన్నాడు ఆ వచ్చినతను, ఆశ్చర్యం గా.
హారీ నవ్వుతూ కిందికీ పైకీ తలూపాడు. సుబ్బారావు అందుకొని హారీ ని పరిచయం చేశాడు.
హారీ షేక్ హాండ్ ఇచ్చాడు. ఆ వచ్చినతను లేచి నుంచొని షేక్ హండ్ ఇస్తూ, “నా పేరు వెంకటరమణ సార్”, అన్నడు.
సుబ్బారావు ఆశ్చర్యం గా, “అరే మీ పేరు ఏ శామ్యూలో..డేవిడో అనుకొన్నానే..!”,అన్నాడు.
దానికి వెంకటరమణ, సుబ్బారావు మాటల వెనుక మర్మం తెలిసినట్లు నవ్వి
, ” మేము అసలు క్రిస్టియన్స్ మే నండీ. మ నాన్న గారు ‘ఎస్ సీ’ రిజర్వేషన్ రాదని,మాకు అలా పేర్లు పెట్టారు” అన్నాడు.
సుబ్బా రావు లోపల,”ఇతను చాలా నిజాయితీ పరుడల్లే ఉన్నాడే!”,అనుకొన్నాడు.
“మీరు ఏమి చేస్తారండీ”, అన్నాడు సుబ్బా రావు.
“హై స్కూల్లో టీచర్నండీ !”,అన్నాడు. “విజయవాడ లో పని ఉండి వెళ్తున్నాను”.

హారీ స్తేషన్లో దిగి బ్రెడ్డూ జామూ వాటర్ బాటిలూ తెచ్చుకున్నాడు. సుబ్బా రావు కి ఇడ్లీ వడా తెచ్చాడు.రైలు కదిలింది.
సుబ్బా రావు, “ఈయన ఎస్ సీ లో ఏ కులమో తెలియ లేదే..!”,అనుకొని, “పేపర్ లో ఒక న్యూస్ ఐటం చూపించి, సార్ ఈ మధ్య ఎస్ సీ వర్గీకరణ అని ఏవో గొడవలు జరుతున్నాయి కద సార్. దేని గురించి ఈ గలాటా…!”, అన్నాడు.
దానికి రమణ, ” ఆ… అనవసరమైన గొడవలు సార్…అంబేద్కర్ గారు ఎస్ సీ లందరికీ రిజర్వేషన్లు ఇచ్చారు..కొద్దో గొప్పో అందరూ ముందుకు పోతున్నాము..ఇవ్వాళ వెంకట రమణ టీచర్ అయినా ఇంకో మాయావతి సీ ఎం అయినా ఆయన చలవే…ఆయన లేక పొతే ఈ రోజు వెంకట రమణ అనే టీచర్ లేడు..ఆయన దేవుడు…ఇప్పుడు దానిలోనే విభజనలు ఎందుకు సార్..ఇది అంతా అగ్రకుల రాజకీయులు ఎస్ సీ లని చీల్చటానికి చేసిన ఒక కుట్ర”, అన్నాడు.
సుబ్బా రావు, “కానీ రిజర్వేషన్లు పెట్టినప్పుడు….,అగ్రకులాల వాళ్ళు కూడా, ఇలానే… “దేశాన్ని కులాల ఆధారం గా విడగొడుతున్నారు” అనుకొని ఉంటారు కదండీ”, అన్నాడు.
రమణ, “వీడెవడో పక్కా అగ్రకులస్థుడి లా ఉన్నాడు”, అనుకొని.
సుబ్బా రావు తో ఇలా అన్నాడు, “అది వేరండీ .. చారిత్రకం గా దళితులు అణగద్రొక్కబడ్డారన్నది తిరస్కరించలేని నిజం..దానిని సరి చేయటానికే దళితులకు ఈ రక్షణలు కల్పించారు..దళితులను పాలకులు గా నిలబెట్టాలి..”
సుబ్బా రావు మధ్య లోనే అందుకొని,” ముస్లింలు హిందువులని చాలా కాలం పాలించారు..బీ జే పీ వాళ్ళు ఇప్పుడు హిందువులు పునర్వైభవం పొందాలి అంటున్నారు. దీనిని మిగిలిన వారు నాజీయిజం అంటున్నారు..బీ జే పీ ది నాజీయిజం అయితే, మీరు చెప్పే దళితుల పాలన కూడా నాజీయిజం అవుతుంది కదా..?” అన్నాడు.
దీనికి రమణ కు చిర్రెత్తుకొచ్చింది. అతను కోపం గా, “ఈ రెండింటికీ చాలా తేడా ఉందండీ..దళితులు జనాభా ప్రాతిపదికన రిజర్వేషన్లు అనుభవిస్తున్నారు..రేపు దళితులు కూడా వాళ్ళ జనాభా కి తగినట్లు గా ఉద్యోగాలలో ఉంటే, రిజర్వేషన్లు ఎత్తేయటం వలన అగ్ర కులాలకి వచ్చే లాభం ఏమిటి..? బీ జే పీ ది మొత్తం గా వేరే వాదం. అది మైనారిటీల మీద నరమేధాలు చేస్తోంది”, అన్నాడు వెంకట రమణ.

ఇంతలో హారీ కల్పించుకొని, “ఆర్ధిక ప్రాతిపదికన రిజర్వేషలు ఇవ్వటం కరక్టు అనుకొంటా..!”,అన్నాడు.
దానికి వెంకటరమణ, “ఇది కొంతవరకూ సరియైనదే..కానీ సామాజికం గా వెనుక పడటం అనేది ఒకటి ఉంది…నెలకు ఐదు వేలు ఆదాయం ఉండే దళితుడి కొడుకు ఒక దళిత వాడ లో ఉన్నాడను కొందాం..అలానే ఐదు వేలు ఆదాయం వచ్చే బ్రాహ్మణుడి కొడుకు ఒక అగ్రహారం లో ఉన్నాడనుకొందాం.. బ్రాహ్మణుడికి అగ్రహారం లో ఉండే విలువల దృష్ట్యా..అక్కడ ఉన్న వాతావరణం..చుట్టాలూ…స్నేహితులూ..పరిచయాల దృష్ట్యా అడ్వాంటేజ్ ఉంటుంది అనటం లో సందేహం లేదు కదా..? అలానే దళితులా ఆది వాసీ ల జీవన విధానం ఆధునిక జీవన విధానం కంటే వేరు గా ఉంటుంది..అది వారికి ఒక డిజేడ్వాంటేజ్. మీరు అమెరికన్ జీవన విధానం లో పెరిగారు. మిమ్మల్ని ఒక ఆదివాసీ గూడెం లోని మనిషి తో వడిసెలు విసరటం లో పోటీ పడమంటే, మీకు ఎలా ఉంటుంది? అలానే ఆదివాసీ ని “జీ ఆర్ ఈ” రాసి అమెరికా పోవచ్చు కదా అన్నా అంతే అన్యాయం కదా..?” అన్నాడు.

సుబ్బారావు, “రిజర్వేషన్ ఉన్న వాడు ఓపెన్ కేటగిరీ లో సీటు తీసుకోవచ్చు..కానీ ఒపెన్ కేటగిరీ వాడు రిజర్వేషన్ కోటా లో సీటు తీసుకోలేడు.దీని వలన కొన్నాళ్ళకి పరిస్థితి తారుమారై నిమ్న వర్ణాల పెత్తనం రావచ్చు కదా?కులాల జనాభా నిష్పత్తి ప్రకారం రిజర్వేషలు అన్ని కులాల కీ వర్తింప చేస్తే పోతుందేమొ!”, అన్నాడు.
వెంకట రమణ,”అది వచ్చినపుడు చూడ వచ్చులే సార్. మనం భవిష్యత్ పరిస్థితుల కోసం ఇప్పుడు చట్టాలు చేయలేం కదా? ప్రస్తుతం జనాభా నిష్పత్తి ప్రకారం కోటా అంటే అగ్రకులస్తులే ఒప్పుకోరు. ఎందుకంటే వారి నిష్పత్తి కంటే ఎక్కువ లబ్ధి పొందుతున్నారు కాబట్టీ.ప్రభుత్వానికి అసలు దమ్ముంటే కోటాలు తీసేసి, సామాజిక స్థితి గతులను మార్చి, అందరికీ ఉచిత విద్య, ఉద్యోగ అవకాశాలు సమానం గా కల్పించ గలగాలి. కానీ ఆ దమ్ము మనకున్న వ్యవస్థ లో ఇప్పుడే రాదు.”,అన్నాడు
అప్పటికే ట్రెయిన్ లో జనాలు ఆవేశం గా మాట్లాడుతున్న వెకటరమణ ను గమనించటం చూసి….”సార్ ఈ విషయాలు ఒక ట్రెయిన్ ప్రయాణం లో మాట్లాడుకొనేవి..కాదు…చెప్పండి సార్..అమెరికా లోజనాలు ఎలా ఉంటారు..ఇండియన్స్ అంటే ఎలాంటి అభిప్రాయం వాళ్ళకి..?”అన్నాడు.
సుబ్బారావు, “మీరు ఒంగోలు లో దళిత వాడలో ఉంటారా..లేక వేరే ఉంటారా..?”,అన్నాడు.
“లేదు సార్,అక్కడ సౌకర్యాలుండవు..హై స్కూలు దగ్గర్లోనే ఒక ఇంట్లో ఉంటున్నాను. స్కూలు కి దగ్గర కదా..సౌకర్యం గా ఉంటుంది”

దయాకర రెడ్డి నీ మస్తాన్ వలీ నీ ఇప్పుడు వెంకట రమణ నీ చూసిన హారీ మనసు లో ఒక సత్యం రూపు దిద్దుకో సాగింది….

**********************

chirala_org
chirala_org

ట్రెయిన్ చీరాల లో ఆగగానే పంచుమర్తి రామారావు బట్టలమూట భోగీ లో పెట్టి తనూ ఎక్కాడు. ఆయనకు ఓ యాభై యేళ్ళు ఉంటాయి. ట్రెయిన్ కదులుతూనే వచ్చి సుబ్బారావు పక్కన కూర్చొన్నాడు.

సుబ్బారావు బట్టలను మూటని చూసి “చేనేత లా ఉందే”, అన్నాడు.
రామారావు దానికి, “కాదండీ మర మగ్గం తోనే నేశాం”,అన్నాడు.
సుబ్బారావు,”ఎక్కడికి తీసుకొని పోతున్నారు ఈ బట్టలని?”, అన్నాడు.
“విజయవాడ లో బట్టల కొట్టుకి అమ్మటానికి తీసుకెళ్తున్నా”
“చేనేత రంగం లో సంక్షోభం తగ్గినట్లేనాండీ..?”, అన్నాడు సుబ్బారావు.
“ఏమి తగ్గటమో సార్. మర మగ్గాలైతే ఇచ్చారు ..కానీ ఈ మగ్గాలు బాంబే మిల్లుల తో పోలిస్తే ఏ పాటి? పైగా వీటికి రిపేర్ లు ఎక్కువ. ఒక్క సారి రిపేర్ కి వచ్చిందంటే ఖర్చు ఎక్కువ”
హారీ ట్రెయిన్ విండో కి చేరగిలబడి సుబ్బారావు తో, “పారిశ్రామికీకరణ ఆర్ధిక సరళీకరణ ల నేపధ్యం లో కుల వృత్తుల, చేతి వృత్తుల వారి పరిస్థితి ఎలా ఉందో తెలుసు కోవాలని నాకు ఆసక్తి గా ఉంది”, అన్నాడు ఇంగ్లీషు లో..
నల్ల తోలు సుబ్బారావు పంచుమర్తి రామారావు తో ఇలా అన్నాడు, ” ఈ సార్ అమెరికా నుంచీ వచ్చి ఏదో రీసెర్చ్ చేస్తున్నాడట..ఈ మధ్య మన చేతి వృత్తుల వారి స్థితి గతులు ఎలా ఉన్నాయి అంటున్నాడు”.
“ఆ ఏముంది సార్..ఎవరికైనా పట్నాలకు వలస పోతేనే కొద్దో గొప్పో పోషణ…కాక పోతే దీనిలోనే కొంచెం తరుగూ మెరుగూ..కుమ్మరి వాళ్ళపని ఎక్కడా బాగా లేదు..కుండలు ఎవరు కొంటున్నారు..కమ్మరి వాళ్ళ పనీ అంతే..పోతే వడ్రంగి వాళ్ళకి టౌన్ కి పోతే బాగానే పని ఉంది. దీనికి కారణం ఇళ్ళ నిర్మాణం. దర్జీలు కూడా పట్టణాలలో పరవాలేదు..వాళ్ళు టెక్స్ టైల్
పార్కుల్లో దూరి పోవచ్చు..ఇక పోతే మంగలి,చాకలి వారికి పట్టణాలలో పరవా లేదు..ఇస్త్రీనో డ్రై క్లీనింగో చేసుకుంటున్నారు..సెలూన్లు పెట్టుకొంటున్నారు..గొల్లలూ గవళ్ళూ వ్యవసాయం వైపుకి మళ్ళుతున్నారు..పల్లెటూళ్ళ నుంచీ వెళ్ళే అగ్రకులాల భూమిని వీళ్ళే కొని, వ్యవసాయాన్ని బ్రతికిస్తున్నారు. చేనేత పనివారికి మాత్రం గడ్డు కాలమే..! మేము నేసే బట్టల కంటే చాలా చౌకగా పైనుంచీ బట్టలువచ్చి పడుతున్నాయి..ఈ రాజకీయ నాయకులకేమో గుద్దులాడుకోవటానికే టైం చాలటల్లా..మా జనాభానేమో తక్కువ.. వోట్లు లేనిదే రాజకీయ నాయకుడెక్కడ మాట వింటాడు..?ఈ కులాలన్నీ కలిస్తే బాగానే ఉంటుంది..కానీ ఈ కులాలలోనే ఒకళ్ళంటే ఒకళ్ళకి పడదు.”
హారీ ఇక్కడ ఒక ప్రశ్న అడిగాడు, “ఎన్నికలలో ఒక అగ్ర కులస్థుడూ ఒక దళితుడూ నిల్చొంటే ఎవరికి వోటేస్తాడు ఇతను?”
సుబ్బా రావు ఈ ప్రశ్న ను అనువదించి రామారావు ని అడిగాడు.
రామా రావు ఆలోచించి, “ముందు క్యాండిడేటు ఎలాంటి వాడో చూస్తాం సార్. ఇద్దరూ ఒకే తరహా వాళ్ళైతే నేనైతే అగ్రకులస్థుడికే వేస్తా. నేనే కాదు మాలో చాలా మంది అలానే చెయ్యవచ్చు”.

ఇదంతా నిశ్శబ్దం గా వింటున్న వెంకటరమణ తను కూర్చున్న చోటనే ఇబ్బంది గా కదిలాడు.

“అగ్ర కులాల కు ఆంధ్ర రాజకీయాలలో పట్టు ఉండటానికి ఇది కూడా ఒక కారణమనుకొంటా..ఆంధ్ర లో హిందూ సామాజిక వ్యవస్థ స్వరూపం అగ్ర కులాల వైపుకి మొగ్గి ఉన్నట్లు గా ఉంది”, అన్నాడు హారీ.
సుబ్బారావు, “ఇది నాకు ఇంతకు ముందు ఎప్పుడూ ఎందుకు తట్టలేదబ్బా.”,.అనుకొని. “హారీ బయటి వాడవ్వటం వలనే అతనికి ఇది అర్ధమై ఉండవచ్చు..అతనిలా మన వ్యవస్థ ని కొండ మీదెక్కి విహంగ వీక్షణం చేసే అవకాశం నాకు లేదు కదా”, అనుకొన్నాడు.
రామా రావు హారీ కూర్చొన్న తీరు చూసి, “బాగా బలిసిన వాడిలాగున్నాడు..నేను చెప్పినదంతా ఒక వినోదంలా కులాసా గా వింటున్నాడు..నాలాంటి రెక్కాడితేగానీ డొక్కాడనోడి పరిస్థితి ఇతనికి ఏమి అర్ధమౌతుంది?” అనుకొన్నాడు.

*************************

tenali
tenali

వీరమాచనేని వెంకట కృష్ణ ప్రసాద్ తెనాలి లో కంపార్ట్ మెంట్ లోకి ఎక్కాడు.  అతనికి నలభై యేళ్ళు ఉంటాయి.అతనికి విజయవాడ లో ఒక చిన్న బిజినెస్ ఉంది. తెలుగు దేశం పార్టీ వచ్చిన కొత్తలో ఆవేశం గా పార్టీ జెండామోసి దానివలన ఊళ్ళో మోతుబరులకే తప్ప తనకేమీ లాభం లేదని తెలుసుకొన్నాడు. దరిమిలా ఊళ్ళో జరిగిన గొడవలతో, “కమ్మ వారి మీటింగులు కాలువలొచ్చేవరకే!” అన్న నానుడి అనుభవం లోకి వచ్చిందతనికి…అప్పటి నుంచీ రివర్స్ గేర్ లో పడ్డాడు.

పదేళ్ళకిందట ఊళ్ళో ఒకతను రెండు లక్షలిచ్చి పిల్లనిచ్చి పెళ్ళిచేస్తానంటే, “మన వాళ్ళలోమగాడిగా పుడితే మినిమం ఐదు లక్షలు కట్నం కదా?”,అన్నాడు. దానితో ఆ సంబంధం తప్పిపోయింది. తరవాత మహిళా రిజర్వేషన్ల పుణ్యమా అని ఆడ పిల్లలు చదువులలో పైకి పోవటం, కట్నాలు కిందికి దిగటం జరిగిపోయి, కృష్ణ ప్రసాదు కి అప్పటి నుంచీ ఇప్పటి దాకా పెళ్ళి కాలేదు.
అతను వచ్చి హారీ పక్కన కూర్చొన్నాడు.

హారీ వేసుకొన్న బూట్లు చూసి “ఈ షూ అమెరికా లో మాత్రమే దొరుకుతాయి కదండీ? !”, అన్నాడు.
సుబ్బారావు,”చచ్చింది గొర్రె, దొరికింది బర్రె” అనుకొని, కృష్ణ ప్రసాద్ తో, “అవునండీ,  ఈ సార్ వచ్చింది అమెరికా నుంచే కదా”అన్నాడు.
సుబ్బారావు మళ్ళీ అందుకొని, “మీకు ఇవి అమెరికా లో మాత్రమే ఉండే బ్రాండు అని ఎలా తెలిసింది”,అన్నాడు.
కృష్ణ ప్రసాదు, “మా పెదనాన్న గారి అబ్బాయి ఒకతను అమెరికా లో ఉన్నాడు లెండి. అతను ఇండియా వచ్చినపుడు చూశాను”, అన్నాడు.
రెడ్డి గారు వదిలేసిన  పేపర్ చూస్తూ సుబ్బారావు, “ఏంటి సార్? ఈ చంద్ర బాబు తెలంగాణ గురించి ఏమీ తేల్చి చెప్పేటట్లు లేడు”, అన్నాడు.
“ఉపయోగం లేని మనిషి సార్. మా వాడైనా మా వాళ్ళకి చేసింది ఏమీ లేదు”,అన్నాడు.
సుబ్బారావు, “అదేంటి సార్,అలా అంటున్నారు?”,అని ఆశ్చర్యం నటించాడు.
“రాజశేఖర రెడ్డి చూడండి రెడ్లకి ఎలా దోచి పెట్టాడో..! మా రాజ కీయ నాయకుల వలన మా లో ఉన్న పేదోల్లకి నష్టమే ఎక్కువ జరిగింది” అన్నాడు కృష్ణ ప్రసాద్.
సుబ్బారావు: “అదెలా సార్? కాస్త వివరం గా చెప్పండి” అన్నాడు.
“ఎన్ టీ రామారావు రాజకీయాలలో కి రాక ముందు కమ్మ వాళ్ళంటే గోదావరి జిల్లాల్లో రాజుల్లా గుట్టు గా తమ పనేదో తాము చేసుకొనే వారు. రామారావు వచ్చిన తరువాత రోడ్డు మీద పడ్డారు. ఆయన ప్రవేశ పెట్టిన “రెండు రూపాయలకు కిలో బియ్యం” పధకం వలన ఊళ్ళలో లేబర్ మా మాట వినటం మానేశారు.  మిగిలిన కులాలన్నీ మమ్మల్ని చూసి ఏడుస్తున్నాయి. పెద్ద వాళ్ళు చెసే వెధవ పనుల వలన..మా లో ‘లేని వారికి’ కూడా చెడ్డ పేరు వచ్చింది. మాలో ఉన్న వాళ్ళ ఐశ్వర్యం చూసి అందరూ ఉన్న వాళ్ళే అనుకొంటున్నారు. కానీ మాలో లేని వాళ్ళకి ప్రభుత్వ పరం గా ఒక రిజర్వేషను ఇవ్వలేదు..ఒకరాయితీ ఇవ్వలేదు..ఇస్తే మా రాజకీయ నాయకులకు ప్రజలు కులతత్వమంట గడతారేమోనని భయం.”
ఇది విని హారీ,” సో ..,ఇక్కడముఖ్య సమస్య పేదరికం కదా..మీరు దళితులలో,బీ సీ ల లో ఉన్న గ్రామీణ పేదలతో కలిసి మీ హక్కుల కోసం ఉద్యమించవచ్చు గదా?”, అన్నాడు అమాయకం గా.

వెంటనే కృష్ణ ప్రసాద్, “వాళ్ళతో మేమెలా కలుస్తాం..?” అన్నాడు తనని అవమానించినట్లు గా.ఈ మాట విని రమణా రామారావూ చెరొక కిటికీ లోంచీ బయటికి చూడటం మొదలు పెట్టారు.

సుబ్బారావు కృష్ణ ప్రసాదు కి ఒక చిన్న పరీక్ష పెడదాం అనుకొని, “ఏదేమైనా, ఒకటి నిజమే సార్, చంద్ర బాబు అంత జిత్తుల మారి నాయకుడు ఎవరూ లేరు” అన్నాడు.
కృష్ణ ప్రసాద్ తమాయించుకొని,”అందరు రాజకీయ నాయకులూ అలాంటి వాళ్ళే సార్. ఉన్నంతలో బాబే బాగా చేశాడు”, అన్నాడు.
సుబ్బారావు తన లో,” ఓర్నీ, నీ కులం వాళ్ళని తిట్టాలన్నా నువ్వే తిట్టాలా…!ఇతరులు మాత్రం తిట్టకూడదా..?” అనుకొన్నాడు.

********************

Vja-bridge
Vja-bridge
vijayawada
vijayawada

విజయవాడ ఇంకా పదినిమిషాలలో వస్తుంది. ట్రెయిన్ నెమ్మదిగా నడుస్తోంది. ఓ కుర్రాడు చెవికి ఐ-పోడ్ పెట్టుకొని హారీ ఉన్న సీట్ ను దాటి గేట్ లో నిల్చొని బయటి పచ్చటి దృశ్యాలు చూస్తున్నాడు. ఆ కుర్రాడిని చూసి హారీ ఇతనిది ఏ కులమై ఉంటుందబ్బా అనుకొని మళ్ళీ,”కులమంటే తెలియని నేను కూడా కుల స్పృహ లో పడి పోయానే!” అనుకొన్నాడు.

ఇంతలోహఠాత్తు గా, “అయ్యో ! అయ్యో! పడిపోయాడు..పడిపోయాడు..ట్రెయిన్ ఆపండి…ఆపండి!”, అన్న అరుపులు వినపడ్డాయి..సుబ్బారావు ఒక్క ఉదుటున లేచి చెయిన్ లాగాడు. ఒక ముసలామె వాష్ బేసిన్ దగ్గర నిలబడి చెప్తోంది..”ఎవరో కుర్రాడు చల్ల గాలి కొసం డోర్ దగ్గర నిలబడ్డాడు. ట్రెయిన్ కుదుపుకి డోర్ వచ్చి అతనికి గట్టిగా కొట్టుకొని కింద పడి పోయాడు..”

సుబ్బారావు, కృష్ణ ప్రసాద్, రామా రావు, రమణ తో సహా భోగీ లోని కుర్రాళ్ళు కొందరు కిందకి దిగారు. ట్రెయిన్ గేట్ దగ్గరే నిల్చొన్నాడు హారీ. కింద పొదల్లో కనపడ్డాడు ఆ కుర్ర వాడు. మూలుగుతూ ఉన్నాడు. ముళ్ళు గీరుకు పోయి రక్తం వస్తొంది. లేవలేక పోతున్నాడు..తలొక చేయీ వేసి కుర్రాణ్ణి బయటికి లాగారు. భొగీ లోకి ఎక్కించారు. రక్తం చూసి హారీ ఆ కుర్రాడి దగ్గరకే పోలేదు. “అతని రక్తం వలన ఏమి ఇన్ ఫెక్షన్స్ వస్తాయో ఏమిటో”, అనుకొన్నాడు తనలో. ముళ్ళపొదల వలన కుర్రాడికి పెద్ద గా దెబ్బలు తగలలేదు. ట్రెయిన్ నెమ్మది గా కదిలింది..కృష్ణా నది ని దాటి స్టేషన్ లో కి చేరింది. ప్రయాణికులంతా ఎవరి దారిన వారు పోతున్నారు.

సుబ్బారావు హారీ తో,”సార్,కోణార్క్ కి ఇంకా టైం ఉంది..దగ్గర్లో ఏదైనా హోటల్ కి వెళ్ళి టిఫిన్ చేద్దామా?”, అన్నాడు.

“టిఫిన్ చెయ్యటమంటే..ఏమిటి..?”, హారీ అన్నాడు.

“అదే… ఇండియన్ స్నాక్స్ తిందాము”.

రైల్వే స్టేషన్ బయటికి రాగానే ఆటో వాళ్ళంతా ఆటో సార్..ఆటో సార్ అనటం మొదలు పెట్టారు…ఒక ఆటో వాడు మాత్రం పది అడుగులు వీళ్ళతోనే నడిచి..”సార్ లాడ్జ్ కావాలా..?” అన్నాడు సుబ్బారావు తో.
“మేము హైదరాబాద్ వెళ్తున్నాం..మాకు లాడ్జ్ ఎందుకు?”, అన్నాడు సుబ్బారావు. ఇంక ఆ ఆటో వాడు వెళ్ళిపోతాడేమో అనుకొన్నాడు సుబ్బారావు. కానీ వాడు వదలకుండా,”సార్, మంచి అమ్మాయి సార్ రండి సార్” అన్నాడు.
సుబ్బారావు కోపం గా వాణ్ణి కసరటం తో వాడు వెళ్ళిపోయాడు.

ఇద్దరూ కలిసి రైల్వే స్టేషన్ దగ్గర్లో ఉన్న ఒక హోటల్ కి వెళ్ళారు. హోటల్ బిజీ గా ఉంది. ఓ టేబుల్ దగ్గర రెండు సీట్లు ఖాళీ గా ఉంటే వెళ్ళి కూర్చొన్నారు.

ఎదురు గా, వేదుల రామకృష్ణ శాస్త్రి కూర్చొని కాఫీ తాగుతున్నాడు. ఆయన లెక్చరర్ గా చేసి రిటైర్ అయ్యాడు. సత్యనారాయణ పురం లో పెద్దల నాటి ఒక ఇల్లు ఉంది. ఈ మధ్య ఆయన ఆలోచనలన్నీ ఒకే విషయం చుట్టూ పరిభ్రమిస్తున్నాయి. అది తన ముప్పై రెండేళ్ళ కూతురు శాంభవి కి పెళ్ళి చేయటం.

ఎర్రగా బుర్రగా ఉన్న హారీ ని చూసి శాస్త్రి, “కుర్ర వాడు బ్రామ్మలలానే ఉన్నాడు..వైదీకులో…నియోగులో…ఆ… ఈ కాలం లో ఎవరైతే ఏముందిలే”, అనుకొన్నాడు.

నల్ల తోలు సుబ్బారావు ని చూసి శాస్త్రి, “అతనెవరో నిమ్న కులస్థుడి లానే ఉన్నాడు…కొంచెం తెలివి తక్కువైనా వీళ్ళు కూడా ఈ మధ్య బాగానే చదువుతున్నారు…ఏదేమైనా శూద్రస్య శుభం నాస్తి…అయినా చూద్దాం”,అని కూడా అనుకొన్నాడు.

హరీ సుబ్బారావుని, “కోణార్క్ రైట్ టైం ఎంత?”, అని అడిగాడు. సుబ్బారావు మాట్లాడటానికి అవకాశం ఇవ్వకుండా రామకృష్ణ శాస్త్రి అందుకొని, “ఐదింటికండీ”,అని, “మిమ్మల్ని ఎక్కడో చూసి నట్లుంది..బై ఎనీ చాన్స్ మీ ఇల్లు సత్యనారాయణ పురం లో ఉందా..?”,అన్నాడు హారీ తో.

హారీ కి శాస్త్రి మాట్లడిన దాంట్లో ఒక్క ముక్కా అర్ధం కాలేదు. సుబ్బారావే కల్పించుకొని హారీ కి శాస్త్రి ప్రశ్న ను వివరించి, శాస్త్రి కి హారీ గురించి చెప్పాడు. శాస్త్రి కి తన సందేహం తీరే మార్గం కనపడలా.అతనికి సుబ్బారావు ఒక దుశ్శకునం లా కనపడ్డాడు. తన కాఫీ అయ్యిపోవటం తో లేచి వెళ్ళిపోయాదు.

************

కోణార్క్ ఎక్స్ ప్రెస్ లో చాలామంది ఒరియా వాళ్ళు ఉన్నారు. చాలా వరకూ బాంబే వెళ్తున్నారు. హారీ సీట్ పక్క ఓ పాతికేళ్ళ కుర్రాడు సెల్ ఫోన్ లో మాట్లాడుతున్నాడు. ఒక కాల్ అయిన వెంటనే ఇంకొక కాల్ వస్తోంది. సుబ్బారావు ‘టీ సీ’ తో చెప్పి సీట్ మార్పించుకొని వచ్చాడు. ఆ కుర్రాడికి మళ్ళీ కాల్ వచ్చింది. “కొడితే కొట్టలిరా సిక్సు కొట్టాలి”, అని మొబైల్ కాలర్ ట్యూన్ ని పాడింది.

కుర్రాడు,”ఆయ్ …విజాడ వచ్చేహిందండీ..ఇంకో పది నిమిషాలలో బయల్దేరతందండీ..” అన్నాడు. ఈ కాల్ అయిన తర్వాత కుర్రాడే మళ్ళీ ఇంకో కాల్ చేసి,”ఆ.. సత్నానా…నేను ఆకుల చిట్టిబాబున్రా..అరే కొబ్బరి తోటల్కి నీళ్ళు పెట్టించావా..పెట్టించలేదా..మా అన్నియ్య కొట్టీగలడు..ఆర్యా2 మామూలు జనాలకి ఎక్కదు గానీ డాన్సులు సూపర్రా..అదర గొట్టీహాడ్రా అర్జునూ”, అని ఇంకేదో మాట్లాడుతున్నాడు. చివరికి ఎప్పటికో చిట్టిబాబు ఫోన్ కి విశ్రాంతి దొరికింది. ఫోన్ జేబులోపెట్టాడు. ఫోన్ స్క్రీన్ లో సుబ్బారావు కి పవన్ కళ్యాణ్ వాల్ పేపర్ కనపడింది.

సుబ్బారావు అతనితో సడన్ గా,”మీరు రాం చరణ్ ఫ్యాన్ కదండీ..”, అన్నాడు.

చిట్టిబాబు,”అయ్ బాబోయ్..ఎలా కని పెట్టీసీరండీ..మగ ధీర సూపర్ హిట్టుకదండీ…నాకు ముందే తెలుసండీ..”, అని సుబ్బారావు కి రాం చరణ్ నెక్స్ట్ సినిమా గురించిన విశేషాలు చెప్పనారంభించాడి చిట్టి బాబు.

“చిరంజీవి కి వోట్లేయలేదేమిటండీ మీ గోదావరి వాళ్ళు కూడానీ..”, అన్నాడు సుబ్బారావు చిట్టి బాబు ని అనుకరిస్తూ.

“కర్ణుడి చావు కి ఎన్ని కారణాలో దీనికీ అన్ని కారణాలండీ”,అన్నాడు చిట్టి బాబు.

“ఏదైనా చిరంజీవి ‘ఎన్ టీ ఆర్’ కాదుగదండీ”, అన్నాడు సుబ్బారావు.

“పెద్ద ‘ఎన్ టీ ఆర్’ వచ్చినా ఈ రోజుల్లో గెలవటం కష్టమండీ..ఆ రోజులు వేరు..ఈరోజులు వేరు..ఏమైనా లక్కు ఉండాలి లెండీ”,అన్నాడు చిట్టి.

ట్రెయిన్ బయలు దేరింది. ట్రెయిన్ లో జనాలు చాలా వరకూ “కొంచెం క్లాస్” గా ఉన్నారు.

“వీళ్ళ తో సంభాషణ కష్టం లానే ఉంది. ఇటువంటి వాళ్ళు బుర్ర లో ఉండే ఆలోచన నోటిలో మాట గా మారటానికి ముందు చాలా విషయాలు సరి చూసుకొంటారు. అందు వలన వీళ్ళతో సంభాషణ లో స్పాంటేనిటీ తక్కువ గా ఉంటుంది”, అనుకొన్నాడు సుబ్బారావు.

***********************

హారీ జేబులో మొబైల్ మోగింది. దాన్ని పట్టుకొని..”యా..డాడ్..” అని అమెరికన్ ఇంగ్లీష్ కలిసిన తెలుగు లో ఏవో వ్యక్తిగత విషయాలు బెక బెక లాడ సాగాడు.
సుబ్బారావు ఏమీ తోచక అటూ ఇటూ తిరిగే జనాలను చూస్తున్నాడు.తెలుగు వాళ్ళు చాలా మంది హైదరాబాదు లో దిగిపోయేవాళ్ళ లా కనపడుతున్నారు. సుబ్బారావు ఆలోచనల లో పడ్డాడు “ఏమైనా హైదరాబాద్ వాళ్ళు ఈ కోస్తా వాళ్ళ కంటే కొంచెం విశాల హృదయులు. కులం మతం ఏమీ పట్టించుకోరు. నా అపార్ట్ మెంట్ లో ఇంతవరకూ నా కులం గురించి ఎవరూ అడగలేదు కదా….అడిగితే నా పుట్టుపూర్వోత్తరాలు మొత్తం చెప్పాల్సి వచ్చేది….”
ఇంతలో హారీ,”హెయ్ డాడ్,మన కాస్ట్ ఏమిటి?…ఆ అదేఇండియాలో ఉంటాయి కదా కులం అని…ఏమిటి?”,అని అడిగి, “వాట్ వెలామా…ఓకే..ఓకే వెలమ…రైట్.ఓ కే..ఓ కే..బై డాడ్”అని పెట్టేశాడు.

సుబ్బారావు హారీ చివరి మాటలు వినేసి, ట్రెయిన్ లో అయిన అలవాటు తో హారీ ని ఒక సారి గోకి చూద్దాం అనుకొన్నాడు.
“మీరు వెలమ నా సార్..వెలమ దొరలు చాలా పొగరుబోతులు సార్..కే సీ ఆర్ కూడా వెలమే కదా..!” అన్నాడు.
దానికి హారీ, “నేను ఆ కాస్ట్ కి చెందినవాడిని కాదు..ఆ కాస్టే నాకు కొత్త గా వచ్చి చేరిన ఒక ట్యాగ్ లాంటిది”,అని తన బాగ్ కి ఉన్న ట్యాగ్ ని చూపించి, “కాస్ట్ అనేది అలాంటి ఒక ట్యాగ్ నాకు..ఆ ట్యాగ్ నీకు నచ్చినా నచ్చక పోయినా నాకేమీ పరవాలేదు. అయినా ఇక్కడ ఈ ట్యాగ్ లకి ఎందుకు ఇంత విలువ ఇస్తారో నాకు ఇంకా అర్ధంకాలేదు దానిని అర్ధంచేసుకోవటం కోసమే ఈ ట్రెయిన్ ప్రయాణం” అన్నాడు.
“నాకు అర్ధమయ్యింది సార్ ఇప్పుడు…పల్లెటూళ్ళో ఉండేవాళ్ళు కులాల పరమైన సమూహ జీవనం గడుపుతారు…హైదరాబాద్ లాంటి చోట్ల నేనుండే అపాట్మెంట్లలో అలాంటిది ఉండదు..అన్ని కులాలూ ఉంటాయి..మతాలూ ఉంటాయి..అదే అమెరికా లో ఇక చెప్పనవసరం లేదు…కులాలు కు మారు గా వేరే కులాలు ఉంటాయి..మా అపార్ట్మెంటులో ఖరీదైన కారు ఉన్నోడిది ఓ కులం..అలానే బాంబే నుంచీ వచ్చిన వాళ్ళందరిదీ ఒక కులం…అమెరికా లో అయితే..అమెరికన్లదంతా ఒక కులం..”
హారీ అడ్డు తగిలి,”మీ పల్లెల లో ఉండే వాళ్ళు కులాన్ని నా లాగా ట్రీట్ చేసేటట్లు వాళ్ళని ఏడ్యుకేట్ చెయ్యవచ్చు కదా..?”, అన్నాడు.
దానికి సుబ్బారావు, ” జీవితం ముఖ్యం సార్..వాళ్ళు బతికే బతుకు లో, సమాజం లో లేని దాన్ని మనం చెప్పినా పాటించటం కష్టం..ఒక వేళ చెప్పినా, వాళ్ళు చాలా మానసిక శ్రమ పడి కుల భావనని అధిగమించాల్సి వస్తుంది. దాని వలన వాళ్ళకు ఒరిగేది ఏమిటి? మీకు కుల స్పృహ లేక పోవటం సహజం గా వచ్చింది..వాళ్ళకు అలా కాదు.”
“కానీ కులాల వలన కొట్లాటలు ఎక్కువ అవుతాయి కదా..”,అన్నాడు హారీ.

“కులాల వలన అనే కంటే డెమోక్రసీ వలన ఎక్కువ అయ్యాయి..దేశం లో వోట్లు లేనప్పుడు ప్రతి వాడికీ తన కులం పై అభిమానమూ గౌరవమూ ఉండేవి…ఈ రాజకీయ నాయకుల వలన కుల స్పర్ధలు పెరిగాయి..ఎదుటి కులాల పై అసహ్యం పెరిగింది..అయినా కులాన్ని మంచికి కూడా ఉపయోగించవచ్చు.. ఇది మన మిలిటరీ లో చూస్తూంటాం..జాట్ రెజిమెంట్ అనీ, రాజ్ పుతానా రైఫిల్స్ అనీ.ప్రజలు కూడా ఒక రెడ్డే అంత నిస్వార్ధం గా ఉండగలడు..లేక ఒక వెలమే ఇంత నిజాయితీ గా ఉండగలడు అనుకోగలిగితే దాని వలన జాతికీ సమాజానికీ ప్రయోజనమే” అన్నాడు సుబ్బు.

హారీ కరక్టే అన్నట్లు తల ఊపి, తన ల్యాప్-టాప్ తీసి ఏవో నోట్స్ రాసుకోసాగాడు.
***********
ట్రెయిన్ కదులుతూ ఉండగా ఝాన్సీ పక్క కంపార్ట్ మెంట్ లోకి ఎక్కేసింది. జీన్స్ పాంటు వేసుకోవటం వలన పడకుండా నిల దొక్కుకుంది. ఆమె ఒక ఆడ్ కంపెనీ లో పని చేస్తోంది. పెళ్ళి అయ్యి ఓ రెండేళ్ళయ్యింది..విడాకులిచ్చి ఓ సంవత్సరం అయ్యింది. ఝాన్సి కాలేజీ రోజుల నుంచీ ఫెమినిజం పేరుతో పురుష ద్వేషాన్ని అలవరుచుకొంది. ఆమె మాజీ భర్త రఘు రాం పాత కాలపు మనిషి. ఎలానో కష్టపడి ఝాన్సీ ని ఒప్పించి, ఇద్దరికీ విజయవాడ లో అరేంజిడ్ మారేజీ చేశారు వాళ్ళ పెద్ద వాళ్ళు. ఇద్దరి ఉద్యో గాలూ హైదరాబాద్ లోనే.
శోభనం రాత్రి రఘు రాం, “ఇలా రావే” అంటే, ఝాన్సి “రాను, పోరా!”,అంది. ఈ పరిస్థితి  పెళ్ళైన నాలుగు నెలలకీ మారక పోయేసరికి రఘు రాం ఆమె ఫ్రిజిడ్ అని నిర్ధారణకి వచ్చేశాడు. డాక్టర్ కి చూపిద్దాం అంటే,”నువ్వే చూపించుకోపో..మంచం మీద అసహ్యమైన పనులన్నీ చెయ్యమంటావ్”,అంది.
ప్రతి రోజూ “సమాజమూ వ్యవస్థా ఆడవాళ్ళకి చేస్తున్న అన్యాయం” అని రఘు రాం కి ఓ గంటైనా క్లాస్ పీకేది ఝాన్సి. మధ్యాహ్నం ఇద్దరూ ఆఫీస్ల లో భోజనం చేసే వాళ్ళు. రాత్రి రఘురాం బయటి నుంచీ తెచ్చే వాడు. ఒక రోజు రాత్రి రఘురాం ఝాన్సి ని అన్నం వండమంటే, “నువ్వే వండ రాదూ..నేనే ఎందుకు వండాలీ ఆడదాన్నని అలుసు కాక పోతే. ఈ వ్యవస్థే ఆడదాన్ని దాసీ గా పడి ఉండమంటుంది?”,అంది.
రఘురాం,” ప్రపంచం లో రెండు రకాల న్యాయాలున్నాయి..ఒకటి సహజ న్యాయం, రెండు సామాజిక పరమైన న్యాయం. సహజ న్యాయం ప్రకారం మగాడు రక్షణ,పోషణ బాధ్యత తీసుకొంటే ఆడది సంసారాన్ని చక్క దిద్దుకోవాలి. ఈ న్యాయం లో మగాడు బలవంతుడు కాబట్టీ అతని మాటలను ఆడది వినవలసి వచ్చేది..అలానే శారీరకం గా బలవంతుడైన మగాడి మాట బలహీనుడైన మగాడు వినవలసి వచ్చేది. తరువాత వ్యవస్థ మారి మనిషి సాంఘిక న్యాయాన్ని ఏర్పరుచుకొన్నాడు.  మగాడు ఆడదానికి శతృవు ఐతే,ఆడ దానిని సమానం గా చూసే చట్టాలు ఎక్కడి నుంచీ వచ్చినై..ఆడ వాళ్ళని గౌరవించే విలువలు ఎక్కడి నుంచీ వచ్చినై. ఇవన్నీ మగాడి సహకారంలేకుండా రావు కదా. ముందు రాజ్యమంతా మగాడిదే..మగాడి అనుకూలత లేకుండా వ్యవస్థ ఇలా మారదు కదా. కాబట్టీ మగాడు ఆడదానికి శతృవు అనే ఆలోచన మానుకో”,అన్నాడు
“ఆ చెప్పావులే వెధవ కబుర్లు..ఇవన్నీ మగ పందులు కూసే కూతలే. ఆడ వాళ్ళు పోరాడి సాధించుకొంటేనే ఈ స్వేచ్చలన్నీ వచ్చాయి”, అని దుప్పటి ముసుగెట్టింది ఝాన్సి.
రఘు రాం కి కాలి దుప్పటి లాగి, ఇంటి తలుపులు మూసి,”ఇప్పుడు మనమిద్దరమే ఉన్నాము..ఈ పురుషాధిక్య సమాజం లేదు..వ్యవస్థా లేదు..మనమిద్దరమూ అంటే ఆడా మగా మాత్రమే ఉన్నాము. నీ ప్రకారం మనిద్దరమూ శతృవులం”, అని ఝాన్సి కింద పడే దాకా పెడీ పెడీ కొట్టాడు.
ఝాన్సి లేచి, “ఆడ దానిని కొట్టేవాడివి నువ్వూ ఒక మగాడివేనా?”, అని అతని మొహం మీద ఊసింది.
రఘురాం, “ఏం ఆడదేమన్నా దిగి వచ్చిందా..ఆడ దానిని కొట్టగూడదన్న నియమం కూడా ఈ పురుషాధిక్య వ్యవస్థే పెట్టింది. ఆ నియమం ఆడదాన్ని అవమానించినట్లే కదా. ఈ నియమం ప్రకారం ఆడది తక్కువ అని అంగీకరించినట్లేగా”, అని మళ్ళీ పిచ్చి గా కొట్టటమ్మొదలు పెట్టాడు.
కాసేపటికి దెబ్బలు కొట్టి రఘు రాం, తిని ఝాన్సీ అలిసి నిద్ర పోయారు.
మరుసటి రోజు రఘురాం ఏమీ జరగనట్లు గానే స్నానం చేసి ఆఫీస్ కి వెళ్ళి పోయాడు.
లంచ్ అయ్యిన తరువాత ఎవరో పోలీస్ ఇన్స్ పెక్టర్ వచ్చాడని తెలిస్తే బయటికి వచ్చాడు రఘు రాం.  ఇన్స్పెక్టర్ నాన్ బెయిలబుల్ గృహ హింస కేసు కింద రఘు రాం ని అరెస్ట్ చేసి తీసుకెళ్ళాడు. పాపం రఘు రాం, పెళ్ళాన్ని తన్నే ఆవేశం లో సమ కాలీన వ్యవస్థ లోని నియమాలని కొద్ది సేపు మరిచిపోయినందుకు తగిన శిక్ష అనుభవించాడు.
పక్క కంపార్ట్మెంట్ లోంచీ నడిచి ఝాన్సి వచ్చి హారీ కి ఎదురు గా కూర్చొంది.

*****************************

Vja-Paddy
Vja-Paddy

ఝాన్సి పక్కనే ఉన్న సుబ్బారావు ని మనసు లో పురుగును చూసినట్లు చూసి, పైకి మాత్రం,”కొంచెం దూరం గా జరుగుతారా?” అంది.
చిట్టి బాబు ఝాన్సి వైపు చూసి, “కాజల్ అగర్వాల్ లా మంచి ఫిగరేనే”, అనుకొన్నాడు.
సుబ్బారావు ఝాన్సి ని, ” మీరు హైదరాబాదు కా ముంబై కా అన్నాడు”
ఝాన్సి, “ఆ రెండు చోట్లకీ కాదు..అమెరికా కి..ఏ మీరు కూడా వస్తారా?”,అంది వెటకారం గా.
సుబ్బారావు,హారీ వైపు చూపించి, “ఈ సార్ అమెరికా నుంచీ వచ్చారు. అమెరికా మొత్తం తెలుసు ఆయన కి. మీకు కావాలంటే అమెరికా మొత్తంచూపిం చేస్తాడు”, అన్నాడు వెకిలి గా.

హారీ వీళ్ళ సంభాషణ లోని లో గుట్టు అర్ధం కాక, ఝన్సి వైపుకి చేయి సాచి,”హాయ్ అయాం హారీ..అయాం ఫ్రం కాలిఫోర్నియా”, అన్నాడు.

ఝాన్సి హారీ ని ఒక్క సారి చూసి అతని ఆక్సెంట్ విని అతను నిజం గా అమెరికా వాడే అని నిర్ధారించుకొంది. ఝాన్సి కూడా అతనికి షేక్ హాండిచ్చి తనను పరిచయం చేసుకొంది. ఝాన్సి కి ఇండియన్ మగాళ్ళంటే ద్వేషమే కానీ అమెరికన్ మగాళ్ళంటే ద్వేషంలేదు, పైగా అభిమానం కుడా. హారీ కిటికీ లోంచీ చెట్టూ పుట్టా గొడ్డూ గోదా చేలూ పొదలూ చూస్తూంటే, ఝాన్సి మాత్రం అప్పుడప్పుడూ హారీ ని దొంగ చూపులు చూస్తోంది.అలా  చూడనప్పుడు మాత్రం హారీ తననే చూస్తున్నడని అనుకొని సిగ్గుపడుతోంది.
మధ్య మధ్య లో తాను ఫాషన్ డిజైనింగ్ కోర్స్ కి అమెరికా వెళ్ళినట్లూ. తన కాలేజీ కి హారీ వచ్చినట్లూ..ఇద్దరూ కలిసి రెస్టారెంట్ కి వెళ్ళినట్లూ అక్కడ క్యాండిల్ లైట్ డిన్నర్ చేసినట్లూ ఏదేదో ఊహించుకొంటూంది. ఇంతలో రఘు రాం గుర్తుకొచ్చాడు..”ఛీ… ఆ మగ పంది ఇప్పుడెందుకు గుర్తుకొచ్చాడు?..మూడ్ పాడు చేశాడు వెధవ..నిజ జీవితం లోనూ వాడి వలన సుఖం లేదు ఊహా జీవితం లోకి కూడా వస్తున్నాడు”, అనుకొని స్టేషన్ లో తను కొన్న ఫెమినా తీసి చదవ సాగింది.
***********

khammam
khammam

ట్రెయిన్ ఖమ్మం లో ఆగింది. అరవై ఐదేళ్ళ విస్సంసెట్టి నరసింహ మూర్తి ఆప  సోపాలు పడుతూ ఎక్కాడు ట్రెయిన్. వచ్చి చిట్టి బాబు పక్కన కూర్చున్నాడు.

సుబ్బారావు మూర్తి ని, “ట్రెయిన్ ఖమ్మం నుంచీ సికిందరాబాదు చేరటానికి ఎంత టైం పడుతుందండీ?”, అన్నాడు.
మూర్తి, “ఏమో తెలియదు భై, మూడు గంటలుండొచ్చు”,అన్నాడు.
“మా కమ్యూనిస్టుల కంచుకోట ఖమ్మం లో తెలంగాణా ఉద్యమం ఎలా జరుగుతోంది?”, అన్నాడు సుబ్బారావు.
మూర్తి అసలు ప్రశ్నను వదిలేసి, “ఆ ఏం కమ్యూనిస్టుల్లే..ప్రపంచం ల ఎక్కడైనా కమ్యూనిజం వస్తదేమో గానీ ఇండియాల మాత్రం రాదు”,అన్నాడు.
“అయ్యో ఒక్క సారి అలా అనేశారేంటి..!నేనసలే కమ్యూనిస్ట్ సానుభూతిపరుణ్ణి”
“ఇక్కడ చాలా విషయాలు ఉన్నై..కులాలూ..మతాలూ..ప్రాంతాలూ..ఒక పేద వాడున్నడనుకొందాం..వాడి కులంలోనే ఒకడు బాగా రిచ్ వాడు ఉన్నడనుకొందం..ఈ పేద వాడు ఆ ఉన్న వాడ్ని శతృవు గా చూస్తడా..లేక ఆరాధనా భావం తో చూస్తడా..నూటికి నూరు పాళ్ళూ అభిమానిస్తడు..మా కులపోడే అంత పైకి పోయిండని..ఖేల్ ఖతం…ఇంక కమ్యూనిజం ఎలా వస్తది”, అన్నాడు మూర్తి.
హారీ కల్పించుకొని,”అయితే ఇండియా కు కమ్యూనిజం వచ్చే రిస్కు లేదన్న మాట!”
సుబ్బారావు, “కమ్యూనిజం అయితే ఇప్పట్లో రాదు..ఇక అది రిస్కా లేక వరమా లేక శాపమా అనేది మీరు కమ్యూనిస్టులా కాపిటలిస్టులా అనేదాని మీద ఆధారపడి ఉంటుంది”,అన్నాడు.

చిట్టి బాబు కి వీళ్ళేం మాట్లాడుతున్నారో ఒక్క ముక్కా అర్ధం కావటం లా. తన మొబైల్ ఇయర్ ఫోన్స్ పెట్టుకొని “ఆర్యా” పాటలు వినటం లో మునిగి పోయాడు. ఝాన్సి ఫెమినా లోకి దించిన తల ఎత్తలేదు.

***********************

“మీదే ఊరండీ?”,సుబ్బా రావు అడిగాడు నరసింహ మూర్తి ని.
“మాది ఖమ్మం దగ్గర వైరా. నాకు అక్కడ భూములున్నాయి అవి చూసుకొని వస్తున్నా”,అని జేబులోంచీ ఏదో మాత్ర తీసి  నీళ్ళ కోసం చూశాడు..ఎవరి దగ్గరా నీళ్ళ బాటిల్ లేదు..హారీ నీళ్ళు కూడా అయ్యిపోయాయి.మళ్ళీ టాబ్లెట్ జేబులో పెట్టుకొన్నాడు మూర్తి.
“మీ ఫామిలీ ఎంత మందండీ?”అన్నాడు సుబ్బా రావు.
“నా భార్య ఉంటుండె.ఇప్పుడు ఆమె చని పోయింది..ఉండుడు హైద్రవాద్ లోనే..ఓక పనిమనిషి వండి పెడుతుంది. నాకు ఒక్కడే కొడుకు వాడు “శానోసే” ల ఉంటడు”
“మీరు మరి మీ అబ్బాయి దగ్గరే ఉండక పోయారా?”
“అక్కడ మనకు బాతాఖానీ కి ఎవరు? దొరుకుతరు.హైద్రావాద్ లో నా ఆల్విన్ కొలీగ్స్ ఉంటరు..మా ఫ్రెండ్స్ మస్తున్నరు..వాల్లతో టైం పాస్ ఐతది..ఐనా వాడూ రమ్మంటుండు..అక్కడికి పోయేవాల్లు తోడు దొరికితే పోతా..”,అన్నాడు మూర్తి.
సుబ్బా రావు యధా విధి గా హారీ ని చూపించి, “ఈయన కూడా కాలిఫోర్నియా లో నే ఉండేది..మీకు తోడొస్తారేమో..”, అన్నాడు.
హారీ పెదాలు బిగించి మూర్తి తో చేయి కలిపి, “యా స్యూర్..ఎనీ టైం..ఐ విల్ హెల్ప్ యూ..”,అన్నాడు.
హారీ మూర్తిని, “తెలంగాణా గురించి ఈ మధ్య చాలా గొడవ జరుగుతోంది కదా మీ అభిప్రాయమేమిటి?”, అని అడిగాడు.
మూర్తి చేతులు ముకుళించి ,”దాని గురించి తప్ప దేని గురించైనా మాట్లాడు బాబు”,అన్నాడు.
హారీ సుబ్బా రావు వైపుకి తిరిగి, “ఈయన సిగ్గుపడుతున్నాడు..నువ్వే తెలంగాణ గురించి ఒక చర్చ ఎందుకు మొదలు పెట్టకూడదు? “, అన్నాడు.
సుబ్బా రావు, “అదో పెద్ద విషయం..దాని గురించి మొదలుపెడితే ఇప్పుడు తేలే విషయం కాదు..ఈ సమైక్యాంధ్రా తెలంగాణా వాదనల్లో రెండు పక్షాల వాళ్ళూ తమ చెవులు మూసుకొని ఎదుటి వాళ్ళతో వాదిస్తున్నారు. ఏదైనా ఒక విషయం చర్చించాలంటే చర్చించే వాళ్ళు ఇద్దరూ కొన్ని విషయాల గురించి అంగీకరించాలి..చర్చ ప్రయోజనాలేమిటి? ఇద్దరూ ఏ విలువలనూ కొలమానాలనూ అంగీకరిస్తారు…? మొదలైనవి. అలానే ఇద్దరూ ఓపెన్ మైండ్ తో చర్చ లోకి వెళ్ళాలి..ఒక వేళ ముందే ఒప్పుకున్న విలువల ప్రకారం తమ వాదనా లేక పాయింట్ తప్పయ్యితే ఒప్పుకోవటానికి సిధ్ధం గా ఉండాలి..అవతలి వారి మీద గెలవాలి అనే ఉద్దేశ్యం తో చర్చకు ఉపక్రమించ కూడదు. అలానే చర్చ అనేది నాకు తెలియని విషయాలు తెలుసుకొంటాను అనే సత్యన్వేషణా స్ఫూర్తి తో చేయాలి. చర్చించేటప్పుడు ఎదుటివాళ్ళు చెప్పిన లెక్కలని విశ్వసించాలి..తమ లెక్కల గురించి ఆత్మవిమర్శ చేసుకోవాలి…కానీ తెలంగాణా విషయం లో ఇరు వర్గాల చర్చల లో ఇది లోపించింది..భావోద్వేగాలు ఎక్కువైనాయి. ఈ భావోద్వేగాలు ఎక్కువైనప్పుడు మనిషి ఆలోచన భావోద్వేగాలకు దాస్యం చేస్తుంది..భావోద్వేగాలను బలపరచటానికే ఆలోచన ఉపయోగ పడుతుంది… కాబట్టీ ఈ చర్చల వలన ఉపయోగం ఉండదు. కొన్ని సార్లు చర్చలలో సరైన పరిష్కారం అనేది ఏదీ ఉండకపోవచ్చు..ఎందుకంటే అది చర్చల లో పాల్గొనే వారి వ్యక్తి గత ఇష్టా ఇష్టాలను బట్టి ఉంటుంది..నాకు నేను గొప్ప మీకు మీరు గొప్ప. ఇద్దరూ ఎంతసేపు వాదించుకొన్నా ఎవరో ఒకరు గొప్ప వారు అని నిర్ణయించలేము కదా..అలా వాదించుకొనే కంటే ఇద్దరూ ముష్టి యుధ్ధానికి దిగటం సరైనది…”
హారీ అడ్డు తగిలి, “హేయ్..నేను చర్చ మొదలు పెట్టమంటే నువ్వు చర్చను గురించి మోనొలోగ్ మొదలు పెట్టావు. తెలంగాణా విషయం గురించి నీకు ఇంత భయముందని నాకు చెప్పలేదే..ఏమైనా నీకు నేను డబ్బులిచ్చేది జనాలను మాట్లాడించేందుకు..కానీ ఇప్పుడు నువ్వు చర్చలకు వ్యతిరేకం గా మాట్లాడుతున్నావు. కాబట్టీ నీ పేమెంట్ లోకొంత కట్..” అన్నాడు.
సుబ్బా రావు,”తెలంగాణా గురించి చర్చించటం కంటే అది వెయ్యి రెట్లు బెటర్”,  అన్నాడు.

****************

warangal
warangal

రైలు బండి వరంగల్ స్టేషన్ చేరింది..ఈ స్టేషన్ లో ‘సుబ్బారావు అండ్ కంపెనీ’ కి ఎవరూ తోడవ్వలేదు.
ఝాన్సీ ఫెమినా మూసి అప్పుడప్పుడూ హారీ తో మాత్రమే మాట్లాడుతోంది..అమెరికా లో యూనివర్సిటీలు ఎలా ఉంటాయి…అక్కడ స్త్రీ స్వేచ్చ చాలా ఎక్కువ కదా…వగైరాలు అడుగుతోంది.
చిట్టి బాబు కి ఆర్య సాంగ్స్ వినీ వినీ బోర్ కొట్టినట్లుంది, సుబ్బారావు తో లక్జరీ కార్ బ్రాండ్ల గురించి చర్చ మొదలు పట్టాడు.మూర్తి గారు చేరగిలపడి నిద్రపోతున్నారు. కాజీ పేట్ కూడా వచ్చి వెళ్ళింది.
చిట్టి బాబు ని వదిలించుకొని సుబ్బారావు హారీ తో అన్నాడు. “మన ప్రయాణం ఇంకో గంటన్నర లో అయిపోతుంది. దీని వలన మీరు ఏమైనా ప్రయోజనం కలిగిందా ?”

జవాబు గా హారీ తన లాప్-టాప్ సుబ్బారావు కి ఇచ్చాడు, చదవమంటున్నట్లు గా.
సుబ్బా-రావు చదవ సాగాడు…

“1. నేను ఈ ప్రయాణం మొదలు పెట్టింది నా రీసెర్చ్ కోసం ఏమైనా లోతైన విషయలు తెలుస్తాయేమో నని. కానీ రీసెర్చ్ కంటే నాకు వ్యక్తి గతం గా ఈ ప్రయాణం చాలా ఉపయోగపడింది. దీనికి ముందు ‘ఈ భారతీయ సమాజం ఇలా ఎందుకు చీలికలు పేలికలు గా ఉందా?’ అనుకొనే వాడిని. ఇప్పుడు నాకొకటి అర్ధమైంది. సమాజమనేది మన అంతర్గత ప్రపంచానికి ఒక ప్రతి-బింబం లాంటిది..సమాజం లోని ద్వేషం, అవినీతీ, ఓర్వలేనితనం… ఇవన్నీ మన మనసులలోంచీ పుట్టినవే! అలానే మన అంతర్గత ప్రపంచం కూడా సమాజం వలన ప్రభావితమౌతుంది.

2.ఒకే కులం లోని వారి మధ్య సంబంధాలు నమ్మకం తో మొదలవుతాయి. ఈ నమ్మకానికి మూలాలు ఆయా కులాల ఉమ్మడి సంఘ జీవనం లోనూ, ఆచార వ్యవహారాలలోనూ,వివాహ సంబంధాల లోనూ, ఆహార విహార భాషాది విషయాలలోనూ ఉన్నాయనుకొంటా! తరువాతి వ్యక్తిగత తగదాల వలన ఆ నమ్మకానికి దెబ్బ తగల వచ్చు.
భిన్న కులాల వారి మధ్య సంబంధాలు అపనమ్మకం తో మొదలౌతాయి. ఒకే కులస్తుల మధ్య ఉమ్మడి గా ఉండే పైన ప్రస్తావించిన విషయాలన్నీ భిన్న కులస్తులలో విభిన్నం గా ఉండటం వలనేఎ అపనమ్మకానికి మూల కారణం. ఈ అపనమ్మకపు గోడను దాటితేనే భిన్న కులాల వ్యక్తుల మధ్య సంబంధాలు మెరుగవుతాయి. కుల సమాజాలు ఈ అపనమ్మకపు గోడ దాటాలంటే భిన్న కులాలకు ఆమోదయోగ్యుడైన నాయకుడు కావాలి. అది చాలా కష్ట సాధ్యమైన విషయం.
3. ఈర్ష్యా, అసూయా, ప్రేమా, ద్వేషం, స్నేహం ఇవన్నీ మన మానసిక గుణాలు. వీటన్నిటికీ ‘నేను’ లేక అహం అనేది కేంద్రం. ఈ ‘నేను’ కి జాతీ మతం కులం దేశం మొదలైనవి అడ్రస్ లాంటివి. ఒక మనిషికి ఊరు వీధి లాంటి భౌతికమైన అడ్రస్ లు ఉన్నట్లే, అతని లో ఉండే మానసిక మైన వ్యక్తిత్వానికి  అస్థిత్వపరమైన అడ్రస్ కూడా ఉంటుంది. ‘నేను’ యొక్క అభిప్రాయాలూ ప్రవర్తనా ఈ అడ్రస్ కి అనుగుణం గా ఉంటాయి. నువ్వు అమెరికన్ ఐతే నీ అస్తిత్వ అడ్రస్ లోని పంక్తుల సంఖ్య తక్కువ గా ఉంటుంది. అదే, నువ్వు ఇండియా లో పుట్టిపెరిగితే,ఇక్కడి చారిత్రక, సామాజిక కారణాల వలన, నీ అస్తిత్వ అడ్రస్ లో కులమూ, మతమూ, భాషా, ప్రాంతమూ ఇవన్నీ కలిసి నీ అడ్రస్ చాలా పొడవు సాగుతుంది అంతే తేడా!అస్తిత్వ అడ్రస్ లేకుండా ఏ మనిషైనా భూమి మీది కొన్ని కోట్ల గుంపులో ఒకడిగా ఫీలయ్యి, తాను ఒక పనికి రాని దుమ్ము కణం గా భావిస్తాడు. అస్థిత్వాలు మనిషి పరిధిని అతని సమూహ పరిధికి పెంచి, అనంతమైన ఈ మానవ జాతి లో అతనికి ఒక స్థానాన్నీ, ప్రాముఖ్యతనీ ఇస్తాయి.

4. అయితే ఒకే మనిషి కి పరస్పర విరుధ్ధమైన రెండు అడ్రస్ లు ఉండ వచ్చు. ఉదాహరణ కు పేదవారిని అణగదొక్కటాన్ని వ్యతిరేకించే మనిషి ఆడ వారిని అణగ దొక్కటాన్ని సమర్ధించ వచ్చు. ఇది అతని అడ్రస్ లో ఉండే మగాడు అనే విషయం వలన. వ్యక్తిగత విషయాలలో ఈ వైరుధ్యం వలన నష్టం లేదు. భార్య నీ చెల్లి నీ ఒకే దృష్టి తో చూడలేము కదా! కానీ సమాజం లో ఇది తప్పు. ప్రభుత్వం తెలంగాణ నూ ఆంధ్ర నూ ఒకే దృష్టి తో చూడాలి కదా! సమాజం లో ఉండే అధికారం, ధనం, పేరు ప్రతిష్టలూ అనేవి పరిమితమైన వనరులు. ఈ వనరులకోసం, ఈ అడ్రస్ ల ను  తలలోకి ఎక్కించుకొన్న మనమందరం పోటీ పడతాం. ఈ పోటీ వలన, ఈ అడ్రస్ లు ప్రాతినిధ్యం వహించే దేశాల, మతాల, కులాల మధ్య ఘర్షణ తప్పదు.
ఇక పోతే,నా డియర్ ఫ్రెండ్ సుబ్బా రావ్  చెట్టు కింద పొదలూ చెట్టు కాయల రుచీ కూడా చూశానన్నాడు.
నాకు కూడా ఆ రుచి తెలిసింది. ఒక సమాజాన్ని అధ్యయనం చేయాలంటే దాని సూక్ష్మ దృష్టి లోనూ స్థూల దృష్టి తోనూ కూడా చూడాలి. ఈ రైలు ప్రయాణం వలన నాకు సూక్ష్మ దృష్టి ఏమిటో తెలిసింది. అలానే అమెరికన్స్ ఎక్కువగా బుధ్ధి ఉపయోగించి ఆ ప్లేన్ లో ఆలోచిస్తారు. ఇండియన్స్ భావోద్వేగాలు ఉపయోగించి ఎమోషనల్ ప్లేన్ లో ఆలోచిస్తారు. ఆలోచించేటప్పుడు హృదయాన్ని కూడా ఉపయోగించాలని కూడా ఈ ప్రయాణం నాకు చెప్పింది”

….సుబ్బా రావు లాప్-టాప్ మూసి హారీకిచ్చి,”బాగున్నాయి సార్, మీ నోట్స్..!” అన్నాడు.

హారీ వాలెట్ తీసి, “నేను నీకు డబ్బులు ఇవ్వాలి కదా..ఎంత ఇవ్వమంటావు?” అన్నాడు
“ఈ ప్రయాణం వలన నాకు కూడా లాభం కలిగింది. కాబట్టీ మీరు నాకు ఏమీ ఇవ్వనవసరం లేదు”
“ఏమి లాభం?”
“మనిషి కి కులం కంటే మతంకంటే స్వార్థం అనేది ముఖ్యం అని తెలిసింది. ఈ స్వార్థమూ మీరు చెప్పిన నేను అనే కేంద్రమూఒక్కటే. కానీ ఈ కేంద్రం హైదరాబాద్ ట్రాఫిక్ లా చాలా గందర గోళమైనది. ఈ స్వార్ధం లో మనిషిని వివిధమైన దిక్కులలో కి లాగే పరస్పర విరుధ్ధమైన అనేక శక్తులు ఉంటాయి. నిజాన్ని తెలుసుకోవాలంటే వీటన్నిటినీ అధిగమించ గలగాలి. ఇదీ నా పాఠం”,అన్నాడు సుబ్బారావు.
హారీ ,”నాకు అందరి కులాలూ మతాలూ జాతులూ తెలిశాయి. కానీ, ఇవన్నీ నాకు తెలియటానికి కారణమైన నీ కులం మాత్రం నాకు తెలియ లేదు” అన్నాడు సుబ్బారావు తో.
“నాకూ ఒక కులముంది సార్…అదే మనిషి కులం!”, అన్నాడు సుబ్బారావు నవ్వుతూ.
“నాది కూడా అదే కులం”,అన్నాడు హారీ సీరియస్ గా.
సీట్లో నిద్ర పోతున్న మూర్తి గారు సీట్ మీదికి ఒరిగి పడి పోయాడు. సుబ్బారావు చెయ్యి పట్టుకుంటే చల్ల గా తగిలింది. హారీ, ఝాన్సీ, చిట్టి బాబు లేచి దగ్గరకు వెళ్ళారు. భోగీ లో మిగిలిన ప్రయాణికులు కూడా వచ్చి గుమి కూడారు. ఇంతలో ప్రయణికులలో ఒక డాక్టర్ లా ఉన్నాడు, అతను వచ్చి మూర్తి గారి చెయ్యి చూసి ముక్కు దగ్గిర చెయ్యి పెట్టి పెదవి విరిచి, “హి ఈజ్ డెడ్!!”, అన్నాడు.
సుబ్బారావు మూర్తి గారిని బెర్త్ మీద సరిగా పడుకోబెట్టాడు. చిట్టి బాబు ఇంకా షాక్ నుంచీ తేరుకోలేదు. అతను చూసిన మొదటి మరణం ఇదేలా ఉంది. హారీ మూర్తి జేబు లోంచీ మొబైల్ బయటికి తీశాడు. దాంట్లో రెండే నంబర్లు ఉన్నాయి. మొదటి నంబర్ డయల్ చేశాడు.అమెరికా నంబర్ అది. అవతలి మనిషి లేడు. వాయిస్ మెయిల్ బాక్స్ లోకి వెళ్ళింది.
రెండో నంబర్ డయల్ చేశాడు.
“గుడ్ హెవెన్స్ ఎలక్ట్రిక్ క్రెమటోరియం”…
హారీ ఫోన్ సుబ్బారావు కి ఇచ్చాడు. సుబ్బారావు కాసేపు మాట్లాడి చెప్పాడు. మూర్తి గారు ముందు గానే క్రెమటోరియం కి డబ్బులు ఇచ్చి, ఆయన స్నేహితుల ఫోన్ నంబర్ల లిస్టు ఇచ్చారంట. వాళ్ళు స్టేషన్ కి వాన్ పంపిస్తారట..అలానే మూర్తి గారి అబ్బాయి ఫోన్ కూడా వాళ్ళ దగ్గర ఉందట..వాళ్ళు ఫోన్ చేస్తామంటున్నారు..తన దహన క్రియల గురించి వివరమైన సూచనలు ఇచ్చారంట వాళ్ళకి”, అని చెప్పాడు.

మూర్తి దేహం పై ఈగలు వాలసాగాయి. ఝాన్సీ తన బాగ్ లోంచీ షాల్ తీసి కప్పింది మూర్తి పై.
“చావు లో మనుషులందరూ ఒక్కటౌతారు కాబోలు!!”, అనుకొన్నాడు హారీ.

అయిపోయింది

ప్రకటనలు

సమాన హక్కులా, సమాన అవకాశాలా,సమాన బాధ్యతా,సమాన గౌరవమా లేక సమాన అధికారమా…?

ప్రజాస్వామ్యం లో అనేక సమూహాలు (కులాలు, స్త్రీలు,పురుషులు, మతాలు, ప్రాంతాలు) సమానత్వాన్ని డిమాండ్ చేస్తుంటాయి. ఉద్యమాలు చేస్తాయి.

ప్రజాస్వామ్యం,కాపిటలిజం:
ప్రజాస్వామ్యమంటేనే నంబర్ గేం.ఎందుకూ పనికి రాని మూర్ఖుడు వేసే వోటు కీ, సామాజిక నిపుణుడు వేసే వోటుకీ ఒకటే విలువ.(సామాజిక నిపుణుడు సమాజం లోని అందరి  మంచి గురించీ సానుభూతిగా ఆలోచిస్తాడని గారంటీ లేదు. అలాంటప్పుడు అతని ఓటుకు ఎక్కువ విలువ ఉండాల్సిన అవసరం లేదు). కాబట్టీ, ఈ గందరగోళం లో సంఖ్యాబలం లేని అనేక సమూహాలు నిర్లక్ష్యానికి గురవుతాయి. అన్యాయానికి గురవుతాయి. “పదుగురాడు మాట పాటియై ధరజెల్లు”, అన్నట్లు మంద బలం ఎక్కువ గా ఉన్న సమూహాలు వాటి అన్యాయమైన డిమాండ్లని సాధించుకొంటాయి.ఎవరి స్వార్ధం వారుచూసుకోవటం, పక్క సమూహం బాధ ను పట్టించుకోక పోవటం మానవ స్వభావం అనుకొంటా. అయితే అవి సాధించుకొన్నవి చాలా సార్లు privileges మాత్రమే. తమ సంఖ్యా బలాన్ని advantage గా తీసుకొని అన్యాయమైన డిమాండ్లను ముందుకు తెచ్చి, ఇతర నోరులేని (సంఖ్య లేని) వర్గాలకి అన్యాయం చేసేలా, కొన్ని చట్టాలని తెస్తాయి.ప్రజాస్వామ్యం లో డబ్బున్నోడు ప్రచారం చేసుకొని జనాలకి బ్రెయిన్ వాష్ చేసి,విద్వేషాలు రగిల్చి (remember Trump and Brexit?) ఓట్లు వేయించుకొని అధికారాన్ని కొల్ల గొడతాడు. (అది కుదరక పోతే, డబ్బూ పదవీ ఎర చూపి ప్రజా ప్రతినిధులనబడే సామాగ్రిని కొంటాడు). లోపల్లోపల పచ్చి శాడిస్ట్ అయినవాడు కూడా పైకి జెంటిల్మేన్ లా ఫోజు కొట్టి, ప్రచారం చేసుకొని అందలాలు ఎక్కుతాడు.(నిజాయితీ,సానుభూతి, ప్రేమ అనేవి ఈ వ్యవస్థ లో ఎక్కడైనా కనపడతాయా, ఒక్క స్వలాభం లోతప్ప? )సంఖ్యాబలమున్న గుంపులు, ఐడెంటిటీ ఆధారం గా చిన్న చిన్న నాయకులను demi Gods గా తయారు చేస్తాయి. వారికి లేని దైవత్వాన్నీ, గొప్పదనాన్నీ ఆపాదిస్తాయి. ఈ demi Gods ని ఎవరైనా విమర్శించారా వారికి మూడినట్లే!  ఇక దీనికి కాపిటలిజం(కంజ్యూమరిజం) కూడా తోడయితే అగ్గికి ఆజ్యం పోసినట్లే. అమ్ముడుపోతే షిట్ నైనా మార్కెట్లో పెడతారు. యాడ్స్ (అబధ్ధాల తో)తో ఊదర కొట్టి హానిచేసే వస్తువులను కూడా జనాల చేత కొనిపించి డబ్బులు చేసుకొంటారు. ఉదా: మన తెలుగు సినిమాలు. జనాలు ఎక్కువ మంది కొనని ఎంత గొప్ప వస్తువైనా, స్కిల్ అయినా మూలపడి క్షీణించిపోతుంది. ఈ గభ్భు మొదట గొర్రె జనాల(ఓటు ని నోటు కో మందుకో అమ్ముకొనే వెధవలు)తో మొదలయి చివరికి ఉన్నత విద్యా స్థానాలను కూడా కబళిస్తుంది.

కాబట్టీ, అమెరికోడు చెబుతున్నట్లు ప్రజాస్వామ్యం అనుకొన్నంత గొప్పదేమీ కాదు. న్యాయ వ్యవస్థలూ, రాజ్యాంగాలూ పాత అన్యాయాలని సరిదిద్దే పేరు తో, కొత్త కొత్త అన్యాయలని పుట్టిస్తూ, సమర్ధిస్తూ పోతాయి. ఎవరైనా ఈ వ్యవస్థలని నిందిస్తే వాడికి కంటెంప్ట్ కింద శిక్షలు వేస్తూ ఉంటాయి. సమాజం దృక్పధం ఎంత ఇరుకైతే, ఈ వ్యవస్థ ల పనితీరు అంత అధ్వాన్నం గా ఉంటుంది. మన ఇండియా లాంటి షట్-అప్ సమాజాల లో కొన్నాళ్ళకి నోరు తెరవాలంటే నాలుగు సార్లు ఆలోచించాల్సిన పరిస్థితి ని ఈ చట్టాలూ, బండ గుంపుస్వామ్యాలూ, కోర్టులూ, రాజ్యాంగాలూ కల్పిస్తాయి (ఒక్కోసారి, అవినీతీ, దోపిడీ, రాజకీయాలు, ఖర్చులూ, కోర్ట్లూ, తెలివి తక్కువ శాసనాలూ, ఫైన్లూ, డబ్బుపెట్టి వ్యవస్థని కొనటాలూ చూసి,  ఈ నాగరిక జనారణ్యం లో కంటే, నిజమైన అడవి లోనే ఎక్కువ స్వేచ్చ ఉందేమో అనిపిస్తుంది. అడవి లోనే, “పడిన కష్టానికి ఫలితం దక్కుతుందేమో!” అనిపిస్తుంది.). డబ్బున్నోడూ, గభ్భు-జనాలూ(సంఖ్యా బలం ఉన్న జనాలు, వారి ప్రతినిధులైన రాజకీయ నాయకులు) మాత్రం ఏమైనా మాట్లాడవచ్చు.వారు మాట్లాడేదే political correctness. అదే… నోరూ వాయా లేని జనాల నోటికి ప్లాస్టర్. ఎవరీ నోరూ వాయా లేని జనాలు? డబ్బులేని  బక్క జీవులూ, అగ్రకుల పేదలూ, ఐకమత్యం లేని మధ్యతరగతి కుటుంబరావులూ, వోటు బాంకుగా తయారవని అన్ని వర్గాలు.

సమానత్వం?:

ఇక సమానత్వం విషయానికి వద్దాం. వారికి కావలసినది సమాన హక్కులా, సమాన అవకాశాలా, సమాన బాధ్యతా,సమాన గౌరవమా లేక సమాన అధికారమా…?

Privileges:

వారికి కావలసినవి ఇవేమీ కావు..సమానత్వం ముసుగు లో..తిని కూర్చొని త్రేంచే privileges కావాలి.

కొన్ని శతాబ్దాల క్రితం స్త్రీ ని ఇంట్లోనుండీ కదలనిచ్చేవారు కాదు. స్త్రీని ఓ సంపద గా చూసే వారు. అప్పటి సమాజం శారీరక శ్రమ మీద ఆధార పడేది. నిరంతరం జాతుల మధ్య యుధ్ధాలు జరిగేవి. ప్రజాస్వామ్యం అనేది అప్పటికి లేదు.విద్యా, సాంకేతికత వృధ్ధి చెందలేదు. స్త్రీలు వాళ్ళ శరీర ధర్మం దృష్ట్యా(menstrual cycle and repeated pregnancies) బలహీనులు.స్త్రీ కి ఇంటి బయట రక్షణ ఉండేది కాదు. ఇంట్లో కూడా పురుషుడు ఉంటేనే రక్షణ .అలాంటి సమాజం లో స్త్రీ కి స్వేచ్చ ఇచ్చినా, వారు తీసుకోక మన మొహాన కొడతారు. ఎందుకంటే అప్పటి పరిస్థితుల దృష్ట్యా స్వేచ్చ అనేది స్త్రీ మనుగడని ప్రమాదం లో పడవేస్తుంది. కొన్ని వేల మంది సైనికులు వెంట ఉండే రుద్రమ, ఝాన్సీ వంటి స్త్రీలు ఎక్కడో అధికారం చెలాయించి ఉండవచ్చు.

కాలం మారింది, స్త్రీ విద్యా, బుధ్ధిని ఉపయోగించే ఉద్యోగాలూ, ప్రజాస్వామ్యం, ఓట్లూ, సంఘ సంస్కరణలూ,control over pregnancies due to contraceptives, వినిమయ వాదం వచ్చాయి.సమాజానికి స్త్రీల contribution పెరిగి తద్వారా వారికి పవర్, పవర్ ద్వారా గౌరవమూ గణనీయం గా పెరిగాయి. ఈ సంధి కాలం లో మగాళ్ళు తమ పాత అలవాటు వదలక, ఆధిపత్యం కోసం గింజుకున్నారు. ఈ కాలం లో మగాళ్ళకి privileges ఉండేవి. అంటే సమాజ పరమైన contribution లో ఏవిధమైన పైచేయి లేకుండా కూడా, హక్కులు ఎంజాయ్ చేశారు.

సమాన హక్కులు:

ఇక ప్రస్తుతానికి వస్తే..సమాన హక్కులు డిమాండ్ చేసే వారి నుండీ, ప్రభుత్వాలు సమాన బాధ్యతలు డిమాండ్ చేయాలి. కానీ చేయవు..హక్కుల ఉద్యమాలు చేసేవారు, జాట్ల ఉద్యమంలో లా, ఎంత విధ్వంసం చేస్తే ప్రభుత్వాలు అంత త్వరగా స్పందిస్తాయి.

సమాన గౌరవం:

ప్రతి మనిషీ కీ ఉండే ప్రతిభా, వ్యక్తిత్వమూ అతని పుట్టుక వలన గానీ పెరిగిన పరిస్థితుల వలన గానీ వస్తాయి. స్థూలం గా చూస్తే ఒక మనిషి  జయాపజయాల క్రెడిట్ అతని జీన్స్ కీ అతను పుట్టి పెరిగిన పరిస్థితులకీ ఇవ్వాల్సి వస్తుంది.( ఇదే  తర్కం జంతువులకీ, చెట్లకీ రాళ్ళ కీ వర్తిస్తుంది. కానీ గౌరవం మనం మనుషులకే ఇస్తాం కాకులకీ, మొక్కలకీ కాదు). ఈ వాదన ప్రకారం ఏ మనిషికీ గౌరవం ఇవ్వాల్సిన పని లేదు.లేక అందరు మనుషులకీ ఒక మినిమం లెవల్ లో గౌరవం ఇవ్వాలి. అతను /ఆమె జూదరి కావచ్చు, టెర్రరిస్టు కావచ్చు. ఎవరైనా ఒక మినిమన్ రెస్పెక్ట్ కి అర్హులు.   అందుకే రోడ్ మీద పోయే తెలియని వారైనా, తెలిసిన నేరస్తుడినైనా మనం “మీరు” అని పిలవటం పధ్ధతి. లేక పోతే అందరినీ నువ్వు అని పిలువవచ్చు. కానీ అప్పుడు పెద్ద మనుషులకు కోపం వస్తుంది. రెస్పెక్ట్ ఇవ్వటానికి ఇంకోకారణం, “నువ్వు గౌరవం ఇవ్వక పోతే నీకు గౌరవం రాదు”.   ఇక మినిమం లెవల్ రెస్పెక్ట్ కంటే ఎక్కువ గౌరవం పొందాలనుకొన్నపుడు, అది నీ ప్రతిభా, మంచితనమూ, లేక అధికారం ద్వారా వస్తుంది.

ఇక సమాన గౌరవం. గౌరవం అనేది రెండు రకాలు గా వస్తుంది. ఒకటి- అధికారం నుండీ, రెండవ రకం గౌరవం..సమానుల మధ్య ఉండే గౌరవం..ఆయా వ్యక్తుల సమూహాల ప్రతిభ నుండీ.
కొందరు వ్యక్తులకు, తక్కువ గౌరవం ఇస్తున్నారంటే, సమాజానికి వారి contribution తక్కువయినా అయి ఉండాలి, వారు contribute చేస్తున్న రంగానికి డిమాండ్ తక్కువయినా అయి ఉండాలి. లేక వారు అధికార నిచ్చెన లో మరీ తక్కువ మెట్టులో అయినా అయి ఉండాలి.

అధికార నిచ్చెన లోని మెట్లనే అథారిటీ (authority in Job profile) అంటారు. ఒక మనిషి తన ప్రతిభ ద్వారా సాధించే ప్రభావాన్ని బట్టి, సంస్థలలో వారికి అథారిటీ ఇస్తారు. దానిని బట్టే వారి జీతాలు ఉంటాయి. వారి కింది ఉద్యోగులను వారు పీకడం/ఉంచటం చేయగలరు. కానీ కింది ఉద్యోగులు వారి వెంట్రుక ను కూడా పీకలేరు. పవర్ అంటే ఈ అసమానత్వమే!సంస్థ లాభాలకు వారి contribution ని బట్టీ,అర్హత (qualification) ని బట్టీ,  వారు చేసే పనికి మార్కెట్లో ఉన్న డిమాండ్ ని బట్టీ కూడా వారికి జీతం ఉంటుంది.

పవర్ అనేక రకాలు గా వస్తుంది. ఇతరులకి సహాయం చేయటం, ఇతరులతో ఇచ్చిపుచ్చుకోవటం, ఇతరులని అణచి వేయటం (యుధ్ధాల ద్వారా లేక భౌతిక అణచివేత, మానసిక అణచి వేత)-> వీటన్నిటి ద్వారా పవర్ వస్తుంది.. ఏదేమైనా, పవర్ (అధికారం) ఉన్నచోట సమానత్వం ఉండదు. అధికారం అనేది కమ్యూనిస్టు సమాజాల లో కూడా తప్పదు.అక్కడ కూడా పై అధికారి కింది అధికారిని అప్ప్రైజ్ చేస్తాడు. కానీ కింది వాడు పై వాడిని అప్ప్రైజ్ చేయడు. అంటే కింది వాడి జుట్టు పై వాడి చేతిలో ఉంటుంది, కానీ పై వాడి జుట్టు కింది వాడి చేతిలో ఉండదు. అంటే, ఎంత కామ్రేడ్ అని పిలుచినా, పై వాడికి కింది వాడి మీద అధికారం ఉంటుంది.  వెయ్యి మంది ఒక్కసారి కలిసి చేస్తేనే అయ్యే ఓ పనికి, ఆ పని చేయమని ఆదేశాలు ఇచ్చే అధికారి కూడా కావాలి. ఆదేశాలు వెళ్ళే దిశ లోనే అధికారం కూడా ప్రయోగింపబడుతుంది ).

ప్రజాస్వామ్యమనేది అధికారాన్ని అంతం చేయదు. అలా అంతం చేయటం ఏ వ్యవస్థ లోనూ సాధ్యం కాదు కూడా.ప్రజాస్వామ్యం అధికార స్థానానికి వ్యక్తులను పంపించే ఓ ప్రక్రియ మాత్రమే. అధికారం తో పాటు వ్యక్తికి అన్ని అవలక్షణాలూ వస్తాయి. అధికారం లో ఉన్నవాడు ఎప్పుడూ రాజే..సమానుడు కాదు. అనేక హామీ లిచ్చి అధికారం లోకి వచ్చిన వాడు, తరువాత అధికారాన్ని తన స్వార్ధం కోసం ఉపయోగిస్తాడు. ప్రజల ఇచ్చ ను అతను ప్రతిఫలిస్తాడు కాబట్టీ, అతని కి ఏ మాత్రం ప్రతిభ లేని అంగమయిన బ్యూరోక్రసీ కూడా అతని ఆజ్ఞ పాటించాల్సి వస్తుంది.

ఎప్పుడన్నా ఒక్క సారి (కిరణ్ కుమార్ రెడ్డి సీయం గా ఉన్నపుడు తెలంగాణ ఉద్యోగుల్లా ) వ్యవస్థ లోని అందరూ ఒక అయిడియా తో ప్రభావితం అయి, సీఎం, లేక పీఎం మాట వినక పోతే, అతని అధికారం మొత్తం కుప్ప కూలుతుంది. అందుకే “దాని సమయం వచ్చిన అయిడియా” ను ఎవరూ ఆపలేరంటారు. అంటే అయిడియా అనేది దాన్ని అందరూ అంగీకరించినపుడు అంత పవర్ఫుల్ అన్నమాట. ఇక వ్యవస్థ అనేది, గత సమాజ పరిణామం వలనా, పోరాటాల వలనా ఏర్పడుతుంది. ఆ వ్యవస్థ లో పని చేసే ఉద్యోగులకు జీవనోపాధి కలిపిస్తుంది. ఉద్యోగులూ,జనాలూ తమ జీవికకు భంగం రానంత వరకూ, రొటీన్ గా పెద్ద ఆలోచన లేకుండా,ఒక అలవాటుగా, అనుకరణ గా, రివాజు గా వ్యవస్థ స్ట్రక్చర్ ను ఫాలో అయిపోతారు. ఏదైనా ఒక అయిడియా (ఇండియా లో ముఖ్యం: అస్థిత్వపు భావజాలం) వారిని కదిల్చినపుడు మాత్రమే వారు కాడి కింద పడవేస్తారు.

సమాన బాధ్యతలు:

సమాజానికి తమ తమ contribution బట్టే ఆయా సమూహాల హక్కులుంటాయి.(ఒక్కో సమాజం లో ఒక్కో సమూహం ఎక్కువ ప్రభావం కలిగి ఉంటుంది. అంటు వ్యాధులున్న సమాజం లో వైద్యుల ప్రభావం ఎక్కువ, మూఢ నమ్మకాలున్న సమాజం లో మంత్రగాళ్ళ ప్రభావం ఎక్కువ. ఇలా సమాజపు అవసరాలను బట్టి గుంపు ప్రభావమూ, పవరూ ఉంటాయి). హక్కులను బట్టే బాధ్యతలు ఉంటాయి. కానీ ఇప్పటి గుంపులు బాధ్యతలు లేని హక్కులను కోరుకొంటున్నాయి. తమ బాధ్యతల గురించి మాట్లడే సమూహా న్ని ఇంతవరకూ ఇండియా లో నేను చూడలేదు.ఇప్పుడు నగరాలలో అమ్మాయిలూ అబ్బాయిలూ పెళ్ళి కి ముందు కలిసి తిరగటం ఎక్కువయిపోయింది. (కాకతాళీయం గా యూ ట్యూబ్ లో కొన్ని ఫోన్ సంభాషణ లు విన్న తరువాత పరిస్థితి ఇంత ముదిరి పోయిందా అనిపించింది). అబ్బాయి అమ్మాయిని వదిలి పెడితే, అమ్మాయిలు నిర్భయ కేసు పెడుతున్నారు (తప్పుడు కేసు). అదే అమ్మాయి అబ్బాయిని వదిలి పెడితే పట్టించుకొనే నాధుడే లేదు. మరి ఈ చట్టాన్ని తెచ్చిన civil society ఆడ వారి హక్కుల కోసం పోరాడింది. నిజమే. బాగుంది. హక్కు తో పాటు బాధ్యత కూడా ఉంటుంది. మరి చట్టాన్ని దుర్వినియోగం చేయకుండా చూసే బాధ్యత వారిది కదా?  బాధ్యత లేని హక్కులనే privileges అంటారు. వీటి వలన దీర్ఘకాలం లో కొత్త ఆధిపత్య వర్గాలు ఏర్పడతాయి.

వ్యవస్థా, అరాచకత్వం:

గుంపు contribution ను బట్టే వారికి సమాజం లో గౌరవం వస్తుంది. లేక పోతే యుధ్ధం చేసి, ఇతర గుంపులను అణగద్రొక్కి, అధికారం సంపాదించి తద్వారా గౌరవాన్ని ఇతరులనుండీ బలవంతం గా రాబట్టాలి.ఆడవారు సమాజం లోని అన్ని రంగాల లో (సైన్యం మొదలు పెట్టి, ఎయిర్ ఫోర్స్, పోలీస్, ట్రక్ డ్రైవింగ్,స్పోర్ట్స్..)  మగవాళ్ళ తో పోటీ పడి సమానం గా రాణించినపుడు, automatic గా సమాన గౌరవం పొందుతారు.ఆడ వారికి ఇప్పుడున్న de jure power , అప్పుడు de facto power  గా మారుతుంది.  అలా కాదంటే, అప్పటిదాకా వెయిట్ చేయలేమంటే, మగవాళ్ళ తో యుధ్ధం చేయవలసిందే! :-). యుధ్ధం లో రక్షణనిచ్చే వ్యవస్థలేమీ ఉండవు. అరాచకత్వం ఉంటుంది. మగాళ్ళు పెట్టిన వ్యవస్థ ఇచ్చే ప్రత్యేక సదుపాయాలు లేకుండా, వ్యవస్థనే ఓడించటం అంత తేలిక కాదు.స్త్రీలు ఓడిపోతే మళ్ళీ మధ్య యుగాల నాటి పరిస్థితి వస్తుంది. గెలిస్తే స్త్రీస్వామ్యం వస్తుంది….  లేక…. చట్టసభల లో రిజర్వేషన్ల ద్వారా అధికారం సాధించవచ్చు. కానీ రిజర్వేషన్ల కోసం అడుగుతున్నారంటేనే, బాధ్యత లేని privileges కోసం వెంపర్లాడుతున్నట్లు.

Functional equality:

ఆడవాళ్ళు పిల్లలను కనగలరు..పెంచగలరు. మగ వాళ్ళూ ఆ పని చేయలేరు. కానీ మగ వాళ్ళూ అనేక రిస్కీ పనులు చేయగలరు. బండ పనులు చేయగలరు. వ్యవహారాలు నడపగలరు. మగ వారు చేసే పనులను తాము చేయటానికి ప్రయత్నించటం functional equality కోసం ప్రయత్నించటం. కానీ స్త్రీ పురుషుల స్వభావం లో, శారీరకం గా ఉన్న తేడా వలన ఇది సాధ్యం కాదు. సమానత్వం కోసం ఒక స్త్రీ యుధ్ధం లో సైనికుడి గా పోరాడాలని ప్రయత్నించవచ్చు. ఆ సైనికురాలు మన దేశం లో ఉన్నంతవరకూ పరవాలేదు. కానీ ఏ పాకిస్తాన్ కో యుధ్ధానికి వెళ్ళి అక్కడి సైనికులకు చిక్కితే, మానభంగం లాంటివి జరుగవచ్చు. అలా జరుగకుండా ఆపే శక్తి మన సమాజానికి ఉండదు.దుర్ఘటన జరిగిన తరువాత దోషులను శిక్షించలేం. వారు ఇతర దేశం లోని సైనికులవ్వటం వలన.కాబట్టీ కొన్ని రంగాలలో ఆడా మగా మధ్య functional equality సాధ్యం కాదు.

సమాన అవకాశాలు:

రిజర్వేషన్లు కులాల మధ్యే కాకుండా, కుటుంబాల్లో కూడా చిచ్చు పెడుతోంది. నాకు తెలిసిన ఓ ఫ్రెండ్ కి ఇద్దరు కవల పిల్లలు. ఒక అమ్మాయి… ఒక అబ్బాయి. ఇద్దరూ పట్టణ మధ్యతరగతి పిల్లలు. ఎవరిమీదా చదువుకోకుండా కుటుంబ పరమైన  వివక్ష లేదు. కానీ మెడికల్ ఎంట్రన్స్ లో అమ్మాయి కంటే మూడు రెట్లు మంచి రాంకు వచ్చిన అబ్బయికి సీట్ రాలేదు. అమ్మాయికి వచ్చింది.అబ్బాయి డిప్రెషన్ లోకి వెళ్ళాడు.  అబ్బాయిని పట్టించుకొనే వారెవరు?ఎలాంటి కోటానైన, ఆయా వర్గాల్లోని క్రీమీ లేయర్ వాళ్ళు ఆరగించి, ఆయా వర్గాల్లోని దిగువ తరగతి వారిని ఇతర కులాలపైకీ, వర్గాల పైకీ రెచ్చగొడుతున్నారు.

మానవ స్వభావం..తనకి వచ్చిన ఏ సదుపాయాన్నీ వదులుకోదు..ఇతరులకి దాని వలన ఎంత నష్టమైనా..తన సమూహాన్ని సమర్ధిస్తూనే ఉంటుంది.నాకు ఇవాళ ప్రభుత్వం ఏదో ఒక దిక్కుమాలిన కోటా ఇచ్చినా,నాకు ఆ అర్హత లేకపోయినా,  నేను కూడా కోటాని స్వచ్చందం గా వదులుకోను…మన స్వభావమే అంత!

రిజర్వేషన్లు…ఒక క్రికెట్ పోటీ పెట్టి దానిలో ఓ కులం బాట్స్ మన్ 5 మీటర్లు కొడితే సిక్స్, ఇంకో కులం వాడు 10 మీటర్లు కొడితే సిక్స్, వేరే కులం వాడు బౌండరీ దాటిస్తేనే సిక్స్ అంటే ఎలా ఉంటుంది? ఆ మాత్రం దానికి మాచ్ ఎందుకు? సమాన అవకాశాలు ఇవ్వాలంటే, అందరికీ మంచి బళ్ళు పెట్టండి. వాటిలో వెనుకబడిన వర్గాలకు స్పెషల్ కోచింగ్లు పెట్టండి, వారికి ఫీజులు మినహాయించండి. కానీ, బరి లోకి దిగిన తరువాత మాత్రం అందరినీ సమానం గా చూడండి. ఉద్యోగాలలో, ప్రమోషన్లలో రిజర్వేషన్ అనేది స్పష్టం గా ఒక privilege. ఆర్ధిక స్తోమత లేని వారికి రిజర్వేషన్ ఇవ్వాలంటం కూడా సరి కాదు.ఆర్ధికం గా వెనుకబడిన వారికి ప్రభుత్వం సహాయం చేయగలిగితే చేయాలి..చేయలేకపోతె తమ పరిమితిని ఒప్పుకొని మెదలకుండా ఉండాలి. కలిసి ఒకే క్లాసు లో చదువుకొన్న పసిమనసుల లో ఈర్ష్యా ద్వేషాలను నింపి, కుల ద్వేషాన్నినింపే  ఒక సాధనం ఈ రిజర్వేషన్లు. స్వతంత్రం వచ్చినపుడు, అగ్రకులాలలో విధ్యాధికులకి, నిమ్న వర్ణాల పై సానుభూతి ఉండేది. కానీ ఇప్పటి రాజకీయమైపోయిన రిజర్వేషన్ల వలన, ఆ సానుభూతి ఆవిరైపోయింది.ప్రజాస్వామ్యం రాకముందు ఒక సాంస్కృతిక, సాంఘిక గుర్తింపు గా ఉన్న కులాలు, ప్రజాస్వామ్యమూ, ఎన్నికలూ వచ్చిన తరువాత రాజకీయమైపోయి, కుల స్పర్ధలూ, కుల పోటీలూ పెరిగిపోయాయి. ప్రజాస్వామ్యం యొక్క దిక్కుమాలిన ప్రభావాల్లో ఈ కులాల కుమ్ములాటలు ఒకటి.
సమాన అవకాశాలు కల్పించటమంటే, పరిస్థితులని సరిదిద్దటం. కానీ దీనికి కూడా ఒక పరిమితి ఉంది. ఒకే వర్గం లోని తక్కువ మార్కులు వచ్చిన మందమతులకి, బౌధ్ధికం గా వెనుక పడ్డారని , స్పెషల్ కోచింగ్లు పెట్టగలరా. అక్కడ ప్రభుత్వం కల్పించుకోకుండా, ప్రకృతి కలిపించిన అసమానతలను యాక్సెప్ట్ చేస్తోంది. చరిత్రా, సమాజం కల్పించిన అసమానతలను కొంతవరకూ సరిదిద్దవచ్చు. ప్రకృతి కల్పించిన అసమానతలను యాక్సెప్ట్ చేసినట్లుగానే, చరిత్రా, కాలమూ, సమాజమూ కల్పించిన అసమానతలను కూడా కొన్నిటిని వ్యవస్థ ఆమోదించక తప్పదు.

వివక్షా పూరిత వ్యవస్థ :
పాత వివక్షలను సరిదిద్దే క్రమం లో కొత్త వివక్షలను తెచ్చి పెట్టటం వ్యవస్థ కు తగదు. ఓ పల్లెటూళ్ళో ఉండే అగ్ర వర్ణ నిరుపేద కి వందలోపు రాంకు వచ్చినా మెడికల్ సీటు దొరకని పరిస్థితి మన వ్యవస్థ (రాజ్యాంగం, న్యాయ, శాసన వ్యవస్థ లు) సృష్టించిన వివక్ష కాదా?
కోటాలు పోవాలని మనం ఎంత కోరుకొన్నా అవి ఇప్పట్లో పోవు. మనకి కి ఉన్న గుంపుస్వామ్యం లో, మిగిలినది……. రిజర్వేషన్లు లేని వారందరూ ఏకమై వాటిని డిమాండ్ చేయటం. కానీ ఈ అగ్ర కులాలలో ఒక కులమంటే మరొకరికి పడదు. వీటిలోని పేద, మధ్య తరగతి వారు తమ కులం లోని డబ్బున్నవారినీ, సెలబ్రిటీలనూ మోసి మోసి , తమ తాతలు తాగిన నేతుల వాసనలు గుర్తు చేసుకొని, తరువాత మళ్ళీ వారిలో వారు కొట్టుకొని అలిసి పోతారు. గొప్ప పొజిషన్లలో ఉన్న వీరి లీడర్లు వీరి సపోర్ట్ ని(స్వకులప్రేమ  ని) granted గా తీసుకొని వీరిని ముంచుతారు.

డబ్బు, అధికారం:

అధికారమూ డబ్బూ అనేవి necessary evils. ఒక సంక్లిష్టమైన సమాజం నిర్ణయాలు తీసుకోవటానికీ, ఒక దిశ లో కదలటానికీ వ్యవస్థీకృత అధికారం చాలా ముఖ్యం. వ్యవస్థ లో అందరికీ సమాన అధికారం ఉన్నపుడు, అందరూ తలో దిశ లో వ్యవస్థ ని లాగుతారు. ఎవరి మాటా ఎవరూ వినరు. సమాజం ఎటువైపుకీ కదలక చెరువు లోని నీటిలా తయారై పాకుడు పడుతుంది. ప్రజాస్వామ్యం ఈ సమాన జనాల resultant wish  ప్రకారం ఒక దిశ లో నిర్ణయాలు తీసుకోవటానికి ఉపయోగపడుతుంది.  ఇక డబ్బు అనేది పరిమితంగా రోజువారీ లావా దేవీ లకు ఉపయోగించినపుడు దుష్ప్రభావాలను చూపించదు. కానీ డబ్బు ని డబ్బు పుట్టించటం కోసం ఉపయోగించినపుడు అనర్ధాలు మొదలవుతాయని మార్క్స్ మహాశయుడు మొత్తుకొన్నాడు. డబ్బూ పవరూ exchangeable (పాపులారిటీ కూడా), ఒక దానిని ఇంకోదానిగా convert చేసుకోవచ్చు.conversion rate ఏమిటనేది స్థల కాలను బట్టి ఉంటుంది.  డబ్బూ, పవరూ సామాజిక పరికరాలు (social instruments). ఏ పరికరాన్నైనా (ఉదా: తుపాకీ) మంచికీ వాడవచ్చు చెడుకీ వాడవచ్చు. డబ్బు నీ, పవర్ నీ పరిమితం గా సమాజం మేలు కోసం (ఈ మేలు అంటే ఏమిటి అంటే..అదో బ్రహ్మ పదార్ధం) వాడితే మంచి ఫలితాలు వస్తాయి, లేక పోతే చెడు ఫలితాలు వస్తాయి.

సాధికారికత:రిజర్వేషన్

సాధికారికత (empowerment)   అంటే వాస్తవ అధికారం(de facto power) లేని వారికి, దానిని చట్టం ద్వారా ఇచ్చి (de jure power), వారిని కాల క్రమం లో de facto power కల వారి గా మార్చటం. అంబేద్కరుడు మొదటి రిపబ్లిక్ దినోత్సవం రోజున, భారతీయ సమాజం లోని ఈ రాజకీయ సమానత కూ, సామాజిక సమానతకూ కూ ఉన్న వైరుధ్యం గురించి చాలా వా పోయాడు. నేను ఆయన మాటలను నా మాటలలో చెప్పాలంటే, ఆయన ఆ రోజుల్లో de jure power కీ de facto power కీ ఉన్న gap ని గూర్చి ఎలుగెత్తి చెప్పాడు. ఇంతకీ ఈ రెండు power లూ ఏమిటంటారా? ఇంత బధ్ధకం అయితే ఎలా. గూగులమ్మ కైనా కాస్త పని చెప్పండి.

రిజర్వేషన్ ఉన్న వారి కోటా లోంచీ లేని వారు తీసుకోకూడదు. కానీ రిజర్వేషన్లు లేని వారి కోటా లోంచీ ఉన్నవారు తీసుకోవచ్చు. అంటే దీర్ఘ కాలం లో de jure powers అయిన రిజర్వేషన్ ఉన్న వర్గాలు, de facto powers గా మారతాయి. నెమ్మది గా (కొన్ని దశాబ్ధాల తరువాత ప్రస్తుతం de facto powers అయిన రిజర్వేషన్ లేని వర్గాలు దిగజారి రిజర్వేషలు తీసుకోవాల్సిన పరిస్థితి రావచ్చు. అప్పుడు వీరికి రిజర్వేషలు ఇవ్వాలి. రిజర్వేషన్ల వలన ఇలా ఆధిపత్య వర్గాలు, సీ-సా తరహాలో alternate గా మారుతూ ఉంటాయి, తప్పితే సమానత్వం ఎప్పటికీ రాదు.

జనాభా నిష్పత్తి లో సీట్లను పంచవచ్చు. కానీ ప్రస్తుతం ఈ ప్రతిపాదనను, జనాభా నిష్పత్తి కంటే ఎక్కువ సీట్లు పొందుతున వర్గాలు తోసిపుచ్చుతాయి. ఎందుకంతే దీనివలన వారు సీట్లను కోల్పోవలసి వస్తుంది. అంతే కాక కొన్ని వర్గాలలో కొన్ని రంగాల పై పట్టు ఉండి ప్రతిభ కల వారు యావరేజ్ కంటే ఎక్కువ మంది ఉంటే, మొత్తం సమాజానికిఈ పధ్ధతి వలన నష్టం కలుగుతుంది. ఉదాహరణకు మార్వాడీ లకి వ్యాపార సంబంధమైన చదువు లో (కామర్స్) లో  వారిగి జనాభా నిష్పత్తి కంటే ఎక్కువ సీట్లు గెలుచుకొనే సత్తా ఉండవచ్చు. ఎప్పుడైతే జనాభా దామాషా లో సీట్లు పంచామో అప్పుడు మార్వాడీలే కాక మొత్తం సమాజం ప్రతిభావంతులైన వారిని కోల్పోతుంది (సీట్లు రాకపోవటం వలన).

అసమానత్వం మంచిది:
ఒక్కోసారి సమానత్వాన్ని పాటించక పోవటం మంచిదౌతుంది. ఉదాహరణకి గర్భిణి స్త్రీ ల కి ఉద్యోగాలలో 3 నెలల, “మాటర్నిటీ లీవ్ విత్ పే”, ఉంటుంది. పురుషులకి ఉందదు. ఇక్కడ సమానత్వం పేరుతో ఆడవారికి లీవ్ ఎగ్గొట్టటం కానీ, లేక మగవారికి మూడు నెలల లీవ్ ఇవ్వటం కానీ సరి కాదు. ఎందుకంటే ఆడవారికి ఉండే ప్రత్యేక శారీరక కారణాల వలన.

 

 

హిపోక్రసీ తప్పదు.. మనిషి ఎప్పుడు మారతాడు?

ఒకప్పుడు వామపక్ష మేధావులు ఆంధ్ర ను ఏలుతూ ఉండే వారు. ఒక రచయిత కు నిబధ్ధత (కమిట్-మెంట్) లేకపోతే తప్పుగా చూసే వారు. శ్రీ శ్రీ, కొడవటిగంటి కుటుంబ రావు, రావి శాస్త్రి వంటి వారు ఓ కమిట్మెంట్ తో రచనలు సాగించారు. అయితే అప్పట్లో వీరి రచనలే వెలుగు చూసేవి….వీరి వ్యక్తిగత జీవితాలు జనాల కు అంత గా తెలిసేవి కావు. వీరి రచనల ప్రభావం మధ్య తరగతి బుధ్ధిజీవుల పై అపారం. వారి వారి జీవితాల చివరి దశ లో వారి జీవిత వాస్తవాలను తెలిపే పుస్తకాలు ప్రచురితమయ్యాయి. శ్రీ శ్రీ అనంతం లో చాలా నిర్మొహమాటం గా తన జీవిత విశేషాలను బయటపెట్టారు. రావి శాస్త్రీయం వలన, శాస్త్రి గారి జీవితం ఎలా జరిగిందో కొంత అవగాహన వస్తుంది. అలానే కొ.కు లేఖల వలన , ఆయన కూడా మన లాంటి సగటు మధ్య తరగతి జీవిగానే జీవించారని అర్ధమవుతుంది.
వామ పక్ష భావ జాలాన్ని వ్యాప్తి చేయటం వీరి రచనల ముఖ్య ఉద్దేశాలలో ఒకటి.శ్రీ శ్రీ కవిత్వం చదివి నక్సలైట్ల లో చేరినవారున్నారు. కానీ ఈ వాలుకుర్చీ మేధావులందరూ, మనందరిలానే, పట్టణాలలో సేఫ్ గా, సినిమా పెట్టుబడిదారుల దగ్గరో, పత్రికా కామందుల దగ్గరో ఉద్యోగం చేసుకొంటూ, తమ పిల్లల ఉద్యోగాల కోసం సిఫారసులూ గట్రా చేయించుకొంటూ, సాయంత్రానికి ,ఏ సంగీత కచేరి కో వెళ్ళివస్తూ జీవితాన్ని గడిపారు.
అంటే తాము వ్యతిరేకిస్తున్న పెట్టుబడిదారీ వ్యవస్థ లోనే ఈదులాడుతూ, ఆ వ్యవస్థ కి వినియోగదారులు గానో, ఉద్యోగులు గానో, ఒక్కోసారి చిన్న చిన్న పెట్టుబడి దారులు గానో సహకరిస్తూ, ప్రజల లో మాత్రం వామ పక్ష భావ జాల వ్యప్తి కి కృషి చేశారు.
దీనిని గురించి ఆ రోజుల్లోనే శ్రీ శ్రీ ని ప్రశ్నిస్తే, ఆయన పొట్ట కూటి కోసం సినిమాల లో పని చేస్తున్నానని చెప్పారు. ఓ కూలివాడు పొట్టకూటి కోసం పని చేస్తున్నానంటె సరే., ఎగువ మధ్యతరగతి జీవితం కొన సాగిస్తూ, కార్ల లో తిరగ గలిగిన వ్యక్తి కూడా పొట్టకూటి కోసమే రాస్తారా? పిల్లల విద్య, ఉద్యోగం, ఇల్లు కట్టుకోవటం వగైరా కూడా పొట్ట కూటికిందికే వస్తాయా? అలా అయితే ఓ పారిశ్రామిక వేత్త కూడా తాను పొట్టకూటికోసమె పరిశ్రమ నడుపుతున్నానని చెప్పవచ్చు. మధ్య తరగతి వాడికి ఇల్లు కట్టుకోవటం లేక కారు కొనుక్కోవటం పొట్ట కూడైతే, ఎగువ తరగతి వాడికి భార్యకి డైమండ్ నెక్లేస్ కొనిపెట్టటం పొట్టకూడు అవుతుంది కదా?లేక ప్రత్యర్ధి కంపెనీ తో పోలిస్తే తన కంపెనీ నే లాభాలలో ముందుండటం, ఓ క్యాపిటలిస్ట్ కి పొట్టకూటి తో సమానం కావచ్చు.
కాపిటలిస్టు తన మానసిక అవసరాలను శ్రామికుల భౌతిక అవసరాలతో (పొట్టకూడు) ఈక్వేట్ చేయటం ఎలా సరి కాదో, మేధావులు తమ సౌకర్యావసరాలను పొట్టకూటి తో equate చేయటం కూడా అలానే సరి కాదు.

వామ పక్ష సాయుధ పోరాటాలలో పాల్గొనని వారు, మిగిలిన జనాలు అలా పాల్గొనేలా ప్రేరేపిస్తూ రచనలు సాగించటం ఎంత వరకూ సబబు? ఇదే ప్రశ్న కొ.కు ని అడిగితే, ఆయన “ఓ పెట్టుబడి దారీ ఫాక్టరీ లో మానేజర్ పని చేయడు..చేయిస్తాడు. అలానే వామ పక్ష మేధావులు భావ వ్యాప్తి మాత్రమే చేయటం లో తప్పేముంది?”, అన్నారు. తాము వ్యతిరేకించే పెట్టుబడి దారి నుంచీ ఓ ఉదాహరణ ని, తమ ను సమర్ధించుకోవటానికి ఉపయోగించటం ఎంత వరకూ సబబు?

మానేజ్మెంట్ కూడా మేధో శ్రమ అనిగుర్తిస్తే, అది కాపిటలిజం లో అయినా, కమ్యూనిజం లో అయినా సిగ్గుపడవలసిన విషయం కాదు. మానేజ్మెంట్ అనేది ఏ వ్యవస్థ లో అయినా చెడ్డది కాదు. కాపిటలిజం లోని అన్ని విషయాలనూ వ్యతిరేకించాల్సిన అవసరం లేదు.hierarchy అనేది కాపిటలిజం కి మాత్రమే సంబంధించినది కాదు (బట్టలు వేసుకోవటం లాగా, వావి వరసల లా..). అది కాపిటలిజం కంటే పురాతనమైనది. కపిటలిజం కూడా ఉత్పాదనా సౌలభ్యం కోసం hierarchy ని ఉపయోగిస్తుంది.  క్యాపిటలిస్ట్ కర్మా గారం లో అయినా, కమ్యూనిస్ట్ కర్మాగారం లో అయినాhierarchy తప్పదు. ఒక పని ఇంకో పని కంటే గౌరవప్రదం అనటమే తప్పు. కానీ ఆయా వ్యవస్థ ల లో ఆయా పనుల కున్న ప్రాముఖ్యతా, లభ్యతలను బట్టి,పనుల్లో ఉందే  రిస్క్ ని బట్టీ,వారి శ్రమని బట్టీ,నిబధ్ధతని బట్టీ,.. ఆ పని చేసే వారికిచ్చే గౌరవం లో కూడా నెమ్మది గా తేడా వస్తుంది.
చిక్కంతా, అడవుల లోకి పోయి గన్ను పట్టటం లాంటి పనులలో ఉండే రిస్క్ కి జడిసో,రిస్క్ చేసేంత ధైర్యం లేకో,రిస్క్ చేసేంత నిస్వార్ధత లేకో , రిస్క్ లేని, “సాహిత్యం సృష్టి” వంటి పనులు చేస్తున్నామని నిజాయితీ గా ఒప్పుకోకపోవటం లో ఉంది.

(ఇక రావి శాస్త్రి గారు, “మేధావులందరి చేతా నిర్బంధ శారీరక శ్రమ చేయిస్తే గానీ వారికి శ్రమ విలువ తెలియదు”, అన్నారు. అంటే, ఆయన కు మేధో శ్రమ కూడా శ్రమే నన్న ఆలోచన ఉన్నట్లు లేదు.)

————————————————————–

ఇక ఇప్పుడు నాణానికి ఆవలి వైపు చూద్దాం. మిగిలిన అందరి లానే ఈ మేధావులు కూడా మన సమాజం లోనే పుట్టారు. సమాజం లోని లోటు పాట్లే వారి ప్రవర్తన లోనూ కనపడుతాయి. (రిక్షావాడిని, “ఏమండీ, మీరు”, అని పిలిచే వా.ప. మేధావిని నేను ఇంతవరకూ చూడ లేదు.) వారి స్నేహితులూ, బంధువులూ ఈ సమాజం లోనే ఉంటారు. వారికి కొంత వయసు వచ్చే సరిలి పెళ్ళి అయ్యి,పిల్లలు పుట్టి, సమాజపు బంధాల నుంచీ అంత తేలిక గా బయట పడే అవకాశం ఉండదు.  ఏ యుక్త వయసు లోనో ఈ భావజాలం వైపు ఆకర్షితులౌతారు. ఎంత భావజాలం నచ్చితే మాత్రం, తట్ట బుట్టా సర్దుకొని సాయుధ పోరాటం లోకి వెళ్ళాలనటం సబబేనా?

అందరూ అన్ని పనులూ బాగా చేయలేరు. కొందరి కి గన్ను పట్టటం  గొప్ప గా వస్తే, కొందరికి పెన్ను పట్టి రాయటం గొప్పగా రావచ్చు.  ఎవరికి వచ్చిన పనిని వారు చేయటం మంచిదా , రాని పని లో వేలు పట్టటం మంచిదా?
సరే అడవుల్లోకి వెళ్ళి పెన్ను కు బదులు గా గన్ను పట్టారనుకొందాం. అప్పుడైనా పెట్టుబడి దారి వ్యవస్థ తో పూర్తి గ తెగ తెంపులు సాధ్య మౌతాయా? గన్ను కొనాలంటే డబ్బు కావాలి. ఆయుధాలను చేరవేయాలంటే, బూర్జువా వ్యవస్థ తయారు చేసిన వాహనాలు కావాలి.
ఓ వ్యక్తి నూరు శాతం పె.దా. వ్యవస్థ తో తెగతెంపులు చేసుకోవాలనుకొంటే, ఏ అడవి లోకో వెళ్ళి కందమూలాలు తింటూ, ఆకులు కప్పుకొని బతకాలి…లేక ఎందులో అయినా దూకి చావాలి. చచ్చి సాధించేదేమీ లేదు.బతికి పోరాడితే, ఎప్పటికైనా సోషలిస్టు వ్యవస్థ రావచ్చు.
అడవి లో కూడా ఏ రోగమో వస్తే మళ్ళీ మందు కోసం డబ్బుపెట్టి కొనాల్సిందే! కాబట్టీ పెట్టుబడిదారి లో ఉంటూ, దాని తో పూర్తి గా తెగతెంపులు చేసుకోవటం సాధ్యం కాదు. పెట్టుబ్డి దారి వ్యవస్థే కాదు..,ఏ వ్యవస్థ లో అయినా సరే ఉంటూ,అదే వ్యవస్థ తో తెగ తెంపులు చేసుకోవటం, కాని పని.స్పార్టకస్ బానిస గానే ఉంటూ, బానిస వ్యవస్థ కి వ్యతిరేకం గా పోరాడాడు . బానిస వ్యవస్థ లో ఉండటమంటే, ఆ వ్యవస్థ కి సహకరించినట్లు కాదు. ఇండియన్స్ బ్రిటిష్ వ్యవస్థ లోనే ఉంటూ అ వ్యవస్థ కి వ్యతిరేకం గా పోరాడారు. పురుషాధిపత్యం ఉన్న కుటుంబం లోని స్త్రీ ఆ కుటుంబాన్ని వదిలిపెట్టకుండా, స్త్రీ విముక్తి గురించి ఆలోచించవచ్చు. అంత మాత్రాన ఆమె పురుషాధిక్యత కు సహకరించినట్లు కాదు.

ఓ వ్యవస్థ కి చరమ గీతం పాడే మార్పు ఆ వ్యవస్థ లోంచేవస్తుంది. అలాని ఆ ఆలోచన చేసిన వ్యక్తి హిపోక్రాట్ కాదు.
తెగ తెంపులు అనేది ఆ వ్యక్తి కిమాత్రమే పరిమితమైన మోరల్ డైలమా. ఈ మేధావులు ఎవరూ,కావాలని పెట్టుబడి దారి తో అంట కాగ లేదు. సాధ్యమైతే, పె.దా. వ్యవస్థ తో తెగ తెంపులు చేసుకొని, తన ఆదర్శ వ్యవస్థ లో ఉండాలని అనుకొంటారు. కానీ, అది ప్రాక్టికల్ గా సంభవం కాని విషయం. వ్యవస్థ లో కంట్రోల్ అంతా ధనవంతుల చేతిలోనే ఉంటుంది.   పె.దా వ్యవస్థ లో అధికార వర్గాలు సామాన్య వ్యక్తి కి వేరే ఆప్షన్ లేకుండా చేశాయి. కాబట్టీ, మేధావులు వ్యవస్థ లోనే ఉంటూ, వ్యవస్థని ప్రశ్నించటం  హిపోక్రసీ లా అనిపించినా, వారికి ఆ  దుస్థితి కల్పించింది మాత్రం పె.దా. వ్యవస్థే. కాబట్టీ ఆ హిపోక్రసీ కి బాధ్యత పె.దా. వ్యవస్థ దే ! (దానిని హిపోక్రసీ అనికూడా అనలేము. తన ఇష్టం తో నే ఓ వ్యవస్థ లోఉంటూ, ఆ వ్యవస్థ ని ఇష్ట పడుతూ, ఆ వ్యవస్థ నే విమర్శిస్తే, దానిని హొపోక్రసీ అనవచ్చు. ఇష్టం లేక పోయినా, తప్పని సరై ఓ వ్యవస్థ లో ఉంటూ, ఆ వ్యవస్థ పట్ల తన అయిష్టాన్ని వ్యక్తపరిస్తే, దానిని హిపోక్రసీ అనరు. ) పెట్టుబడి దారి వ్యవస్థ ని ప్రశ్నించే అర్హత ప్రజలందరికీ ఉంటుంది. ఒక్క పెట్టుబడి దారుకి మాత్రమే ఆ అర్హత ఉండదు. ఈ మేధావులెవరూ పెట్టుబడి దారులు కాదు. వారు లాభాలని ని సృష్టించటం కోసం డబ్బుని వాడటం లేదు. జీతం ద్వారా వచ్చిన డబ్బుని తమ వ్యక్తిగత అవసరాలకోసం వాడుతున్నారు.మార్క్స్ ప్రకారం వీరంతా శ్రామిక వర్గమే! (search Das Capital C-M-C)

అయితే వామపక్ష మేధావులు అడవుల్లోకి వెళ్ళి పోరాటం ఎందుకు చేయ లేదు అనే ప్రశ్న వస్తుంది. అందరికీ ఒకే వీలు ఉండకపోవచ్చు. పీకల్లోతు సంసార సాగరం లో మునిగిన వాడికంటే, పెళ్ళికాని యువకుడికి పోరాటం లోకి వెళ్ళే వీలు ఎక్కువ.
అలానే, కొందరి లో altruistic genes ఉంది త్యాగాలు చేయటం వారికి ఈజీ కావచ్చు.

ఈ వామపక్ష మేధావులు వ్యవస్థ లోనే ఉంటూ, తమ భావజాల వ్యాప్తి కోసం చాలానే కృషీ, త్యాగాలూ చేశారు. దారిన పోయే ప్రతి గన్నయ్య కీ వీరి నిబధ్ధత నీ, నిజాయితీ నీ వేలు చూపే అర్హత ఉండదు. వేలు చూపే ముందు, గన్నయ్య లు తాము ఏం చేశామో ప్రశ్నించుకోవలి. తాను మార్క్సిస్టు ని కానంత మాత్రాన, “మార్క్సిస్టులు అయిన వారిని, సోషలిస్టు విలువలకి శిలువ వేసే హక్కు తమకు ఉంది”, అనుకోవటం గన్నయ్యల వెర్రితనం.

అయితే పైకి ఒకటి చెప్పి, వేరే పని చేసే వారంతా సిసలైన సోషలిస్ట్ సానుభూతి పరులా. ఒకప్పుడు జన నాట్య మండలి లో సభ్యుడైన అల్లు రామ లింగయ్య కుటుంబం, తరువాత సినిమా ఇండస్త్రీ మూల స్థంభాలలో ఒకటి గా మారింది. ఇందులో ఏమీ హిపోక్రసీ లేదా?
ఒక వేళ ఆ పాత రోజుల్లో సామ్య వాద వ్యవస్థ వచ్చి ఉంటే, ఇలాంటి వారి ప్రభావం వ్యవస్థ పై ఎలా ఉండేది? వ్యక్తుల ప్రవర్తన ఉన్నతం గా మారనపుడు, సొషలిస్ట్ చట్రం కుంగిపోక తప్పదు. అది రష్యా లో నిరూపించబడినది. మరి వ్యక్తుల ప్రవర్తన ఆదర్శవంతం గా ఎలా మారుతుంది. భావజాల వ్యాప్తి ద్వారా సాధ్యమా? భావజాలం కేవలం ఉపరితల అంశం మాత్రమే. చాలా మంది భావజాలం లో ఉండే భావోద్వేగానికి ఆకర్షితులు కావచ్చు. కానీ, వారి ప్రవర్తన లోని లోపాలు అలానే ఉండ వచ్చు.
ప్రవర్తన మారాలంటే, మామూలు మానవుల్లో (altruistic genes లేని వారి లో) అది మనుగడ ను ప్రభావితం చేయటం ద్వారానే సంభవం. అంటే, మనిషి తన మనుగడ కి సొషలిస్ట్ విలువలు ఉపయోగపడితే వాటిని అనుసరిస్తాడు. లేక పోతే ధనస్వామ్య విలువలు ఉపయోగపడితే వాటిని అనుసరిస్తాడు. ఒకప్పుడు పల్లెలలో సమిష్టి జీవనం చక్క గా ఉండేది. దానికి మూల కారణం కుటుంబాలకి ఒకరి మీద ఒకరికి ఉండే mutual dependency. ఒకరి ఇంట్లో పెళ్ళైతే నలుగురు వచ్చి ఓ చెయ్యేసేవారు. ఎందుకంటే తమ ఇంట్లో పెళ్ళైతే మిగిలిన వారి సహకారం కావాలి కాబట్టీ…  అది ఓ సంస్కృతి గా ఉండేది (“ఒక్కరి కోసం అందరూ, అందరి కోసం ఒక్కరు”, అన్న శ్రీ శ్రీ మాట కి దగ్గర గా ఉండేది ఈ సంస్కృతి). కానీ క్రమం గా జనాలు చదువుకొని, ప్రయాణాలు చేసి పట్టణాలకు చేరుకొన్నారు. ఇక్కడ డబ్బుతో అన్ని పనులూ అయిపోతాయి. కాటరింగ్ కి ఇస్తే ఫంక్షన్ జరిగిపోతుంది. పక్కవాడి తో సంబంధం లేదు. ఇక్కడ జనాల దగ్గర డబ్బులు ఉన్నాయి. ప్రజలు ఈ సంస్కృతి కి కూడా అలవాటు పడ్డారు. అప్పుడప్పుడూ పాతరోజులు గురించి తలచుకొన్నా, మళ్ళీ పల్లెటూళ్ళకి వెళ్ళటానికి ఎంత మంది సిధ్ధపడతారు? కాబట్టీ మన లో చాలా మంది సోషలిస్ట్ వ్యవస్థ మీది ప్రేమ తో దానిని అనుసరించం. అది మన వ్యక్తి గత అవసరాలను తీర్చినంత కాలం దానిని ఆదరిస్తాం.

ఎవరో altruistic genes ఉన్న వాళ్ళు మాత్రం ఏ వ్యవస్థ లో అయినా సమాజం కోసం తమ జీవితాన్ని ధారపోస్తారు, ఇక ముందు కూడా అలా పోస్తూనే ఉంటారు. సమాజం లో అందరూ ఇలాంటి త్యాగ రాజులే ఉంటే ఆ సమాజం రిస్క్ లో పడుతుంది….
ఓ ఊరికి వరద వచ్చి, కరకట్ట కి గండి పడిందనుకొందాం. ఊళ్ళో కొంతమంది కరకట్టకి అడ్డువేయటానికి ప్రయత్నిస్తారు. అయితే అందులో రిస్క్ ఉంది. వరద సడన్ గా పెద్దదైతే కొట్టుకొని పోతారు. ఊర్లో అందరూ త్యాగరాజులై, అందరూ గండి వద్దకు వెళ్తే, వరద ఉధ్ధృతి సడన్ గా పెరిగితే, ఊరి జనమంతా కొట్టుకొని పోతారు. అదే, కొందరైనా స్వార్ధపరులు ఉంటే , ఆ  కొందరు స్వార్ధపరులు ఊరు విడిచి ఎస్కేప్ అవటం వలన, ఊర్లో కొంతమందైనా మిగులుతారు. అందుకే పరిణామ సిధ్ధాంతం ప్రకారం ఓ జాతి లో స్వార్ధపరులూ, త్యాగధనులు, పిరికివాళ్ళూ, ఇలా అందరూ ఉండాలి. వైవిధ్యం లోనే మనుగడ ఉంది.

వ్యక్తి బుర్ర లోనే కులం, మతం, మత విలువలూ, సామాజిక చట్రాలూ ఉంటాయి. వ్యక్తులెవరూ లేకపోతే సామాజిక చట్రం ఉందదు. కానీ వ్యక్తి  లో సమాజ పరిధిలో లేని అంశాలు ఉనాయి. సమాజం కూడా జీవ జాతుల పరిణామం లోంచే వచ్చింది. మనిషి శరీరం కూడా జీవ పరిణామ ఫలమే. మనిషి యొక్క వ్యక్తిగత ఆరోగ్యం లాంటి విషయాలు సమాజం పరిధి బయట ఉంటాయి. అలానె మనిషి జనన మరణాలు వ్యక్తిగతమైనవి. ఇవి సమాజంతో పంచుకోలేనివి. అందుకే, మరణానంతర జీవితం, దేవుడు మొదలైన వి షయాలు వ్యక్తిగతం గా ఉంటాయి. సమాజ పరిధి లో లేని అంశాలు వ్యక్తి లో ఇమిడి ఉండటం వలన, సమాజ చట్రాన్ని మార్చటం ద్వారా, మనిషి ప్రవర్తనని పూర్తిగా కంట్రోల్ చేయలేము. అంటే, సమాజం ప్రభావితం చేయగల అంశాలు మనిషిలో కొన్ని మాత్రమే ఉంటాయి. సమజం పరిధి బయట ఉందే ఫిజియాలజీ, జీన్స్ లాంటి అంశాలు మనిషిని ప్రభావితం చేస్తాయి. వ్యక్తిని పూర్తి బుధ్ధిమంతుడి గా చేయటం పూర్తిగా  సొషలిస్ట్ వ్యవస్థ పరిధి లో మాత్రమే ఉందదు.
అయితే మనిషి పరిణామ క్రమం లో, బట్టలు వేసుకోవటం, వావి వరుసలు పాటించటం లాంటి విలువలని అందరూ పాటిస్తున్నారు కదా. అలానే సోషలిస్ట్ విలువలను, మేధావులు ప్రయత్నించగా ప్రయత్నించ గా, జనాలందరూ  కొంత కాలం తరువాత పాటిస్తారేమో?
కుటుంబ వరుసలకూ, బట్టలు వేసుకోవటానికీ…….. మనుగడ కి సంబంధించిన కారణాలూ, మనిషి బ్రెయిన్ కి సంబంధించిన భావోద్వేగ జీన్స్ లో వచ్చిన మార్పులూ, మనిషి కి పెరిగిన మెమరీ, మనుగడకి సంబంధిన కారణాలూ (కుటుంబం విషయం లో), ఉన్నాయి. కానీ సోషలిస్ట్ విలువల విషయం లో, ఇటువంటి మనుగడ సంబంధమైన సపోర్ట్ మనిషికి లేదు. సామ్యవాద వ్యవస్థ ఎల్ల కాలం నిలబడాలంటే, అందరూ నిస్వార్ధ జీవులవ్వాలి.  అలా అన్ని పరిస్థితులలోనూ, కాలాలలోనూ ఉండటం బయలాజికల్ గా altruistic genes ఉన్న వారికి మాత్రమే సాధ్యం. కానీ, వారిశాతం చాలా తక్కువ. కాబట్టీ… సోషలిస్ట్ వ్యవస్థ వచ్చినా అది ఎల్ల వేళ లా నిలబడలేదు. కొంత కాలం, దాని వలన వ్యక్తి కి ఉపయోగం ఉన్నంత వరకూ నిలబడుతుంది. వ్యవస్థ లోని అందరివ్యక్తులూ మంచిగా ఉంటే మాత్రమే నిలబడే చట్రం ఎక్కువ కాలం మనలేదు. అందరూ, అన్ని కాలాలలోనూ నిస్వార్ధం గా ఉండటం ఎంత సంభవమో, ఎల్ల కాలం మనగలిగే సోషలిస్ట్ వ్యవస్థ కూడా అంత సంభవం.

మనిషి మనుగడ ను ప్రభావితం చేసే, శాస్త్ర సాంకేతిక, ఉత్పత్తి రంగా ల లోని మార్పుల వలనే మనిషి లో మార్పు సాధ్యమౌతుంది.
మనిషి లో మెచ్యూరిటీ అనేది ఇవాల్వ్ అవుతూ వస్తుంది.ది సడన్ గా రాదు. ప్రపంచం లోని విప్లవాలన్నిటి ముందూ, కొన్ని శతాబ్దాల పాటు ప్రజలలో క్రమం గా పేరు కొన్న ఆగ్రహమే, సమాజం లో ని అందరి దృష్టినీ ఆకర్షించిన ఒక పాలక వర్గ దుశ్చర్య వలననో, ఓ అన్యాయ విధానం వలననో, ఒక్క సారి పెల్లుబికుతుంది. విప్లవం తరువాత వచ్చిన వ్యవస్థ, ముందున్న వ్యవస్థ కంటే అన్ని వేళల మెరుగు గా ఉందదు. బ్రిటిష్ విప్లవం తరువాత క్రాంవెల్ హయాం, ఫ్రెంచ్ విప్లవం తరువాతి నెపోలియన్8 హయాం, మొన్నటి ఈజిప్ట్ విప్లవం తరువాతి ప్రభుత్వాలే ఇందుకు సాక్ష్యం. అయితే విప్లవాల తో సంబంధం లేకుండా, ప్రజల awareness పెరిగేకొద్దీ ప్రజల హక్కులు మాత్రం మెరుగవుతూ వచ్చాయి .
విప్లవం తరువాత వచ్చే ప్రభుత్వాలు, ప్రజల చైతన్యాన్ని బట్టి ఉంటాయి. ఆ చైతన్య స్థాయి కంటే ఉన్నతం గా ఉన్న వ్యవస్థ వచ్చినా అది విజయవంతం కాలేదు. రష్యా విప్లవం తరువాత, లెనిన్ వలన వచ్చిన సామ్యవాద వ్యవస్థా, ఇండియాలో స్వతంత్రం తరువాత నెహ్రూ భారత ప్రజలకి బహుకరించిన ప్రజాస్వామ్య వ్యవస్థా ఇందుకు ఉదాహరణలు. ప్రజల చైతన్య స్థాయి కంటే చాలా ఉన్నతం గా ఉన్న ఈ వ్యవస్థ లు విజయవంతం కాలేకపోయాయి. ఎవరో ఇవ్వటం వలన వచ్చిన వోటు హక్కు విలువ భారత ప్రజలకు ఇంకా తెలియాల్సి ఉంది. అదే, ఫ్రాన్స్ విప్లవం తరువాత అక్కడి ప్రజలు పోరాడి సాధించుకొన్న వోటు హక్కును, వారు చాలా విజ్ఞత తో ఉపయోగించారు.

 

ఏమయ్యా చంద్ర బాబూ, ఇంకా రెండు కళ్ళ సిధ్ధాంతమంటావు, ఓ కంట్లో కారం కొట్టించుకొన్నాక కూడా

ఏమయ్యా చంద్ర బాబూ, ఇంకా రెండు కళ్ళ సిధ్ధాంతమంటావు, ఓ కంట్లో కారం కొట్టించుకొన్నాక కూడా! మీరు విభజన చట్టాన్ని సరిగా పాటించటం లేదంటే, “మీరు మొదట తుంగ లో తొక్కాకే మేం మొదలెట్టాం!” అని నిష్కర్ష గా చెప్పలేవు. ఉమ్మడి రాజధాని లో law and order గవర్నర్ చేతి లో ఎందుకు లేదని గట్టి గా అడగ లేవు?..అడిగించను కూడా లేవు.. తాగు నీటికి ఓ నాల్గు టీఎంసీ ల నీటిని ఎందుకివ్వరని గట్టి గా అడగలేవు.. ..మీ కరెంట్ కోసం , మేము నీళ్ళెందుకు వదులుకోవాలని అడగాలేవు, నీ మంత్రుల చేత అడిగించా లేవు!మా దగ్గర ఉత్పత్తి చేసిన కరెంట్ మాకే, అని ఎందుకు ఢంకా భజాయించవు?మీ అసెంబ్లీ కి పవర్ కట్ చేస్తామంటే, “జెనరేటర్ ల తో నడుపుకొని, డీజిల్ బిల్లు మీకు పంపిస్తాములే!”, అనీ చెప్పలేవు.
ఫీజు రీయంబర్స్-మెంటు గురించి కాంగ్రెస్ వాళ్ళు (డొక్కా ప్రభృతులు) కోర్టు లో వేస్తే గానీ గతి లేదు..(అలా అని కాంగ్రెస్ ని క్షమించామని కాదు) . ఎందుకూ?  .అక్కడ ఏ ఓట్లు పోతాయో అని. ఎప్పటికైనా అక్కడ చక్రం తిప్పకపోతానా అని..ఓ ఆశ..ఈ లోగా ఇక్కడి వాళ్ళు ఏమైపోయినా పర్లే..ఎందుకంటే నీ పని జరిగిపోయింది..గద్దె నెక్కావు. తెలంగాణ కు కూడా న్యాయం చేస్తాం అంటావు.పక్క రాష్ట్రాలకి న్యాయం చేయటం గురించి నీలా పాటు పడే ముఖ్యమంత్రి నాకు 29 రాష్ట్రాలలోనూ, ఏ కాలం లోనూ కనిపించలేదు.  .ముందు నిన్ను ప్రతినిధి గా ఎన్నుకొన్న వాళ్ళ మనోభావాలకీ, ఆశలకీ ప్రాతినిధ్యం వహించవయ్యా మగడా! ఎక్కడో పక్క రాష్ట్రం లో జరిగిన రైతుల ఆత్మ హత్యలకీ, నీకూ ఏమిటి సంబంధం? వాళ్ళ చేత నువ్వు తిట్టించుకొని కూడా, మళ్ళీ ఎందుకు అదే శైలి లో రెస్పాన్స్ ఇవ్వటం లేదు? మా ప్రతినిధివైన నిన్ను తిడితే, మమ్మల్ని తిట్టినట్లు కాదా? మా ముఖ్యమంత్రి వైన నీకు, మా కంటే,  నిన్ను రోజూ తిట్టే పక్క రాష్ట్రం మీద ధ్యాస ఎక్కువైనట్లు ఉంది. ఓహో..నా పార్టీ అక్కడ కూడా ఉంది అంటావా? మరి మాకు కరెంట్ ఇస్తున్నావని, నీ పార్టీ ఆఫీసు మీద అక్కడ దాడి చేస్తే, ప్రతి గా ఏం చేయగలిగావు..ఒహో.. అక్కడ ఓట్లు పోతాయని భయమా? తుమ్మితే ఊడే ముక్కు ఎంత కాలం?

నిన్ను తెలంగాణ ముఖ్యమంత్రీ, మంత్రులూ విమర్శిస్తున్నట్లు, నువ్వు ఏ కర్నాటక ముఖ్య మంత్రి నో తిట్టు. కర్నాటక వాళ్ళ ప్రతి స్పందన ఏమిటో తెలుస్తుంది. చీటికీ మాటికీ మన రాష్ట్రం వ్యవహారలగురించి పేలుతూ ఉండే పక్క రాష్ట్రం వారికి, “మీ విషయం మీరు చూసుకోండి, మా వ్యవహారం మేం చూసుకొంటాం”, అని ఎందుకు చెప్ప లేక పోతున్నావ్? ఓహో నీ పార్టీ కి తెలుగు ప్రజలందరూ కావాలా(మాది తెలుగే కాదు పొమ్మన్న వారి ని వదిలేసి! )? మరి తెలుగు ప్రజలందరికీ నీ పార్టీ కావాలో ఒద్దో నీకు తెలీదా? నీకు రెండు వైపుల వాళ్ళూ కావాలి. మరి అవతలి వాళ్ళ కి నువ్వు అవసరమా? మీ వాళ్ళ విగ్రహల ను తీసుకొని పొమ్మంటే, తెలంగాణ నాయకుల విగ్రహాలను కూడా ఆంధ్ర లో పెట్టిస్తాం అంటావు. ఆంధ్ర లో ఏప్రాంతమైనా ఉమ్మడి రాష్ట్రానికి రాజధాని గా ఉందా? రెండు రాష్ట్రాల కీ ఉమ్మడి రాజధాని ఆంధ్ర లో ఉందా? “ఉమ్మడి రాజధాని లో ఓ రాష్ట్రం వారి విగ్రహాలే ఎందుకుండాలి?” అని అడగలేవు. అక్కడి వారి విగ్రహాలు ఇక్కడ పెట్టటం లో తప్పు ఉందని కాదు. బ్లాక్ మెయిల్ కి లొంగటం, నీ ప్రాంతం వారి కి కూడా ప్రాంతీయ అస్థిత్వ భావాలు ఉంటాయని నువ్వు గుర్తించినట్లు కనపడదు. మనోళ్ళె కదా వీళ్ళ గురించి పట్టించుకొనేదేముంది అనుకొంటున్నావా?

నీ ప్రత్యర్ధి జగన్ కూడా నీ లానే, “ఎప్పటికైనా తెలంగాణ లో పాగా వేయక పోతానా!”, అని పగటి కలలు కంటున్నాడు. మీ ఇద్దరి expansionist dreams, మన రాష్ట్ర ప్రయోజనాలకి ఖచ్చితం గా విరుధ్ధం గా ఉన్నాయి (మీకూ, మీ పార్టీలకూ, దీర్ఘ కాలం లో లాభం ఉండవచ్చు గాక! కానీ మన రాష్ట్రానికి మాత్రం, మీ pipe dreams వలన ఏ కాలం లో అయినా నష్టమే. ఇప్పటి దాకా , తొండలు గుడ్లు పెట్టని ప్రాంతాలని ఉధ్ధరించింది చాలూ..ఇకనైనా మన రాష్ట్రం పై దృష్టి పెట్టండి) . లేక పోతే, మా ప్రయోజనాలను రక్షించటానికి, మేము కూడా ఆంధ్రా పార్టీ పెట్టుకొంటాం (తెలుగు నాడనో, సీమాంధ్ర సిమ్హమనో, మరొకటో..పేరుదేముంది లే!).

……….పని లో పని గా సినిమా వాళ్ళూ, టీ వీ చానళ్ళకు ఓ విజ్ఞప్తి..అయ్యలూ, మీరు గత రెండు మూడేళ్ళ లోనూ, మీ స్వార్ధానికి ఏన లేని సేవను చేసుకొన్నారు, మా రాష్ట్రానికీ దాని ప్రయోజనాలకూ మితి మీరిన హాని చేశారు. ఇక మీరు మా పక్క కి రాక పోతే మంచిది. వస్తే, మా రాష్ట్ర ప్రయోజనాలను దృష్టి లో పెట్టుకోండి, అంతే కానీ మీ ఆస్తుల పరి రక్షణను కాదు.

పాత ఆధిపత్య వర్గాలే.. .. ..

తెలంగాణ రాష్ట్రం ఏర్పడక ముందు కొందరు ఆంధ్ర బహుజన మేధావులు, రాష్ట్రం విడిపోతే, రెండు రాష్ట్రాల లోనూ అగ్ర కుల ఆధిపత్యం తగ్గిపోతుందనీ, బహుజనులు అధికారానికి దగ్గరవుతారనీ, ఓ వాదన చేశారు. “ఈ వాదన కి ప్రాతిపదిక ఏమిటబ్బా?”, అని అప్పట్లో అనుకొని, “అంత మేధావులు చెప్పారంటే నిజమే అయి వుంటుంది లే!”, అనుకొని నా ఆలోచనలను నొక్కేసుకొన్నాను.

వాస్తవం గా , 23 జిల్లాల పెద్ద రాష్ట్రం లో ఐదారు జిల్లాల కి పరిమితమైన కమ్మా, వెలమ , రాజు వంటి కులాల ఆధిపత్యం మొత్తం మీద పరిమితం గా ఉంటుంది.23 జిల్లాల రాష్ట్రాన్ని సగం, సగం రెండు రాష్ట్రాలు గా విడగొట్టినపుడు, ఆ ఐదారు జిల్లాలూ మొత్తం ఏదో ఓ రాష్ట్రం లో పడి తే, పదీ పరక జిల్లాల చిన్న రాష్ట్రం లో వీరి డామినేషన్ ద్విగుణీకృతం అవుతుంది. రెండు రాష్ట్రాలు ఏర్పడినాక జరిగిందేమిటయ్యా అంటే, తెలంగాణ లో వెలమా, రెడ్డీ ఆధిపత్యం బిగుసుకొని పోతే, ఆంధ్ర లో కమ్మా రెడ్డీ see/saw కంటిన్యూ అవ్వబోతోంది. విజవాడ రాజధాని అంటే, ఈ hegemony మరింత బిగుసుకొని పోవటమే!

రాష్ట్రం విడిపోకుండా ఉంటే, రాష్ట్ర చరిత్ర లో మొట్టమొదటి సారి గా సంకీర్ణం ఏర్పడాల్సిన పరిస్థితి ఉండేది. సంకీర్ణ ప్రభుత్వాలు ఏర్పడటం అనేది ఆధిపత్యం సడలటానికి ఓ మొదటి మెట్టులాంటిది. రాష్ట్ర విభజన ద్వారా సామాజిక సమీకరణాలలోని ఆ అవకాశాన్ని కోల్పోయి మళ్ళీ పాత ఆధిపత్యాలే, ఇంకా బిగిపోయాయి.

మొత్తానికి రాష్ట్రన్ని విడగొట్టటానికి ఎవరి కాకి లెక్కల తో వారు ఓ పుల్ల పెట్టారు.

తెలంగాణ వాదానికి రూట్ కాజ్..తెలంగాణ వాదానికి మూల కారణం?

ఓ రెండేళ్ళ కిందట తెలంగాణ వాదం గురించి నేను రాసిన టపా ఇది. ఈ సమస్య రాజుకొన్నపుడల్లా నా మదిలో అనేక ఆలోచనలు సుడులు తిరుగుతుంటాయి. కిందటి టపా లో కొంతమంది కామెంట్స్ ఈ నా పాత టపా ని గుర్తుకు తెచ్చాయి.

సాధారణం గా తెలంగాణ వాదం(సమైక్యం గురించి కూడా) గురించిన చర్చ ఇలా నడుస్తుంది.
1.ఫలాన ఫలానా కారణాల వలన ప్రత్యేక తెలంగాణ అవసరం (ఉదా: వెనుకబాటు తనం, తెలంగాణ వస్తే నీళ్ళూ, ఉద్యోగాలూ రావటం, దోపిడీ, ఆంధ్ర రాజకీయ నాయకులు వగైరా).
2. వ్యతిరేకం గా వాదన చేసేవాళ్ళు ఆ కారణాలు చాలా వరకూ తప్పని వాదిస్తారు. ఒక్కోసారి నిరూపిస్తారు.
3. ఐనా సరే తెలంగాణ కావాలి. మిగిలిన వాదనలన్నీ తరువాత అనేది తె. వాదుల చివరి స్టాండ్ అవుతుంది.
అంటే వెనుక బాటు, దోపిడీ ఇవన్నీ మూల కారణాలు కాదు. తెలంగాణ కావాలనే ఆకాంక్ష కి వేరే ఏదో కారణం ఉంది. మిగిలినవన్నీ (అభివృధ్ధీ,వెనుక బాటు లాంటివి) ఆ ఆకాంక్షని జస్టిఫై చేయటం కోసం, నెరవేర్చుకోవటం పై కి చెప్పే కారణాలే. అందుకనే జస్టిఫికేషన్ కోసం చెప్పే కారణాలన్నీ వీగిపోయినా ఆకాంక్ష అలానే మిగిలి ఉంది.

సమూహానికి/మనిషికి ఒక బలమైన ఆకాంక్ష ఉన్నపుడు, దానికి వ్యతిరేకం గా ఉండే ఏ మంచినీ పట్టించుకోడు. ఆ మంచిని అనుమానం గా చూస్తాడు. అనుకూలం గా ఉందే ఏ చెడ్డనైనా చూసీ చూడనట్లు పోతాడు. (ఉదా: ఆంధ్ర లో/తెలంగాణ లో విగ్రహాలు పగలగొట్టారు–ఏదో కొందరు ఆకతాయిలు చేశారు లే. ******అవినీతి తగ్గుతుంది — ముందు మాది మాకివ్వండి, తరువాతి విషయాలు తరువాత ). మనిషి తన కోరిక తీరటానికి (తనకు లాభం వచ్చే విషయాలలో) చిన్న చిన్న విలువలూ, సూక్తులూ పక్కన పెడతాడు. సూక్తులన్నీ ఎవరో రా.నా. లకి మాత్రమే చెప్పాలి.

అలానే అపోజిషన్ వాడి మీద బురద జల్లటం,రంధ్రాన్వేషణ,వాడి లోపాలను గోరంతలు కొండంతలు చేయటం, తమ లోపాలను గొప్పలు గా చెప్పటం వగైరాలు(మా ఉజ్జమమే ప్రజాఉజ్జమం, వాళ్ళ ది నకిలీ ఉజ్జమం, మా పిల్లలే బలిదానాలు చేసుకొన్నారు, వాళ్ళ పిల్లలవి కావు.  మా దీచ్చలే గొప్ప దీచ్చలు,వాళ్ళవి నాటకాలు..  ). అందుకే నాకు ఉజ్జమాలంటే చిరాకు.

అందుకనే మూల కారణం ఏమిటి అని ఆలోచించటానికి ఈ టపా లో ప్రయత్నించాను.
ఇదే క్రమం సమైక్యానికీ వర్తిస్తుందనుకొంటా..!

ఇక ముందు ఈ విషయం పై రాయనవసరం లేదనిపిస్తోంది.

——————————————————————————————————————–

మధ్య కోస్తా లో ఉన్న మా ఊరి లో మా ఇంటి పక్కన ఒక కుటుంబం ఉండేది. మా చిన్నప్పుడు వాళ్ళ పిల్లలతో నేనూ మా తమ్ముడూ ఆడుకుంటూ ఉండేవాళ్ళం. మా రెండు కుటుంబాల మధ్యా మంచి స్నేహమే ఉండేది. నాకు ఓ పదేళ్ళు ఉన్నపుడు మా పొరుగు కుటంబం నెల్లూరుకు వలస వెళ్ళారు. అక్కడ ఒక ఐదేళ్ళు గడిపాక, వరస కుదరక మళ్ళీ మా ఊళ్ళోని వాళ్ళ ఇంటికే వచ్చేశారు. తిరిగి వచ్చిన తరువాత వాళ్ళ కి చాలా వరకూ నెల్లూరు యాస వచ్చేసింది. అప్పటికి పదిహేనేళ్ళున్న మా తమ్ముడికి అది వింతగా అనిపించటమే కాక, తప్పుగా అనిపించింది. “ఊరంతా ఒక భాషైఏ వీళ్ళది వేరే యాసా..ఎచ్చులు పోవటం కాకపోతే!” అని వాళ్ళ పిల్లలని వెక్కిరించేవాడు. వాళ్ళూ నెల్లూరు వెళ్ళిన ఐదేళ్ళ లోనూ మా నాన్న పూరిల్లు తీసి డాబా వేశాడు. వెక్కిరించిన మా తమ్ముడికి అవతలి వాళ్ళూ దానిని ఈజీ గా తీసుకోవాలని ఉడేది. కానీ వాళ్ళు దానిని సహజం గానే పెద్ద అవమానం గా భావించేవారు. మా తమ్ముడు వెక్కిరించటం వలన మా పక్క వాళ్ళ పిల్లలతో పాటు పెద్ద వాళ్ళు కూడా నెమ్మదిగా మా పై అసంతృప్తి పెంచుకోసాగారు. కొన్నాళ్ళకి మేము ఏ పని చేసిన వాళ్ళకి చెడ్డ గా కనిపించేది.

రాను రానూ వాళ్ళ ధొరణి చాలా అసఖ్యం గా మారింది. మా అమ్మ ఒక సారి పక్క వాళ్ళ అమ్మాయికి జామ పళ్ళు ఇవ్వబోతే, ఆ అమ్మాయి “మా అమ్మ తీసుకోవద్దని చెప్పింది”, అంది. ఇంకోసారి ఏదో పూజకి వాళ్ళని పిలిస్తే, వాళ్ళు,”పూజకి పిలిచి మమల్ని సరిగా పలకరించలేదు” అని ఎవరితోనో చెప్పారు. కొన్ని నెలలకి మా డాబా గోడలపైన అంట్లు కడిగిన నీళ్ళూ పొయ్యటం, మా వైపు చెత్త వెయ్యటం మొదలయ్యింది. చిలికి చిలికి గాలి వాన అయినట్లు ఈ చిన్న చిన గొడవలు ఇరు కుటుంబాలకీ మధ్య సరిహద్దు తగాదాలకి దారితీసింది. ఈ తగాదాలలోకి ఊళ్ళోని రెండు ముఠాల నాయకులూ ప్రవేశించారు. మా పక్క వాడి ప్రవర్తన ఏ మాత్రం క్షమార్హం కాదని మా నాన్న ని సపోర్ట్ చేసిన నాయకుడు చెప్పాడు. మా నాన్న చేత కోర్ట్ కేసులు వేయించాడు. తరువాతి పంచాయతీ ఎన్నికలలో మా కుటుంబం యావత్తూ ఆ నాయకుడికే ఓట్లు వేశాం.ఈ లోపల కోర్ట్ కేసుల్లో డబ్బు వదిలి, ఓ రెండు సెక్షన్లు తెలిసి వచ్చాక మా పక్కింటి వాళ్ళూ మేమూ కాంప్రమైజ్ అయ్యాం..అలా అవటం రెండు పక్షాల నాయకులకీ ఇష్టం లేకపోయినా కూడా! అప్పటికి మా పక్కింటాయన కూడా డాబా ఇల్లు కట్టాడు. వాళ్ళ భాష మళ్ళీ మా ఊరి భాష కి మారిపోయింది.

అదే విధంగా..

యాభైలలో ఉభయ పక్షాలలోనూ, ముఖ్యం గా కమ్యూనిస్ట్లలో విశాలాంధ్ర భావన బలం గా ఉండేది. అయితే,
ఈ రాష్ట్రం ఏర్పడటానికి వ్యవహార పరం గా కారణం “తెలుగు వారందరికీ ఒకే రాష్ట్రం ఉండాలి”, అని కాదు. ఆ రోజుల్లో తెలంగాన లో కమ్యూనిస్ట్ ల ప్రాబల్యం ఎక్కువ గా ఉండేది. ఆంధ్ర లో కాంగ్రెస్ గెలిచింది. కమ్యూనిస్ట్ల ప్రాబల్యానికి గండి కొట్టాలనుకొన్న నెహ్రూ ఆంధ్ర తెలంగాన ని కలపటం ద్వారా అది సాధిద్దామనుకొనటమే ఈ రాష్ట్రం ఏర్పడ్టానికి ప్రాక్టికల్ గా ముఖ్య కారణం.
ముస్లిం పరిపాలకుల కాలం లో తెలంగాణ ప్రాంతపు భాషా, సంస్కృతీ చాలా వరకూ ప్రత్యేకత సంతరించుకొన్నాయి. ఒకే రాష్ట్రం గా ఏర్పడినపుడు , ఆంధ్ర సమాజం చదువులోనూ, ప్రసార ప్రచార సాధనాలలోనూ,రాజకీయ సామాజిక వ్యవస్థలలొనూ కొంత ముందు ఉంది. ఆయా రంగాలలో వారి ఆధిపత్యం వలన, తమ భాషే సరైనది అనే అభిప్రాయం వారిలో ఏర్పడింది. ఒక వేళ నిజాం తన రాజ్యాన్ని ఆంధ్ర ప్రాంతం కంటే ముందుకు ప్రగతి పధం లో నడిపించినట్లైతే, తెలంగాన ప్రాంతపు భాషా, సంస్కృతే నిజమైనవి గా చెలామణి అయ్యేవి. ఉదాహరణకు కేరళలోని తిరువంకూరు (ట్రావంకోర్), కర్నాటక లోని మైసూరు సంస్థానాల భాషే అసలైనది గా అక్కడ చెలామణి అవుతోంది(ఆయా రాష్ట్రాలలో బ్రిటిష్ వారు ఏలిన ప్రాంతాలతో పోలిస్తే). ఆయా రాజులు వారి కాలం లో తమ రాజ్యాలలో చేసిన అభివృధ్ధి వలన అది సాధ్యమయింది.

నిజాం ఏలుబడి లో దొరల కింద రైతు పని చేసినా, భూస్వాములు అంతటినీ కబళించే సంస్కృతి ఉండేది. దాని వలన రైతులు “పని చేయటం వలన ఏమి ఉపయోగం?”, అనుకొని నిరాసక్తం గా ఉండేవారు. ఇది అక్కడి సంస్కృతి లో ఒక భాగమైంది. కానీ ఈ ఆధునిక యుగం లో తెలంగాణ లోని యువకులు ఎంతో సమర్ధవంతం గా అని రంగాలలో దూసుకొని పోతున్నారు. ఈ సంస్కృతి వారికి వర్తించదు.

పైకి వెళ్ళిన పక్క వాడిని చూసి అసూయ నో ఈర్ష్యనో కలిగి ఉండటం మానవ సమూహాల్లో సహజం (ఈ విషయాన్ని ఆయా మనుషులలోని సంస్కారం ఒప్పుకోక పోయినప్పటికినీ). ఒక ఎకరమో అరో అమ్ముకొని హైదరాబాదు కి చేరి ఇక్కడ ఓ సైటు కొనుక్కొని, హడావిడి చేసే ఆంధ్ర ప్రాంతం వారు తెలంగాణ  వారి లో కూడా ఇలాంటి భావావేశాలను రేకెత్తించటం కూడా అంతే సహజం.హడావిడీ, అజమాయిషీ చేసే వారికి అలా చేయటం చిన్న విషయమే. కానీ అజమాయిషీ చేయించుకొన్న వారికి (తెలంగాణ వారికి) అది సహజం గా సహించరాని విషయం, అనేదానిని ఆంధ్ర వారు గమనించలేదు.

తొంభై ల మధ్య నుంచీ రాష్ట్ర రాజకీయ ముఖచిత్రం లో వచ్చిన మార్పులు, రాష్ట్ర రాజకీయ నాయకత్వం లో తెలంగాణ వారి స్థానాన్ని గణనీయం గా తగ్గించి వేశాయి. ఒక పార్టీ ముఖ్యమంత్రులను తరచుగా మార్చే విధానానికి స్వస్తి చెప్తే, ఇంకొక పార్టీ ఏక కుటుంబ పాలన కు పరిమితమై పోయింది. దీని వలన తెలంగాన లోని నాయకులు గ్లాస్ సీలింగ్ కు గుద్దుకోవలసి వచ్చింది. కానీ ఈ అంశం మూల కారణాలలో ఒకటి కాదు.

ఈ మూల కారణాల వలన రాష్ట్రం ఏర్పడిన కొత్తలో “మనము” గా ఉన్న భావన అనతి కాలం లోనే “మీరు”, “మేము” గా విడిపోయింది. తెలంగాణ వాదానికి మూల కారణం ఇదే. ఒక్కసారి ఈ వేరు భావన ఏర్పడిన తరువాత ప్రతి విషయాన్నీ అదే ధోరణి లో అనుమానం తో చూడటం వలన (అలా చూడవలసిన పరిస్థితి లేక పోయిన విషయాలలో కూడా) ఎక్కువయింది.ఒక సమయం లో తెలంగాణ ప్రాంతీయులకి జరిగిన పొరపాట్లు (అన్యాయాలు కావు..ఎందుకంటేఅవి కావాలని ద్వేషం తో చేసినవి కావు.అలానే ఆయా పనుల పర్యవసానం దృష్టి లో పెట్టుకొని చేసినవి కావు) వేరొక సమయం లో ఆంధ్ర ప్రాంతానికీ జరిగాయి. కాకపోతే ప్రస్థుతం సమైక్యం అంటున్న ఆంధ్ర ప్రాంతీయులు ఆ పొరపాట్లను పైకి చెప్పటం లేదు. అలా చెప్పితే వాటిని భూతద్దం లో చూపించే ప్రత్యేక వాద రా.నా లు అక్కడా ఉన్నారు. ఈ విబేధాలు మొదట్లో ప్రజలలో నామ మాత్రం గా ఉండేవి. ప్రత్యేక రాష్ట్రం కోరేంత బలం గా లేవు. కానీ అవకాశం కోసం కాచుకొని కూర్చొన “దుర్బుధ్ధి రాజకీయ నాయకులు” విబేధాలకు కారణమైన విషయాలను భూతద్దం తో చూపించి తమ రాజకీయభవిష్యత్తుకు పునాది గా ఉపయోగించుకొన్నారు.మన కు అన్యాయం జరిగిపోతోంది అని మనవాడు గట్టిగా చెప్పినపుడు మనం వెంటనే  ఉత్సాహం తో నమ్మేస్తాం. అన్యాయం జరుగలేదు అని పక్కన ఉన్న ‘మనవాడు కాని వ్యక్తి, నిరూపించాలంటే వాడు దానికి రక రకాల  ప్రూఫ్ లు చూపించినా మనం నమ్మం. వాడి ప్రూఫ్ లను అనుమానం గానే చూస్తాం. కానీ మనవాడికి మాత్రం నమ్మకమనే కన్సెషన్ ఇస్తాం. అందుకనే తెలంగాన లోని విష నాయకులు చెప్పిన దోపిడీ అబధ్ధాలని అక్కడి ప్రజలు ముందూ వెనుకా చూడకుండా వెంటనే నమ్మి ఆవేశం తెచ్చుకొన్నారు. స్వప్రేమా పరద్వేషం మనిషి లక్షణమనుకొంటా!అలానే తెలంగాణ వస్తే స్వర్గం ఊడిపడుతుంది అన్న అక్కడి నేతల మాటలను కూడా ప్రజలు నమ్మినట్లు కనపడుతోంది. ఇక ఆత్మ గౌరవం వంటి మాటల సంగతి చెప్పనక్కర లేదు.

కర్నాటక, మహరాష్ట్ర ల లో ఊపందుకోని ప్రత్యేక భావనలు మన రాష్ట్రం లో ఊపందుకొనటానికి ప్రధాన కారణం, తెలంగాణ పది జిల్లాలతో పెద్దది కావటమే!  మన రాష్ట్రం లో లా, ప్రాంతీయ పరమైన అనేక రాయితీలూ ఆరక్షణలూ మహారాష్ట్ర, కర్నాటకలలో లేవు. అయినా అక్కడ వేర్పాటు వాదం తలెత్తక పోవటానికి ముఖ్య కారణం అక్కడ ఉన్న పరిమితమైన నైజాం జిల్లాలే!

నేను బెంగళూరు లో ఉన్నప్పుడు కన్నడ చానెళ్ళ లో కొన్ని సీరియళ్ళు వచ్చేవి. అవి అల్ప సంఖ్యాకులైన, వెనుకబడిన ఉత్తర కన్నడ జిల్లాల వారి సంస్కృతిని ప్రతిబింబించేవి గా ఉండేవి. అక్కడి పెద్దలు కన్నడ భావాన్ని సజీవం గా ఉంచేందుకు అటువంటి ఇముడ్చుకు పోయే తత్వాన్ని అవలంబించారని అనిపించేది. మనకు ఉన్న మీడియా చానెళ్ళ లో తెలంగాన సంస్కృతి ప్రతిబింబించేవిధం గా ఉన్న ఒక్క సీరియల్ ను కూడా చూసిన గుర్తు లేదు (ఉద్యమం ఉధృతం గా ఉన్నపుడు కూడా). ఆంధ్ర ప్రాంతపు ఆధిపత్య వర్గాల ఈ విధమైన తోలు మందం మనస్థత్వం కూడా తెలంగాన ప్రజలలో ఉన్న అసంతృప్తికి కారణం కావచ్చు. తెలంగాన ఉద్యమ సందర్భం గా కొన్ని ప్రధాన చానళ్ళు,ప్రత్యేక ఉద్యమ కారులు ఎక్కడ తమపై గురి పెడతారో అని తమ విశ్లేషణ ను మాత్రం బంద్ చేశాయి.అంటే వీరు అందరి మంచి కోసం, కలుపుకొనిపోయే, మన సోదరుల సంస్కృతిని చూపించే పాజిటివ్ మనస్థత్వాన్ని కాక, తమ ఆస్థులను రక్షించుకొనే సంకుచితమైన వ్యూహాన్ని అనుసరిస్తారు.

ఇక ఈ విషయం లో ఆంధ్ర ప్రాంతపు రా.నా. లు తక్కువ తినలేదు. ఒక సైధ్ధాంతిక మైన స్టాండ్ తీసుకోవక పోవటం, స్వల్పకాలిక ప్రయోజనాలూ, వోట్లూ ఆశించి తాము ప్రత్యేక వాదానికి అనుకూలమని ప్రకటించుకోవటం, అస్పష్ట విధానాలతో (రెండు కళ్ళ సిధ్ధాంతం) జనాల జీవితాలతో ఆడుకొని ఆత్మహత్యల పాపాన్ని కొంతైనా మూటగట్టొకోవటం వీరి పాపాలు. ప్రత్యేక వాదం తలెత్తిన నాడే, దానికి ధీటుగా, సమైక్య వాదాన్ని ప్రజల లో జాగరూకత చేయకపోవటం,అన్యాయమేదైనా ఉంటే సరి దిద్దటం, సో కాల్డ్ సమైక్య వాదుల లోపం.ప్రత్యేక వాదులు అబధ్ధాలు చెప్పారని, తాము కూడా అబధ్ధాలు చెప్పటం (“దేశ సమగ్రత కు ముప్పు”, లాంటివి) ఇంకో చిల్లర పని. వాళ్ళు నాలుకలు కోస్తాం అంటే, మేము ఆత్మాహుతి చేస్తాం అనటం కూడా భావ్యం కాదు.ప్రత్యేక వాద నాయకులు చేసినట్లుగా, సమైక్య నాయకులు తమా సమైక్య వాదానికి మేధోపరమైన సపోర్ట్ ని కూడగట్టటం లో విఫలమయ్యారు. సమైక్య స్టాండ్ ని తీసుకోవటమే గత్యంతరం లేని పరిస్థితులలో తీసుకొన్నారు.

ఒక్కసారి అనుమానం ఏర్పడితే, ప్రతి విషయాన్నీ అనుమానం గానే చూస్తాం,. నీటి దొంగలూ, దోపిడీదారులూ, గుంటనక్కలూ ఇలాంటి ఆత్మ విమర్శ లేని ఆలోచనలన్నీ “మొదట చెడిన నమ్మకం” పునాదిగా పుడతాయి.ఇక్కడ దోపిడీ దారులనే వారు అలా అనటాన్ని ఒక చిన్నవిషయం గా చూసినా, అనిపించుకునే వారిని అది తీవ్రం గా బాధించే విషయమే! అనే వారు “మీరు దోపిడీ చేశారు కాబట్టీ, మేము అనటం లో తప్పేమిటి?” అంటారు.
అనిపించుకొన్న వారు, “మేము దోపిడీ చేయలేదు కాబట్టీ మీరు అనటం తప్పు ” అంటారు.
ఎవరైనా శ్రీకృష్ణ లాంటి మధ్యవర్తి నచ్చచెప్ప చూసినా, “అనుమానం భూతం” ముందు, అవగాహన పలాయన మంత్రం పఠించాలిసిందే! ఇక చిన్న చిన్న విషయాలను పెద్దవి చేసే రాజకీయ నాయకులు ఎలానూ ఉన్నారు.
ఇంతకీ ఈ ప్రత్యేక వాదం భవిష్యత్తు ఏమంటారా? ఏమో దేవుడికి ఎరుక..నాకైతే మేమూ, మా పక్కింటి వాళ్ళ విషయం లో లానే ప్రత్యేకం విషయం లోకూడా అవుతుందనిపిస్తుంది.

ఇక భాష విషయం..తెలుగు భాష నెమ్మది గా ఒక కలగాపులగమైన భాష గా అవతరించబోతోంది. ఇది అన్ని ప్రాంతాల భాషవిషయం లోనూ నిజం. హిందీ ఇంగ్లీషుని కలుపుకొని, అన్ని ప్రాంతాల పదాలూ చేర్చుకొని, మీడియా సహాయంతో ఈ భాష విస్తరిస్తుంది. ఇప్పటికే అన్ని ప్రాంతాలలోని ముఖ్యమైన పట్టణాలలో నూ యువతరం టీవీ చానళ్ళ భాషనూ, సినిమాల భాషనూ ఇంచుమించు గా ఉపయోగిస్తున్నారు. ఇది హైదరాబాదు లో గత యాభై యేళ్ళు గా పుట్టి పెరిగిన నాజూకు భాష. తెలంగాణ వారు “బాబాయ్” అన్నా, కేక రా అన్నా, వెళ్తున్నారా అన్నా ఈ భాష పుణ్యమే! అలానే ఆంధ్ర ప్రాంతం వారు, “టీ వీ  బంద్ చెయ్” అన్నా, షాస్త్రం అన్నా, అనునాసికాలు లేకుండా “వం షం”, అన్నా, ఈ భాష ప్రభావమే! ఈ ప్రభావాన్ని తెలంగాణ ఏర్పడినా ఆపలేరు.

ప్ర: కేంద్ర ప్రభుత్వం లేక చిదంబరం అన్నదమ్ముల వంటి ప్రాంతాల మధ్య చిచ్చు పెట్టారా?
జ : మనకు సిగ్గు లేక కీచులాడుకొని, పై వాడి దగ్గరికి పరిగెత్తితే, వాడి దృష్టి లో తేలిక అవమా? మనలో మనం సిగ్గులేకుండా తన్నుకొని పై వాడిని నిందించటం సరి కాదు.

ఒక సమాజాం మొత్తానికి సంబంధించిన ఉద్యమం జరుగుతున్నపుడు, ఆ ఉద్యమంలో అన్ని రకాల జనాలూ చేరుతారు. నిజాయితీ పరులూ, స్వార్థపరులూ, ఆవేశ పరులూ, కుహనా మేధావులూ, స్వార్థ నేతలూ,బూతులనే కవితలనే కవులూ, తమ బుధ్ధిని మొత్తం తమ విద్వేషాన్ని సమర్ధించటానికే ఉపయోగించే మేధావులూ,అందరూ ఉంటారు. ఏవరో కొందరు వెధవలు కారు కూతలు కూస్తారు. ఆ ఉద్యమానికి వ్యతిరేకం గా ఉన్న వారు ఆ కూతలు కూసిన వారిని చూపించి ఉద్యమం మొత్తాన్నీ తిడతారు. దానితో ఉద్యమం లో ఉన్న మంచివారికి కూడా కారు కూతలను సమర్ధించవలసిన ఆగత్యం ఏర్పడుతుంది. అప్పుడు కారు కూతలు కూసిన వాడి కూతలే ఉద్యమానికి ఒక చిహ్నమౌతాయి. ఉద్యమం లోని చెడ్డ వారిని ప్రతి సారీ పేరుపేరునా వేలెత్తి చూపటం కుదరదు . చెడ్డ వారి గురించి చేసిన వ్యాఖ్యలు, మంచి వారు కూడా తమను ఉద్దేశించే అనుకొంటారు. దానితో మంచి వారి మనస్థత్వాలు కూడా బిగిసిపోయి విషపూరితమౌతాయి. ఈ ఎస్కలేషన్ ప్రక్రియ ఇంటర్నెట్ లో చాలా వేగం గా పని చేస్తుంది.అలానే తమ వాదానికి సంబంధించిన నెగటివ్ విషయాలను మరుగు పరుస్తూ లేక తేలిక పరుస్తూ, పాజిటివ్ విషయాలను పెద్దవి చేస్తూ మాట్లాడుతారు. అంటే వీరికి కావలసినది తమ ఉద్యమ వాదం గెలవటం. వాస్తవం గెలవటం కాదు. కానీ ఏ చర్చ లోనైనా వాస్తవం గెలవాలి..! ఇది సమైక్య, ప్రత్యేక ఉద్యమాల రెండిడిటికీ వర్తిస్తుంది.  కాబట్టీ ఇంటర్నెట్ చర్చల్లో, కొన్ని అభిప్రాయాలూ ద్వేషాలతో, తామే కరక్ట్ అని నిరూపించుకోవటానికో కాకుండా, “చర్చిద్దాం,విభేదిద్దాం, మాది తప్పు అయితే ఒప్పుకొంటాం, ఇరువురం కలిసి ఒక పరిష్కారం కనుగొందాం” అనే స్ఫూర్తి తో సాగితే మంచిది.

ఓ సమైక్య వాది ఆత్మ పరిశీలన.

నేనో సామాన్య మానవుడిని. రాష్ట్రాన్ని కలిపీ ఉంచలేనూ, విడగొట్టాలేను. కానీ రాష్ట్రం కలిసి ఉండాలని కోరుకొనే నిఖార్సైన సమైక్య వాదిని.నేనే కనుక ఓ బలమైన రాజకీయ నాయకుడినైతే అనేక పనులు విలక్షణం గా చేసే వాడిని.

ఈ రాష్ట్రం ఏర్పడినప్పటి నుంచీ ఇప్పటి దాకా ఇప్పటి దాకా సమైక్య వాదం లోని లోటు పాట్లను తడమటానికి ఇదో చిన్న ప్రయత్నం. ఒక్క సమైక్య వాదం గురించి మాత్రమే రాస్తే అది ఈ అంశానికి న్యాయం చేసినట్లవదు. కాబట్టీ , ఆయా విషయాలలో తెలంగాణ వారి నుంచీ నేను ఏమి ఆశిస్తానో కూడా చెబుతాను.
1. అందరం ఓ రాష్ట్రం లో ఉంటున్నాం.  తెలంగాణ వాళ్ళు మనోళ్ళే. కాక పోతే “కొంచెం తక్కువ మనోళ్ళు (భాష వగైరా ల వలన)”, అనే వైఖరి ఆంధ్ర ప్రాంతపు సమైక్యవాదుల లో ఉండేది. సమానత్వం లేని సభ్యత్వం ఈ  రోజులలో నిలబడదు. తక్కువ గా చూడబడ్డ వాడు మొత్తం సమూహాన్నే కాదనుకొంటాడు, హిందువులలో తక్కువ గా చూడబడే కులాలు మొత్తం మతాన్నే విడిచిపెట్టినట్లు. ఈ సమూహం బయట పెద్ద శతృవు కాసుకొని ఉంటే తప్ప, అసమానత ను అంగీకరిస్తూ ఎవరూ లోపల ఉండరు. తనదే గొప్ప అని ప్రవర్తించే వాడికి ఆ ప్రవర్తన ఓ చిన్న విషయం గా కనిపించవచ్చు. కానీ అవతలి వాడికి అది చిన్న విషయం కాదు.

2. అనేక ఒప్పందాల ఉల్లంఘన. ఉల్లంఘించిన వాడికి అదో పెద్ద విషయం లా కనిపించక పోవచ్చు. కానీ అటువైపు వాడికి అది అంత చిన్న విషయమేమీ కాదు. దీనిని అవకాశం గా తమ రాజకీయ జీవితాన్ని ప్లాన్ చేసుకొనే నాయకులున్నపుడు, ఐటువంటి ఉల్లంఘనలు ఉన్న దానికంటే మరింత పెద్దవి గా చూపబడతాయి.
3. ఒక వేళ ఉల్లంఘించినా, “ఆరో వేలెందుకు?” లాంటి నిర్లక్ష్య ప్రకటనలు అగ్నికి ఆజ్యం పోస్తాయి. బూర్గుల లాంటి వారు తమ పదవులను త్యాగం చేసిన తరుణం లో, ఇటువంటి ప్రకటనలు పుండు కి కారం రాసినట్లు ఉంటాయి.
4. అరవై ల లో ఉద్యమాలు నడిచినపుడన్నా తప్పు ఎక్కడ జరిగింది అని ఆలోచించి దీర్ఘకాలిక చర్యలు చేపట్టిన దాఖలాలు లేవు.తరువాత కూడా అవే తప్పులు పునరావృతం అయ్యాయి. చెన్నమనేని రాజేశ్వరరావు సాక్షి.
5. చిత్త శుధ్ధి తో ఆరువందల పది లాంటి GO లు జారీ చేసినా, వాటిని follow-up చేయటం మరిచారు.
6. అప్పట్లో చంద్ర బాబు లాంటి కుర్ర నాయకుడికి జనాల పై ప్రాంతీయ అస్థిత్వ ప్రభావం ఎలా ఉంటుందో అంచనా కి అందలేదు.అంతకు ముందు అరవై ల లో జరిగిన ఉద్యమ తీవ్రత అతనికి అర్ధమై ఉండదు. ఎందుకంటే అతనికి అరవై లలో అంత వయసు లేదు. అంచనా కి అందినా అధికార మైకం లో పట్టించుకొనే స్థితి లేదు.
7. దేశం లో ప్రత్యేల్క రాష్ట్రం కోరుతున్న చిన్న చిన్న ఇతర ప్రాంతాల లా  కాకుండా, తెలంగాణ ఓ పెద్ద ప్రాంతం అన్న విషయం మరువ రాదు.
8. రాజధాని తెలంగాన లో ఉందనే విషయం దాదాపు మరిచిపోయి దానికి తామూ సొంత దారు అనే ఫీలింగ్ ఏర్పరచుకొన్నారు ( ఆ ఫీలింగ్ తప్పని కాదు).
9.ఏ విజయవాడ లోనో ఉమ్మడి రాజధాని పెడితే, అక్కడ అంతా తెలంగాణ వాళ్ళు హల్-చల్ చేస్తూ, ఆంధ్ర వాళ్ళు కూడా “కొంచెం తక్కువ మనోళ్ళే” అంటే, ఆంధ్ర వాళ్ళు కూడా వాళ్ళ ని పొమ్మనే వారేమో . విజయవాడ చుట్టు పక్కల నీళ్ళు లేక ఎండి పోతే, అక్కడి ఉద్యోగాలలో చాలా వరకూ తెలంగాణ వారే ఉంటే, అప్పుడు ఆంధ్ర వాళ్ళు కూడా ఉద్యమం చేయల్సి వచ్చేదేమో!
అలంటి సమయం లో భాషా, తెలుగూ వగైరా లు గుర్తుకు రావు కదా?
10. ఒక వేళ విభజన వాదులు అబధ్ధపు లెక్కలు చూపితే, అలాంటప్పుడు జనాలలోకి వెళ్ళి అబధ్ధాలను ఎండగట్టి, సామాన్య జనాల్కి అర్ధమయ్యే టట్లు, పిట్ట కథలు గా చెప్పగల సామర్ధ్యం కల నాయకుడు లేదు.పైగా సమైక్య వాదులు తాము కూడా అబధ్ధాలు(తెలంగాన ఇస్తే దేశం నాశనమైపోతుంది లాంటివి) చెప్పి ఉన్న విశ్వసనీయత ని పోగొట్టుకొన్నారు.
11. సమైక్యం అనవలసినది 69 నుంచీ. దానికి ఒప్పించవలసినది 10 జిల్లాల తెలంగాణ ప్రజలని. ఒప్పించటం కష్ట సాధ్యమే అవ్వవచ్చు. కానీ భీభత్సమైన నాయకత్వ లక్షణాలున్న YS లాంటి వారే ఎందుకు ప్రయత్నించలేక పోయారు? ఎన్నికల ముందొక మాట, తరువాత సీమ లో వేరొక మాట!
12. CBN కానీ YS కానీ తె రా స తో ఎందుకు అంట కాగి మాటలు మార్చారు. దీనివలన వారి విశ్వసనీయతే కాక సమైక్యవాదం యొక్క విశ్వసనీయత కూడా తెలంగాణ ప్రజల లో దారుణం గా దెబ్బతినలేదా?
13. ముందు నుంచీ సమైక్యమే అని, మాట మార్చకుండా, ఆ దిశ లో జరిగిన కృషి గురించీ, పొరపాట్ల గురించీ నిజాయితీ గా ప్రజల్లోకి వెళ్తే, తెలంగాన లో వీళ్ళ పరిస్థితి ఇప్పటి కంటే మెరుగ్గా ఉండేదేమో! ప్రస్తుతానికి మాట మార్చని సమైక్య నాయకుడు లేదు. నిఖార్సైన సమైక్య వాద పార్టీ అసలే లేదు (CPM మినహా.)
14. పార్టీలు సమైక్యమన్నపుడు, ఆంధ్ర జనాలకి అది అవసరం లేకపోయింది. వారికి అప్పుడు ఉచిత కరెంటూ, బియ్యమూ, కష్టం లేని ఉద్యోగాలూ కావలసి వచ్చాయి. ఇప్పుడు జనాలు సమైక్యం అంటున్నారు. చేతులు కాలాక!

15.ఉద్యమాలు లేని సమయం లో అయినా సమైక్యత అవసరం గురించి ఎప్పుడైనా ప్రచారం చేశారా? దిక్కుమాలిన ప్రభుత్వ పధకాల గురించి వేల కోట్లు ప్రచారానికి తగలేశారు. విభజన వాదుల ప్రచారం ఎంత బాగా చేశారంటే, తొంభై ల లో పుట్టిన పిల్లవాడు యాభైలలో జరిగిన “అన్యాయా” ల గురించి ఏకరువు పెడతాడు. అభివృధ్ధి చెందిన వారుగా పిలవబడే సమైక్య వాదులు టెక్నాలజీ ని ఉపయోగించటం లో కూడ వెనుక బడ్డారు. పది సం|| ల కిందటే విభజన వాదులు వెబ్ సైట్లు పెట్టి ప్రచారం సాగించారు. సమైక్య వాదులు మొదలెట్టింది ఓనాలుగైదేళ్ళ క్రితం.  ఒక్క టీవీ చానల్ కూడా సమైక్య వాదానికి కట్టుబడి లేదు.అన్నీ so called సీమాంధ్ర ఛానల్సే అయినా చేసింది విభజన ప్రచారం. హైదరాబాదు లో విభజన వాదుల  భౌతిక దాడులకి దడిసి కావచ్చు, లేక వ్యాపారం కోసం కావచ్చు,ఒక్క ఛానల్/పేపర్ కూడా సమైక్యాన్ని సమర్ధించ లేదు.

16. విభజ అజెండా గా ఓ పార్టీ ఏర్పడ్డాక, విభజనకు సంబంచించిన అన్యాయాలను రూపుమాపినా, ఆ పార్టీ నిజాన్ని ఒప్పుకోదు. ఎందుకంటే  అంతా సరిగా ఉంతే ఆ పార్టీ మనలేదు కాబట్టీ.
ఇక ఒప్పించ వలసినది ప్రజానీకాన్ని. ధైర్యం కలిగించవలసినది తెలంగాణ లోని అల్పసంఖ్యాకులైన సమైక్య వాదులకి. తెలంగాణ లో సభ పెట్టటం రిస్కీ నే కావచ్చు. కానీ విభజన వాదులకి అప్పీల్ చేసి అక్కడి సమైక్య వాదులకి భరోసా కలిగించే ప్రయత్నం చేయలేదెచరూ. వారికి భరోసా ఉంటే వారు నరుగురి తో  చెప్పే వారు.
17.తెలంగాణ వచ్చాక ఉండే అభివృధ్ధి గురించి వాస్తవిక మైన చిత్రం గురించిన చర్చ ఎక్కడా జరుగ లేదు. విభజన వాదులు చూపించే స్వర్గం సినిమా గురించి వారిని ఎవరూ ఎదుర్కోలేదు.

18.–90 శాతం ఆంధ్ర వారున్న తెలుగు సినిమా రంగం , సమైక్యానికి అనుకూలం గా ఒక్క సినిమా తీయలేకపోయింది. విభజ వాదానికి అనుకూలం గా కనీసం 4 సినిమా లు వచ్చాయి. హైదరాబాదు లో ఉండి సమైక్య సినిమా తీయటం సాహసమే కావచ్చు. సాహసం లేని పెద్దలకు గౌరవం ఎందుకివ్వాలి?

19.హైదరాబాదు తో సహా ఆంధ్ర ప్రాంతీయుల హక్కుల గురించి సమైక్య ఉద్యమం చేశారు/చేస్తున్నారు. ఉద్యమానికి సమైక్య ఉద్యమమని పేరు పెట్టట వలన వారి అసలు డిమాండ్లను చెప్పలేని పరిస్థితి. ఏ ఉద్యమానికైనా కావలసినది లక్ష్యాలలో, డిమాండ్ల లో స్పష్టత. అది లేకుండా ఉపయోగం లేదు. ఓ విధం గా చెప్పాలంటే నిజమైన సమైక్య ఉద్యమం 23 జిల్లాలలో జరగాలి. 23 జిల్లాల వారూ సమైక్యమంటే, విభజన ప్రసక్తే రాదు. అంతేటే సమైక్య ఉద్యమానికి అవసరమే ఉండదు. సమైక్య ఉద్యమమనేది ఓ oxymoron. సమైక్య భావన అనేది పాదుకొపవలసిన ఓ భావన. అది active గా జరగాలి, తప్ప విభజన వాదానికి ఓ reaction గా కాదు.

విభజనకి చిదంబరం నీ, మొయిలీ నీ,డిగ్గీ రాజా నీ వాళ్ళు తెలుగు వారి మధ్య చిచ్చు పెట్టటానికి నిర్ణయాలు తీసుకొన్నారనీ అనటం సరి కాదు. ఇవి వారి వ్యక్తిగత నిర్ణయాలు కావు. వచ్చే ఎన్నికలలో రాజకీయ లబ్ధి కోసం చేసి ఉండవచ్చు. దాని బాధ్య త కాంగ్రెస్ పార్టీ అంతటిదీ.  మనం మనం కొట్టుకొని వారి దగ్గరకు వెళ్ళటం సిగ్గు చేటు.

20. చివరి గా హైదరాబాదు గురించిన ఓ ముక్క. నిజాము కట్టించిన హైదరాబాదు తెలుగు నగరం కాదు. భాష ఉర్దు. మతం ఇస్లాం. సంస్కృతి నవాబీ సంస్కృతి. అరవై ల వరకూ   హైదరాబాద్ లో రోడ్ల మీద వినపడే భాష ఉర్దూనే. మెజారిటీ ముస్లిములే! కానీ హైదరాబాదు భౌగోళికం గా తెలంగాణ నడిబొడ్డున ఉంది. చారిత్రకం గా ఈ ప్రాంత పరిపాలన ఇక్కడి నుంచే జరిగింది. కాబట్టీ తెలంగాణ వారు సొంతదారులే. అయితే ఇది ఆంధ్ర వారి రాష్ట్రానికి కూడా దాదాపు అరవై యేళ్ళు రాజధాని.ఆంధ్ర వారు తమ రాధాని లో తాము సొంత దారులు కాకుండా ఎలా పోతారు? ఈ సెంటిమెంట్ తెలంగాణ వారికి లెక్కలోకి తీసుకోదగినదిగా కనిపించకపోవచ్చుగాక. (ఒప్పందనల ఉల్లంఘన ఆంధ్ర వారికి చిన్న విషయం గా కనపడినట్లు.)   ఇక రాజధాని కావటం వలన, రాష్ట్రం లోని అన్నిపట్నాలపై కలిపి పెట్టే ఖర్చు కన్నా ఎక్కువ గా , రాష్ట్రం లోని అన్ని ప్రాంతాల ప్రజల పన్నుల నుంచీ, ఈ నగరం పై గత 60 యేళ్ళు గా పెట్టటమైనది.
విభజన అనేది ఆంధ్ర వారు లోరుకొన్నది కాదు. అది వారి మీద రుద్దబడినది. ఆంధ్ర వారికి న్యాయం జరగాలంటే, హైదరాబాదు పై వారి shared right ని కొనసాగించేలా చర్యలు ఉండాలి(ప్రత్యేక చట్టం కావచ్చు, వేరే ఏదైనా కావచ్చు). అన్ని సంస్థ లూ ఇక్కడే ఉన్నాయి. హైదరాబాదులోని సంస్థ ల లో ఆంధ్ర వారికి కూడా అవకాశాలు ఉండేలా చర్యలు తీసుకోవాలి( అటువంటి సంస్థలు ఆంధ్ర లో ఏర్పడే వరకూ).

హైదరాబాదు లో ఆంధ్ర వారి రక్షణ కి ప్రత్యేక చట్టం కూడా అవసరమే. దేశం లోని ఇతర రాష్ట్రాల నుంచీ వచ్చి ఇక్కడ నివశిస్తున్న వారికి అక్కర లేని భద్రత సీమాంధ్రుల కి ఎందుకు? ఎందుకంటే, ప్రత్యేక ఉద్యమం సీమాంధ్రులకి వ్యతిరేకం గానే జరిగింది (సీమాంధ్ర నాయకులకి కావచ్చు, ప్రజలకి కావచ్చు, పెట్టుబడి దారుల కి కావచ్చు– వీరంతా కూడా సీమాంధ్రులే) పేడ బిర్యానీ, జాగోభాగో, రామోజీ ఫిల్మ్ సిటీ ని నాగళ్ళ తో దున్నిస్తం, నాగార్జున సాగర్ కి అడ్డం గా గోడ కడతం,ఆంధ్ర వారిని రాక్షసుల తో పోల్చటం, సినిమా షూటింగ్ ల కి అడ్డుపడటం, వారి బిల్డింగ్ల పైకి రళ్ళు రువ్వటం, వారి భూములను ఆక్రమించటం, వసూళ్ళు. వసూళ్ళతో రాష్ట్రం రాకుండానే బడా నవాబులయ్యారు. రాష్ట్రం వచ్చినాక ఇంకెంత దందా నడుస్తుందో!  ఇవన్నీ వాస్తవాలు.  రేపు లోకల్-నాన్ లోకల్ అని ఏ చట్టాలు తెస్తారో తెలియదు. కావేరీ జలాల వివాదం సందర్భం గా బెంగుళూరు లో ఉన్న తమిళుల పై దాడులు జరిగిన విషయం తెలిసినదే. ఆంధ్ర తెలంగాణ ల మధ్య కావేరి వివాదం లాంటి మూడు నాలుఘు జల సమస్యలు వచ్చే అవకాశం ఉంది. అప్పుడు హైదరాబాదు లోని సీమధ్రుల పై దాడులు జరగవనే గారంటీ లేదు.

కాబట్టీ సీమాంధ్రుల భద్రత కి చట్టాలు ఉంటే మంచిది. కానీ స్థానిక ప్రజల తో ఉన్న సఖ్యత కంటే మించిన రక్షణ ఏ చట్టం తేలేదని కూడా సీమాంధ్రులు గుర్తెరగాలి.

అరవై ఏళ్ళ లో పెట్టిన ఖర్చు లెక్కలు తీసి అది ఆంధ్ర కి రాజధాని నిర్మించటానికి వచ్చే సంవత్సరాలలో ఉపయోగించాలి.  నీటి సమస్య కు ట్రిబ్యునల్స్ ప్రకారం పరిష్కారం వెతకాలి. (ఒప్పందాలు సరిగా అమలు జరగలేదని మొన్నటి దాకా గోల పెట్టిన విభజన వాదులు, భవిష్యత్తులో చేసుకోబోయే నీటి ఒప్పందాలగురించి అప్పుడే భరోసా ఇవ్వటం మొదలు పెట్టారు!దోపిడీ, వివక్ష లాంటి కారణాల నుంచీ సెంటిమెంట్ కీ, సెంటిమెంట్ నుంచీ, స్వయం పాలన కీ, స్వయం పాలన నుంచీ ప్రజాభీష్టానికి, విభజన కారణాలను మారుస్తూ వచ్చిన విభజన వాదుల భరోస ను ఎందుకు నమ్మాలి?  ఒక్కోసారి మావోయిస్టులకి ప్రాక్సీలుగా ఉన్న విభజన వాదుల మాటల అసలు అర్ధాన్ని సందేహించాల్సి వస్తుంది.   )

56 లో ఉన్న తెలంగాణ కావాలంటున్నారు(బీదర్, మరాఠ్వాడా వదిలి ) కాబట్టీ, భద్రచలాన్ని ఆంధ్ర కి ఇచ్చి వేయాలి.
కొత్త రాష్ట్రన్ని ఇవ్వాలనే నిర్ణయం కేంద్ర ప్రభుత్వం ది, కాబట్టీ, కొంత ఖర్చును కేంద్రం భరించినా, మరి కొంత తెలంగాణ భరించాల్సి రావచ్చు. కేంద్రాన్ని ఎక్కువ గా అడిగితే, దేశం లోని మిగిలిన రాష్ట్రాలు ప్రశ్నిస్తాయి, “మీరూ మీరూ కొట్టుకొని విడిపోతే, మేమెందుకు చెల్లించాలి?”, అని.
తెలంగాణ వారి డిమాండ్లు ఇంకేమన్నా ఉంటే వాటికి కూడా న్యాయం చేయాలి.
ప్రస్తుతానికి కేంద్రం పై నమ్మకం పోవలసిన వసరం కనిపించటం లేదు. రాజకీయ లబ్ధి కోసం ప్రస్తుతానికి త్వర త్వర గా నిర్ణయం తీసికొన్నా, ఆంధ్ర లో ఉన్న MP సీట్ల ను దృష్టి లోపెట్టుకొని, కేంద్రంసాధ్యమైనంత వరకూ ఆంధ్రకూ కూడా న్యాయం చేయటానికి వీలుంది.
ఆంధ్ర కు సంబంధించిన concerns ను అడ్రెస్ చేయకుండా జూలై 30 ప్రకటన ఉన్నా, స్పష్టత త్వరలోనే వస్తుంది. అప్పుడు సీమాంధ్ర ఉద్యమం తగ్గుముఖం పట్టవచ్చు.ఇప్పుడు రోల్స్ రివర్స్ అయ్యాయి. నిన్న మొన్నటి దాక ఉద్యమాల గురించి సీమాంధ్ర వాళ్ళు చేసిన విమర్శ ల ని తెలంగాణ వాదులు చేస్తున్నారు. తె. ఉద్యమం లో చేసిన పొరపాట్లను ఇప్పుడు సీమాంధ్ర ఉద్యమకారుకు చేస్తున్నారు. మీడియ ఎప్పటిలానే అగ్నికి ఆజ్యం పోస్తోంది. అప్పుడు విభజన ఉద్యమానికి, ఇప్పుడు వ్యతిరేక ఉద్యమానికి.. అప్పుడు శాంతి వచనాలు చెప్పిన నాయకులు ఇప్పుడు ఉద్యమ బాట పట్టారు. అప్పుడు ఉద్యమాలు చేసిన వారు ఇప్పుడు శాంతి వచనలు చెబుతున్నారు. The stake holders in peace (status quo) have changed now).