జనాల మీదకి బూమరాంగ్ కా బోతున్న జనాలతీర్పు

ఈ మధ్య నితీష్ కుమార్ బిహార్ ఎన్నికల్లో గెలవటం గురించి మీడియా “ఇది అభివృధ్ధికి ప్రజలు వేసిన వోటు” అని ఊదరకొట్టింది. కానీ నాకు నమ్మబుధ్ధి కాలేదు.
మన రాష్ట్రం లోనే ఒక పది సంవత్సరాలు వెనక్కి వెళ్తే …
చంద్ర బాబు ఎన్నికల్లో గెలిచి రెండవ సారి అధికారం లోకి వచ్చాడు. అప్పుడు కూడా మీడియా ఇలానే అభివృధ్ధి కీ వోటు అని చెప్పింది.
తరువాత చంద్ర బాబు నా దృష్టి లో మంచివైన రెండు విషయాలలో సరిగా వ్యవహరించాడు.
1. దీర్ఘకాలిక నిర్ణయాలు తీసుకోవటం…. విద్యుత్ సంస్కరణల విషయం లో కానీ, …అనేక కార్పొరేట్ సంస్థలను రాష్ట్రానికి తీసుకొని రావటం లో కానీ చంద్ర బాబు చేసినది సరైనదే అనుకొంటాను
2. ప్రభుత్వ యంత్రాంగం యొక్క నిష్పాక్షికత: కొంతవరకూ, పార్టీ కీ వంది మాగధులకూ ప్రభుత్వం లో ప్రాబల్యాన్ని తగ్గించటం.దీని వలన దిగువ స్థాయి లో అవినీతి ని తగ్గింది.

కానీ తరువాతి ఎన్నికలలో ఈ రెండు పధ్ధతులూ చంద్ర బాబుకి వ్యతిరేకం గా పని చేసి అతన్ని మట్టిగరిపించాయి. వై ఎస్ ఆర్ ఉచిత విద్యుత్తూ, ఇతర వరాలూ, సామాజిక, రాజకీయ సమీకరణ లూ అతన్ని ముఖ్యమంత్రిని చేశాయి.
వై ఎస్ ఆర్ చంద్ర బాబు కి పూర్తి భిన్నం గా వ్యవహరించి అస్మదీయులకు పట్టం గట్టారు. అనేక ప్రజాకర్షక పధకాలు ప్రవేశ పెట్టి రెండవ సారి కూడా అధికారం లోకి రాగలిగాడు.
ఈ సమయం లో చంద్ర బబు తన గుణపాఠాలను నేర్చుకొన్నట్లు కనపడుతోంది. ఆయన రైతుల పేరు తో దీక్షలు చేస్తున్నారు.ఉచిత వాగ్దానాలు చేస్తున్నారు.  వీటన్నిటితోనూ జనాలలో ఆవేశ కావేశాలను రెచ్చగొట్టి మళ్ళీ వచ్చేఎన్నికల్లో అధికారంలోకి వచ్చే ప్రయత్నాలు చేస్తున్నారు. ఆయన మళ్ళీ అధికారం లోకి వస్తే ఇక దీర్ఘ కాలిక విధానాలకు ఇంతకు ముందు ఇచ్చిన ప్రాముఖ్యత ఇవ్వక పోవచ్చు. అలానే అస్మదీయులను ప్రభుత్వ కార్యకలాపాల నుంచీ దూరం గా పెట్టేతప్పు? చేయక పోవచ్చు.
ప్రజాస్వామ్యం లో ఉన్న ఒక లొసుగు ఏమిటంటే “జనాలకు తగ్గ పాలకులు” వస్తారు. యధా ప్రజా తధా రాజా. అలానే జనాలు తీసుకొనే అనాలోచిత నిర్ణయాలకు చివరికి జనాలే బలవ్వాల్సి వస్తుంది. ఎందుకంటే రాజకీయ పార్టీలు జనాల ను ఎలా మభ్య పెట్టి అధికారం లోకి రావాలా అని చూస్తాయి. అందుకే జనాల తీర్పు జనాలమీదికే బూమర్యాంగ్ అవుతుంది.

ప్రకటనలు

స్వేఛ్ఛాఇఛ్ఛ, లేక ఫ్రీ విల్, ఉందా..లేదా..?

ఒక ఆకలి గా ఉన్న కుక్క కి మాంసం ముక్క దొరికిందనుకోండి, అది వెంటనే ఆ ముక్కని తినేస్తుంది. దాని కోరిక కు తినాలా వద్దా అనే ఛాయిస్ లేదు. అంటే దాని విల్ ఆకలి కి బానిస.
ఆ మాంసం ముక్క పక్కన ఎవరైనా ఒక దుడ్డు కర్ర పట్టుకొని నిలబడితే, కుక్క కి భయం వేస్తుంది. కానీ ఆకలి వలన తినాలని కూడా అనిపిస్తుంది. కుక్క ఆ మాంసం ముక్క ని తింటుందా లేదా అనేది ఆ క్షణం లో ఆ కుక్క భయం యొక్క మరియూ ఆకలి యొక్క ఉమ్మడి ప్రభావం మీద ఆధారపడి ఉంటుంది. కుక్క కి ఆకలి మరీ ఎక్కువైతే తన్నులను లెక్క చేయకుండా ముక్క తినటానికి ప్రయత్నిస్తుంది. దానికి తన్నుల భయం ఎక్కువైతే బ్రతికుంటే తరువాత తినవచ్చులే అన్నట్లు గా అక్కడి నుంచీ జారుకొంటుంది. ఈ సంఘటన లో కుక్క కి ఉన్న ఆప్షన్లు పెరిగాయి. విల్ కి ఉన్న డిగ్రీ ఆఫ్ ఫ్రీడంపెరిగింది.
మనిషి కుక్క కంటే చాలా సంక్లిష్టమైన జీవి. మీరు మధ్య యుగాల నాటి ఒక రాజు అనుకోండి. మిమ్మల్ని వేరొక రాజు యుధ్ధం లో ఓడించి కటకటాలలో పెట్టి, నాలుగు రోజులు భోజనం లేకుండా మాడ్చి, అప్పుడు ఒక అన్నం గిన్నె మీ ముందుకు తోశాడనుకొందాం. మీరు అభిమాన ధనులైతే అన్నం తినరు. ఆన్నం తినకుండా చనిపోవటానికి కూడా రెడీ. మీకు ఆకలి ఎక్కువైతే అభిమానాన్ని పక్కన పెట్టి అన్నం తింటారు. ఇక్కడ కూడా మీ కోరిక ముందు ఉన్న ఆప్షన్లు పెరిగాయి.
మీరు మళ్ళీ ఒక చక్రవర్తి అయ్యారు…ఊరికే…అనుకోండి. శతృ దేశపు రాజు మీ మీదికి దండెత్తి వచ్చి మీకు మూడు ఆప్షన్స్ ఇచ్చాడు.
1. ఓడిపోయినట్టు ఒప్పుకొని రాజ్యాన్ని స్వాధీన పరచి మీరు సామంత రాజులు గా మారటం.
2.ఆయనకు కొన్ని ధన కనక వాహనాదులు సమర్పించి సంధి చేసుకోవటం.
3. యుధ్ధానికి సిధ్ధపడటం.
కానీ మనిషి గా మీరు బుధ్ధి జీవి. ఆలోచనలు ఉన్నాయి. మీకు అనుభవం కల మంత్రులు ఉన్నారు. వారికి ముందు మూడు తరాల చరిత్ర తెలుసు. ఇక ముందు రెండు తరాల లో ఏమి జరుగ బోతోందో ఊహించి చెప్ప గల దిట్టలు ఆ మంత్రులు. అప్పుడు మీరు ఆ మంత్రులను సమావేశ పరిచి, సమాలోచనలు జరిపి, శత్రు రాజు ఇచ్చిన ఆప్షన్ ల తో పాటు మీకు వేరే ఏ ఏ ఆప్షన్లు ఉన్నాయో కనుక్కొంటారు. తరువాత మీకూ ప్రజలకూ ఏది మంచిదో ఆ నిర్ణయం తీసుకొంటారు. ఇక్కడ మీరు తీసుకొన్న నిర్ణయం కూడా శత్రు రాజు ఇచ్చిన ఆప్షన్లు,మంత్రులు ఇచ్చిన సల హాలూ, వారి తెలివి తేటలూ,మీదృష్టి లో ప్రజలకి ఏది మేలు చేస్తుంది.. మొదలైన కారణాలకి లోబడి ఉంటుంది. ఒక్క సారి ఒక నిర్ణయం తీసుకొన్న తరువాత, ఆ నిర్ణయం అమలు చేయటం మీ చేతులలో పని. కానీ ఆ నిర్ణయం వలన వచ్చే ఫలితం మీ చేతులలో ఉండదు. ఒక వేళ యుధ్ధం చేయాలని నిర్ణయించుకొంటే,యుధ్ధం లో గెలవగలగటం పూర్తిగా మీ చేతులలో ఉండదు. కానీ యుధ్ధం చేయాలని నిర్ణయం తీసుకున్న వెంటనే యుధ్ధం మొదలు పెట్టటం మీ చేతులలోనే ఉంది. ఒకవేళ మీరు తిక్కల రాజు అయ్యి ఉండి ఒక ర్యాండం డెసిషన్ తీసుకున్నా కూడా,ఆ డెసిషన్ వెనుక ఏవో కొన్ని సైకలాజికల్ డైనమిక్స్ కారణం గా ఉంటాయి.  ఇక్కడ మనిషి ఇఛ్ఛ కి డిగ్రీ ఆఫ్ ఫ్రీడం పెరగటం మనం చూస్తాం. ఇది చాలా వరకూ మనిషి ఆలోచనా శక్తి వలన.విల్ కి ఉన్న డిగ్రీ ఆఫ్ ఫ్రీడం మరింత పెరిగింది.     కానీ మనిషి ఇఛ్ఛ ఇంకా కొన్ని కారణాల వలన పుట్టి,కొన్ని పరిమితులకి లోబడే ఉంది.
ఫ్రీ విల్ అంటే ఏమిటి? మనిషి కోరిక కి కారణాలు లేకుండా ఉండటమా? లేక మనిషి ఏ నిర్ణయమైనా తీసుకోగలగటమా? మనిషి కోరిక కి కారణాల నుంచీ మినహాయింపులేదు. ప్రతి కోరికకీ ఏవో కొన్ని కారణాలు ఉంటాయి. ప్రతి నిర్ణయం వెనుకా ఏవో కొన్నిశక్తుల కలయిక ఉంటుంది. మనిషి ముందున్న ఆప్షన్లలో  దేనిని ఎంపిక చేసుకొంటాడూ అనేది కూడా అనేక కారణాల మీద ఆధారపడి ఉంటుంది. ఈకారణాలలో మనిషి వ్యక్తిత్వం కూడా ఒకటి. పిరికి వ్యక్తిత్వం కలవాడు యుధ్ధం చేయాలనే నిర్ణయం తీసుకోలేదు.కాబట్టీ పిరికి వాడికి యుధ్ధం విషయం లో ఫ్రీ విల్ పని చేయనట్లే.మనిషి వ్యక్తిత్వమే అనేక కారణాల సమాహారం. మనిషి జీవితం లో అతని ఇఛ్ఛ మీద అధారపడని అనేక అంశాలు కూడా ఉంటాయి. ఒక సారి తాజ్ మహల్ చూసిన వాడు తాజ్ మహల్ ను మరిచిపోవాలనుకొన్నా మరిచి పోగలడా? ఇక చేతులతో కొండలని పిండి చేయటం లాంటి అనేక విషయాలు మనిషి ఇఛ్ఛ కి వెలుపల ఉన్నవే.
ఇఛ్ఛకీ ప్రయత్నానికీ కల సంబంధం ఏమిటి?పరిస్థితుల వలన మన ఇఛ్ఛ ఏర్పడితుంది. కానీ మన ఇఛ్ఛ కి కూడా పరిస్థితులని మార్చేశక్తి ఉంది. నాకు కారు డ్రైవ్ చేయటం రాదు.  కానీ, డ్రైవ్ చేయాలనే ఇఛ్ఛ ఉంది.  ఇఛ్ఛ కలిగిన వెంటనే ఒక కారు బయటకి తీసి డ్రైవ్ చేయలేను. ఒక మనిషి సహాయం తో డ్రైవింగ్ నేర్చుకోవాలి. డ్రైవింగ్ నేర్చుకొని ఆ రిఫ్లెక్సెస్ మన అంతశ్చేతనలో భాగమయ్యాక మనకు డ్రైవింగ్ వచ్చేసినట్లే. అప్పుడు డ్రైవ్ చెయ్యాలనిపిచిందే తడవు గా  కారు బయటికి తీసి డ్రైవ్ చేయవచ్చును. అంటే మన విల్ వలన ముందు గా ఉన్న పరిస్థితిని, అంటే డ్రైవింగ్ రాకపోవటాన్ని అధిగమించి, డ్రైవింగ్ వచ్చే స్థితి లోకి చేరాం. ఈ పరిస్థితి కి కారణం మనం చేసిన ప్రయత్నం . ఇప్పుడు డైవ్ చేయటం మన విల్ పరిధి లోనిది అయ్యింది.
ఫ్రీ విల్ అనేది . ఒక కట్టుగొయ్యకి కట్టబడిన గేదె లాంటిది అంటారు. దాని స్వేఛ్ఛ తాడు పొడవు కి లోబడి ఉంటుంది. ఇక్కడతాడు పొడవు అనేది పరిస్థితులను సూచిస్తుంది. మనిషికి తన ఇఛ్ఛ యొక్క కారణలైన  పరిస్థితులను అధిగమించి  స్వేఛ్ఛ సంపాదించే శక్తి లేదు అని ఈ కట్టుగొయ్య ఉదహరణ భావం. కానీ దీనికి మనం ఒక విషయాన్ని అదనం గా చేరచవచ్చు.  అదేమిటంటే ఆ తాడు రబ్బర్ లా సాగే ఎలాస్టిక్ తాడు. దాని పొడవుని మన యొక్క విల్ పవర్ లేక ప్రయత్నం వలన పెంచ వచ్చును. “కారు తోలే శక్తి” మొదట కారు నేర్చుకోనక  పూర్వం మన తక్షణ ఇఛ్ఛ పరిధికి బయట ఉంది. కానీ మన ప్రయత్నం వలన అది మన ఇఛ్ఛ పరిధి లోకి వచ్చేసింది. అంటే తాడు పొడవు పెరిగినట్లే. అయితే ఎలాస్టిక్ తాడు కొంత పొడవు తరువాత మరి సాగదు.  అలానే ప్రయత్నం  వలన సాధించే విషయాలకూ ఒక పరిధి ఉంటుంది. ఎవరైన కదిలే రైలుని ఎప్పటికైనా తమ చిటికెన వేలు తో ఆపగలం అనుకొంటే అది అమాయకత్వమే కదా…
అలానే, ఒక్క సారి డ్రైవింగ్ నేర్చుకొన్న తరువాత ఆ రిఫ్లెక్సెస్ మనలో భాగమౌతాయి.  తరువాత వాటిని వదిలించుకోవటమనేది మన విల్ పరిధిలో లేని అంశం.
మొత్తం మీద చూసినట్లైతే, ఫ్రీ విల్ అనేది మౌలికం గా పరిస్థుతుల తో ఏర్పడిన ఒక ఆకృతి మత్రమే. మనం చిన్న చిన్న మేకులతో నేల మీద ఒక పక్షి ఆకారం వచ్చేలా అమర్చామనుకోండి. అక్కడ పక్షి ఉన్నట్లా లేనట్లా? పక్షి అనేది ఒక ఆకారం గా మాత్రమే ఉన్నది. కానీ భౌతికం గా అక్కడ ఉన్నది మేకులు మాత్రమే. అలానే, ఫ్రీ విల్ అనేది ఫ్రీ గా కనిపిస్తుంది. ఒక మనిషి ఏ క్షణం లోనైనా ఒక నిర్ణయం తీసుకొన్నాడంటే దాని వెనుక తెలిసింటువంటీ, మరియూ తెలియనటువంటీ అనేక భౌతిక, మానసిక కారణాలు ఉంటాయి. వీటిలో కొన్ని అంతర్గత కారణాలైతే, కొన్ని బాహ్య ప్రపంచం సృష్టించిన కారణాలు.  ఈ కారణాలను అధిగమించి, ఏ కారణం వలనా కాకుండా, మనిషి ఏదైన నిర్ణయం తీసుకొంటే అది ఫ్రీ విల్ అవుతుంది. కానీ, మన నిర్ణయాలమీద బిగ్ బ్యాంగ్ నుంచీ జీవ పరిణామం వరకూ అనేక విషయాల ప్రత్యక్ష,పరోక్ష ప్రభావం ఉంటుంది. ఈ కారణాలు కనపడేవి కావు. మనిషి నిర్ణయమే కనపడుతుంది. మనిషి నిర్ణయం వెనుక కారణం కనపడనంత మాత్రాన కారణం అసలు లేనట్లు కాదుకదా.
ఈ ప్రపంచం మొత్తం ఒక పరుగెట్టే రైలు బండి లాంటిదైతే, అందులో ఉన్నఒక ప్రయాణికుడి లాంటిదే ఫ్రీ విల్. ఆ ప్రయాణికుడి కి రైలు భోగీ లో ఏ మూలకైనా పోయే స్వేఛ్ఛ ఉంది. కానీ రైలు బండి ప్రయణిచే దిక్కుని బట్టే ఈ ప్రయాణికుడు ప్రయాణించే దిక్కు ఉంటుంది.

వ్యసనాలు..కొన్ని ఆలోచనలు..

Some additions…if you’ve already read ..never mind

నాకు తెలిసిన ఒక స్నేహితుడు అతని ఉద్యోగంలో చాలా పైకి ఎదిగాడు. ఓ రోజు, అతని తో పిచ్చాపాటీ మాట్లాడుతున్నప్పుడు, అతను, “జీవితం లో ఇప్పటి కంటే డబ్బు లేనప్పుడే సంతోషం గా ఉండేదబ్బా..!” అన్నాడు.

కానీ, నాకనిపించిందేమిటంటే, అతను తన ఎదుగుదల (సక్సెస్) కి అలవాటుపడి పోయాడు. అతను ఉద్యోగం లేని రోజులలో కంటే ఇప్పుడు సంతోషం గా ఉన్నప్పటికీ, ఇప్పటి సంతోషానికి ‘అలవాటు’ పడిపోయాడు. అంతకు ముందు పడిన కష్టాలను తాత్కాలికం గా మరిచిపోయాడు. క్రితం లో ఉన్న జీవితమే బాగుంటే, అతను తన ఉద్యోగాన్ని విడిచి పెట్టాలి కదా? కానీ అలా చేయటంలేదంటే అంతకు ముందు జీవితంకంటే ఇప్పటి జీవితమే బాగుంది.కానీ పూర్వం అతనికి కొత్తగా ఉద్యోగం వచ్చినప్పుడు అతను చాలా సంతోషపడటం నాకు గుర్తు. అతను ఇప్పుడు ఆ సంతోషాన్ని అనుభవించటంలేదంటే, మనిషి సంతోషాన్ని తన జీవితం లోని సుఖం యొక్క స్థాయి పెరిగినప్పుడు మాత్రమే అనుభవిస్తాడనుకొంటా! కొత్త గా వచ్చిన సుఖం స్థాయికి తరువాత క్రమేణా అలవాటు పడి, మనిషి చేతన లో నుంచీ సంతోషం మరుగుపడుతుంది అనిపిస్తుంది.
నా స్నేహితునికి మళ్ళీ సంతోషం రావాలంటే మళ్ళీ ఉద్యోగం లోఏదో ఒక పదోన్నతి రావాలి. సంతోషం కోసం మళ్ళీ జీవితంలో ఒక స్థాయి పైకి ఎదగాలి. ఈ విధమైన మెట్లు ఎక్కే ప్రక్రియ కి అంతంలేదు. అలానే, రాజకీయ నాయకులకు ఒక పదవి వచ్చిన తరువాత ఇంకొక పదవి పైకి దృష్టి మళ్ళుతుంది. దీనికీ అంతం లేదు.
మనిషి కోరిక కి అంతంలేక పోవటం అంటే ఇదేనేమో! ఈ విధమైన ప్రక్రియ అంతటినీ వ్యసనం అనవచ్చు. దీనికీ మాదక ద్రవ్యాలకి అలవాటు పడటానికీ సాంకేతికం గా పెద్ద తేడాలేదు.
తాగుడు కి అలవాటు పడితే శరీరం గుల్ల అవుతుంది. ఇదిఒక నష్టం.సమాజంలో గౌరవం పోతుంది. సక్సెస్ కీ, అధికారానికీ అలవాటు పడితే దాని వలన వ్యక్తికి నష్టం లేదు. పైగా చాలా ఇతర లాభాలు ఉన్నాయి. సమాజం లో పేరు రావటం, చుట్టూజనాలు చేరటం, భార్యా పిల్లల దగ్గరా చుట్టాలలో గౌరవం పెరగటం, వగైరా. మనిషి అధికార దాహం వలన సమాజానికి నష్టం అనేది వేరే విషయం.
కొందరికి సినిమాలు వ్యసనమైతే,మరి కొందరికి టీవీ సీరియళ్ళు వ్యసనం. ఈ వ్యసనాల వలన నేరు గా పెద్ద నష్టాలు లేవు. కానీ చాలా సైడ్ ఎఫెక్ట్స్ ఉన్నాయి. జీవితం లో ఉద్యోగం, కుటుంబం, ఆటలూ,స్నేహితులూ,సాంస్కృతిక కార్యక్రమాలూ మొదలైన వాటి మధ్య ఒక సమతూకం ఉండాలి. ఒక పని చేయటం వలన వలన వచ్చే ఆనందాన్ని ఇంకొక పని వలన వచ్చే ఆనందం భర్తీ చేయలేదు. ఉదాహరణ కి తినటంవలన వచ్చే ఆనందాన్ని, మైధునం వలన వచ్చే ఆనందం భర్తీ చెయ్యలేదు. అలానే స్నేహితుల తో సరదా గడపటం వలన వచ్చే ఆనందాన్ని, ఉద్యోగం లో వచ్చే ఆనందం రీప్లేస్ చెయ్యలేదు. కాబట్టీ మనిషి టీవీ చూడటంలాంటి ఒక నిరపాయకరమైన విషయానికి అడిక్ట్ అయ్యినప్పటికీ, అతను జీవితం లో మిగిలిన ఆనందాలను కోల్పోతున్నాడనే చెప్పాలి. ఒక్కోసారి మిగిలిన వాటిని నిర్లక్ష్యం చేయటం వలన కష్టాలు కూడా రావచ్చు. టీవీ సీరియళ్ళకు అడిక్ట్ అయ్యిన గృహిణి భర్త సాన్నిహిత్యాన్నీ ఆప్యాయతనూ కోల్పోయే ప్రమాదముంది.
అలానే బూతు సినిమాలు చూడటానికి అలవాటు పడటం వలన సమాజం లో చులకన అవ్వటమే కాకుండా, ఉద్యోగం చదువూ ఇతర రంగాలలో వెనుకపడి జీవితం లో దెభ్భ తినే అవకాశం ఉంది..తను చేసే పని నైతికం గా తప్పు అనే న్యూనత ఎలానూ ఉంటుంది.
బూతు సినిమాలలాంటివి పరిమితం గా అదుపు (కంట్రోల్) లో ఉంటూ చూడ వచ్చా..? ‘కంట్రోల్’ అనేది జీవితం లో ఇతర రంగాల నుంచీ ఆనందం పొందుతున్న వారికి సాధ్యం. అలానే, ఒక మనిషి కి ఒక పని వలన ఎనలేని ఆనందం వస్తున్నప్పుడు,మిగిలివ పనుల వలన పెద్ద సంతోషం లేనప్పుడు, ఎక్కువ ఆనందం వచ్చే పనికి అతను అడిక్ట్ అయ్యే అవకాశం ఉంది, ప్రేమ లో విఫలమయ్యిన వాళ్ళు తాగుడుకి బానిస అయ్యినట్లు.
సినిమా నటుడు ప్రకాష్ రాజ్ చిన్నప్పుడు తన తండ్రి వలన పొందలేక పోయిన ప్రేమని తరువాత ప్రేక్షకుల ప్రశంశల ద్వారా పూడ్చుకొన్నట్లు చెప్పాడు. ఇలాంటి కొన్ని భావోద్వేగ విషయాల్లో ఒక రకమైన ఆనందాన్ని ఇంకొక రకమైన ఆనందం రీప్లేస్ చెయ్యగలదు. పిల్లలు పుట్టినతరువాత తల్లికి భర్త మీది నుంచీ దృష్టి పిల్లల మీదికి మళ్ళటం సహజమైనట్లు..
ఇక పోతే, “తినగ తినగ వేము తియ్యగుండు..” అన్నాడు వేమన..
కానీ “పాడిందే పాట రా పాసి పళ్ళ దాసరా” అనికూడా అంటారు.
ఒకే పనిని పదే పదే చెయ్యటం వలన దానికి అడిక్ట్ అవ్వుతారా?, లేక, దానితో విసుగు చెందుతారా? ఆ పని చేదుదైతే దానిలోని చేదు పోతుంది. కానీ తీయనిదైతే వెగటుపుడుతుంది కదా!
ఒక వ్యసనానికి అడిక్ట్ అయ్యిన వాళ్ళు, ముందు దాని వలన ఎక్కువ సంతోషం పొందుతారు.తరువాత సుఖం నెమ్మదిగా తగ్గుతుంది. కానీ అలవాటు వలన, ఆ  వ్యసనాన్ని వదిలిపెట్టినప్పుడు మానసిక వ్యధపెరుగుతుంది. వెంటనే మళ్ళీ మామూలు గా అవ్వటానికి వ్యసనాన్నే ఆశ్రయించాల్సి వస్తుంది.
మనకిష్టమైన పాట మొదటిసారి విన్నప్పుడు సంతోషం గా ఉంటుంది.మళ్ళీ వెంటనే వింటే సంతోషం తగ్గుతుంది. ఇలా నాలుగైదు సార్లు వెంటనే వింటే అది విసుగు పుడుతుంది. మనని ఎవరైనా కట్టేసి అదే పాటని వంద సార్లు వినిపిస్తే అదే పాట నరకమౌతుంది. ఇక్కడ మన మెదడు లో భావోద్వేగాలు కల్పించే న్యూరో ట్రాన్స్మిటర్లు మొదటి సారి బాగానే పని చేస్తాయి. తరువాత వాటి సరుకు నిండుకుంటుంది. మనకు ఎప్పుడైతే బోర్ కొట్టిందో అప్పుడు మన ఆనందం నెగటివ్ లోకి వెళ్ళిందన్నమాట. అప్పుడు పాటని కట్టివేస్తాం. మళ్ళీ తరువాత ఏ రెండు నెలలకో అదే పాటని విని ఆనందించగలం, మొట్టమొదటి సారి అంతకాక పోయినా…అలానే భావోద్వేగాల విషయం లో న్యూరోట్రాన్స్మిటర్లు చేసిన పనిని సెక్స్ విషయం లో హార్మోన్లుచేస్తాయి. కానీ, అడిక్షన్ విషయం లో అలా కాదు. మొదటి సారి తాగిన కిక్ తరువాత తగ్గుతుంది… కానీపాట విషయంలోఅయ్యినట్లు అది బాధించే బోర్ గా తయారవ్వదు. ఆ కిక్ ఒక తటస్థ (న్యూట్రల్) స్థాయి లో ఉండి, అది లేనిదే బతకలేని విధం గా తయారవుతాం.
మనం భోజనం రోజూ చేస్తాం అయితే భోజనానికి మనం అడిక్ట్ ఎందుకు అవ్వం? తిండి తినటం అనేది ఒక అంతం లేని చక్ర భ్రమణ ప్రక్రియ (సైక్లికల్ ప్రాసెస్). ఆకలీ …తిండి..ఆకలీ తిండీ..ఇది ఒక భౌతిక ప్రక్రియ..నాలుగు రోజులు అన్నంలేకుండా మాడబెట్టి,తరువాత అన్నం ముందు పెట్టి, నిన్ను కంట్రోల్ చేసుకో అంటే ఎవరికీ సాధ్యంకాని పని. అప్పుడు ఎవరికైనా తినాలనే యావ (కంపల్షన్) కలుగుతుంది. అలాంటి కంపల్షనే అడిక్ట్ అయ్యిన వారికీ ఉంటుంది. జంతువులలో తినటం ఒకభౌతిక ప్రక్రియ మాత్రమే..కానీ మనుషులలో దీనికి మానసిక కోణం కూడా ఉంది.
జీవితంలో మొట్టమొదటి అనుభవాలు సాటిలేని ఆనందాన్ని ఇస్తాయి. అలానే సాటిలేని దుఖాన్ని కూడా మిగులుస్తాయి.నాకు జీవితంలో మొట్ట మొదటి సారి కూల్ డ్రింక్ తాగిన అనుభవం ఇంకా గుర్తుంది. మొదటి మామిడి కాయ తిన్నప్పుడు చాలా బాగుంటుంది. తరువాత తిన్నప్పుడు మొట్ట మొదటి సారి తిన్నంత మజా ఉండదు. మొదటి సారి తాగిన జ్ఞాపకం మెదడులోనమోదయ్యి, రెండవసారి తాగిన అనుభవానికి అడ్డుపడటం వలన, రెండవ సారి మన ఆనందంలో ఉండే వ్యత్యాసం (డిఫరెన్షియల్ వాల్యూ) తగ్గిపోతుంది.
ఒక మనిషి ఒక విషయానికి అలవాటు పడిన తరువాత, దానికి సంబధించిన కోరిక అతని చేతనావస్థ (కాన్-షస్-నెస్) నుంచీ కలగటం తగ్గుతుంది. మెదడులోని కణాలు మార్పుకి లోనవ్వుతాయి. దీని వలన, అది అతని అంతశ్చేతన (అన్-కాన్-షస్) లో భాగమౌతుంది. అప్పుడు అతనికి ఏదో తెలియని శక్తి తనని అడిక్షన్ వైపుకి లాక్కుపోతున్నట్లు అనిపిస్తుంది. సిగరెట్ తాగేవాళ్ళకి, సిగరెట్ గుర్తు రాని వాతావరణం లో కూడా సడన్ గా సిగరెట్ తాగాలనిపించటం ఇందుకు ఒక ఉదాహరణ.
చివరిగా, వ్యసనం అంటే స్థూలం గా ఏదైనా ఒక విషయానికి జీవితంలోని సమతౌల్యాన్ని దెబ్బతీసే విధం గా,మితిమీరి అలవాటుపడటం. ఒక్కో వ్యసనం వలన నష్టాలు ప్రత్యక్షం గా ఉంటే ఇంకో వ్యసనం వలన పరోక్షంగా ఉంటాయి.ఒక్కొ వ్యసనం వలన తక్కువ నష్టాలుంటే వేరొక దానివలన ఎక్కువ నష్టాలుంటాయి. జీవితం లో ఆనందించటానికి అనేక మార్గాలున్న వ్యక్తి వ్యసనాలబారిన పడే అవకాశం తక్కువ. వ్యసనాలబారిన పడికూడా జీవిత సమతౌల్యత దెబ్బతిన కుండా ఉండాలంటే ఆవ్యక్తి చాలా ‘ప్రతిభ’ కలవాడై ఉండాలి. కాబట్టీ జీవితం లో సమతౌల్యత ముఖ్యం. చిన్న మోతాదులో మందు అయ్యినది పెద్దమోతాదులో విషం అవ్వటం వ్యసనాలకి బాగా వర్తిస్తుంది.
మనిషి మెదడు కీ, శరీరానికీ ఉన్న పరిమితుల వలన శాశ్వతమైన ఆనందం  అనేది కుదరని విషయం. తృప్తి పడటం కూడా మనిషి జీవన చర్య లో ఒక భాగం కావాలి. కొంత మంది ఎప్పుడు చూసినా ఉల్లాసం గా కనిపిస్తారు. మానసికం గా, శారీరకం గా ఆరోగ్యకరమైన సమతౌల్యమైన జీవితాన్ని గడపటం ద్వారా మనిషి తన లో ఉన్న ఆనందపు స్థాయి ని పెంచుకోవచ్చు.

“పరిమిత మోతాదు లో అయితే మందు”, అనే సూత్రానికి మాదక ద్రవ్యాలూ, అంతర్జాల శృంగారం (డ్రగ్స్, సైబర్ సెక్స్) మినహాయింపులు. ఎందుకంటే, వీటి విషయం లో, చిన్న మోతాదులో పుచ్చుకున్నది కొంత కోరిక ని తీర్చినా, అదే సమయం లో మరింత కోరిక ని కలిగిస్తుంది. అప్పుడు మన సంకల్పం మన అదుపులో ఉండదు. కాబట్టీ డ్రగ్స్ వంటి వాటికి పూర్తిగా దూరం గా ఉండటం మంచిది. వీటి విషయం లో “అడుసు తొక్కనేల?, కాలు కడుగనేల?” అనే సామెత వర్తిస్తుంది.

కొంతమంది కవిత్వం పట్లో, క్రికెట్ పట్లో లేక తమ ప్రియురాలి పట్లో ఒక తపన తో (పాషనేట్ గా) ఉంటారు. మరి పాషన్ కూడా ఒక అడిక్షనేనా?
సాంకేతికం గా చూస్తే, ” ‘అంతరాత్మ అనుమతీ,సమాజం అనుమతీ ఉన్న అడిక్షన్ ‘ నే పాషన్ అంటారు”, అనిపిస్తుంది.

సమాజంలో మెజారిటీ వ్యక్తులకి సాధారణమైన ప్రతిభ ఉంటుంది. అసాధారణమైన ప్రతిభ ఏ కొద్దిమందికో ఉంటుంది. సాధారణమైన టాలెంటూ, తెలివీ కల వ్యక్తులు ఏదైనా ఒక రంగం లో పేరు సంపాదించాలంటే, వారు ఆ రంగం లో చాలా కష్టపడాల్సి ఉంటుంది. అంటే, వారి సమయం లో హెచ్చు భాగాన్ని ఆ రంగానికి కేటాయించాలి. దీని వలన వారి జీవితం లోని మిగిలిన పార్శ్వాలు నిర్లక్ష్యం చేయబడతాయి.ఇది కూడా ఒక విధమైన వ్యసనమే! అసాధారణమైన ప్రతిభ కలవారు మాత్రం ఏ రంగం లోనూ అతి శ్రమ పెట్టకుండా సమ తూకం పాటించగలరు.

మనం ప్రస్తుతం అనేక విషయాలకు బానిసలమయ్యి ఉంటాం. ఇవి కూడా వ్యసనాలే. కానీ మనకు మనం ఒక వ్యసనం లో ఉన్నాం అనే విషయం తెలియదు. వ్యసనానికి అంతరాయం కలిగినపుడు కదా వ్యసనం లో ఉన్నాం అని తెలిసేది! ఉదాహరణకి మనం విద్యుత్ (కరెంటు) కి దానితో పని చేసే ఉపకరణాలకీ అలవాటు పడి ఉన్నాం. ఏదైనా కరెంటు లేని పల్లెటూరికి వెళ్ళినప్పుడు, కరెంటు లేని పరిస్థితి లోని ఇబ్బంది కారణం గా  మన ఈ వ్యసనం బయట పడుతుంది.
అలవాటు లన్నీ వ్యసనాలేనా? మనం ఏ అలవాటు మీద ఆధారపడి, అవిలేకుండా చాలా ఇబ్బంది పడతామో అవన్నీ వ్యసనాలే. వ్యసనం లో ఆధారపడటం (డిపెండెన్సీ ) ఉంటుంది.మంచి అలవాటు లో డిపెండెన్సీ  ఉండదు. వ్యసనం కుంటివాళ్ళు వాడే ఊత కర్రలాంటిదైతే, అలవాటు పొద్దున్నే నడక కి వెళ్ళేటపుడు ఏ కుక్క నో కొట్టడానికి మనం దగ్గరుంచుకొనే పొన్ను కర్ర (వాకింగ్ స్టిక్) లాంటిది.

మరి పిల్లలమీద ప్రేమా, భార్య మీద ప్రేమా,స్నేహితుడి మీది అభిమానం ఇవన్నీ వ్యసనాలా? ఎందుకంటే ఒక్కోసారి మనం  భార్య లేకుండా ఉండలేం. ఒక్కోసారి పిల్లలు లేకుండా “జీవితం ఎంత దుర్భరమో కదా!” అనిపిస్తుంది. ఇది కూడా ఒక రకమైన డిపెండెన్సీ నే కదా?
భావోద్వేగపరమైన మానవ సంబంధాలలో “మానసికం గా ఆధారపడటం” అనేది ఒక సకారాత్మక (పాజిటివ్) అంశం. కానీ ఈ అధారపడటం అనేదానికి సమాజంకొన్ని పరిమితులు విధించింది. ఇక్కడ వ్యసనాన్ని సమాజం దృష్టి నుంచీ చూడాల్సి వస్తుంది.అలానే, ఆధారపడటం వలన జీవితం లోని ఇతర పార్శ్వాలు కుంచించుకుపోకుండా ఉంటే అప్పుడు మనం ఆధారపడిన విషయం వ్యసనం అవ్వదు.
ఈ ప్రకారం చూస్తే, పిల్లల పై ధృతరాష్ట్రుడి కి ఉన్న ప్రేమ లాంటి ప్రేమ నిస్సందేహం గా వ్యసనమే. అలానే కైక పై దశరధుడికి ఉన్న ప్రేమ కూడా వ్యసనమే.

సమాజం సమర్ధించే వ్యసనాలు కూడా ఉన్నాయి. అతి ప్రేమ, అతి మంచితనం మొదలైన వాటిని సమాజం పాజిటివ్ గా చూస్తుంది. తన భర్త చనిపోయాడని ఆత్మ హత్య చేసుకోబోయిన స్త్రీ గురించి జనాలు “భర్తంటే ఎంత ప్రేమా” అని ఎంతో గొప్ప గా చెప్పుకోవటం నేను విన్నాను. ఒక కమ్యూనిస్టు నాయకుడు తనకున్న ఆస్తినంతటినీ కూలీలకీ , పార్టీ కి రాసిచ్చి, చివరికి సొంత ఇల్లుకూడా లేక, పార్టీ ఆఫీసు లో నే పడుకొని నానా కష్టాలు పడటం గురించి కూడా ప్రజలు గొప్ప గా చెప్పుకోవటం నేను విన్నాను.కొందరి వ్యసనాల వలన సమాజానికి ఎన లేని మేలు జరుగుతుంది. గాంధీ గారు, పటేల్ వంటి నాయకులు దేశ ప్రజలకోసం, దేశ భవిత కోసం తమ జీవితాలనే ధారబోశారు. కానీ వ్యక్తి గతం గా గాంధీ గారి కొడుకే ఆయన ఒక “గొప్ప నాయకుడే కానీ, గొప్ప నాన్న  కాదు”, అని చెప్పాడు. ఆయా నాయకులంతా తమ యావత్సమయాన్నీ ప్రజా జీవితానికే కేటాయించటం వలన, కుటుంబం తో గడిపే సమయం తక్కువైన వారే!

నా మిత్రునితో ఈ వ్యాసం గురించి చర్చిస్తుంటే ఇలా అన్నాడు: “వ్యసనాలని వదిలించుకోవాలని ప్రయత్నించడమూ ఒక వ్యసనమే!”.

నా మిత్రుని వాదాన్ని కొనసాగిస్తే ఈ “వ్యసనాన్ని వదిలించుకొవాలనే వ్యసనాన్ని” వదిలించుకోవాలనుకోవటమొక వ్యసనం…ఇలా అంతం లేకుండా, ఒక ఇన్-ఫినిట్ లూప్ లో చెప్పుకుపోవచ్చు. కానీ ఇదంతా వాదనాపరమైనదే (తీరిటికల్).  క్రియాత్మకం (ప్రాక్టికల్) గా వ్యసనం ఒకరి జీవితం లో ఎక్కువ భాగాన్ని ఆక్రమించాలి,దాని మీద డిపెండెన్సీ ఉండాలి, దాని వలన మిగిలిన జీవిత భాగాలు నిర్లక్ష్యం చేయబడాలి. ఈ లక్షణాలన్నీ వ్యసనాన్ని వదిలించుకోవాలనుకొనే కోరిక కి ఉంటే ఆ కోరిక కూడా వ్యసనమే!

గుండె ఎలా పనిచేస్తుందో తెలిసిన వాడికి గుండె జబ్బు రాకుండా పోదు కదా..? అలానే నాకు ఈ వ్యాసాన్ని రా…రా…స్తూపోవటం ఒక వ్యసనమయ్యినట్లుంది. ఇక ఉంటా!

ఆనందాన్వేషణ